«Եղունգ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 7 բայտ ,  7 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
No edit summary
No edit summary
'''Եղունգներ''', եղջերային թիթեղներ ([[ճանկեր]]ին հոմոլոգ)<ref>Биологический энциклопедический словарь / ''[[Гиляров, Меркурий Сергеевич|Гиляров М. С.]], [[Баев Александр Александрович|Баев А. А.]], Винберг Г. Г., [[Заварзин Георгий Александрович|Заварзин Г. А.]] и др.'' — М.: Советская энциклопедия, 1986. С. 267.</ref>, որոնք գտնվում են [[պրիմատներ]]ի մեծամասնության վերին և ստորին վերջույթների մատների ծայրերի արտաքին մակերեսին։ Եղունգները համարվում են [[էպիդերմիս]]ի ածանցյալներ։
Օնիխոլոգիան հատուկ գիտություն է, որը զբաղվում է եղուգների վիճակի դիագնոստիկայով<ref>[http://interfax.by/article/63833 Ногтевая диагностика, ониходистрофия, онихология, цвет ногтей, поражение ногтевой платины, кератин | Редкие специалисты на interfax.by]</ref>։
 
== Ֆունկցիաներ ==
Եղունգների ֆունկցիան մատների ֆալանգների պաշտպանությունն է, որպեսզի չվնասվեն փափուկ հյուսվածքների նյարդային վերջավորությունները։ Օգնում են [[քոր]]ի ժամանակ և ապահովում են մատների ծայրերի կարծրությունը, տարբեր մանիպուլյացիաների ժամանակ։
 
== Կառուցվածք==
Եղունգների առջևի ծայրը ազատ է, իսկ հետին և կողմնային մասերը շրջապատված են մաշկային շերտով։ Մաշկային շերտի վերին մասը բարձրանում է եղունգի վրա ու կոչվուն է պրոքսիմալ մահիկ([[կուտիկուլ]]), կատարում է պաշտպանական դեր, թույլ չի տալիս օտար մարմիններին և բակտերիաների թափանցել եղունգի աճման հատված։ Մահիկի ծայրում կան եղջերացած բջիջներ։
 
Հիմնականում եղունգի թիթեղը կազմված է [[Կերատիններ|կերատինից]], որը նաև մաշկում գտնվող [[սպիտակուց]] է։ [[Մազեր]]ը նույնպես առաջանում են կերատինից։ Մազերում և եզունգներում կերատինի ամրությունը պայմանավորված է նրանով, որ այս սպիտակուցի մոլեկուլում կա մեծ քանակությամբ ծծմբի ատոմներ։ Առաջացնելով մոլեկուլների միջև կապեր ծծումբը ապահովում է կերատինի կարծրությունը։ Ծծումբի քանակը (ավելի կոնկրետ ծծումբ պարունակող սպիտակուցի[[՝ցիստեին]]ի ) պայմանավորված է նաև ժառանգական գործոններով։ Որոշ մարդկանց օրգանիզմում ցիստեինի պարունակությունը բարձր է, ինչն էլ դարձնում է եղունգները ավելի ամուր։ Կերատինի շերտերի արանքում կան [[ճարպ]]ի ու ջրի բարակ շերտեր։ Հենց այս շերտերն էլ ապահովում են եղունգի [[էլաստիկություն]]ն ու [[փայլ]]ը։ Եղունգները կարող են կլանել ջուր և մեծացնել իրենց հաստությունը։ Դա է պատճառը, որ ջրի հետ հաճախ շփվող մարդկանց եղունգները դառնում են ավելի փափուկ ու հաստ։ Բացի ծծումբից եղունգը պարունակում է նաև այլ միկրոտարրեր․ [[կալցիում]], [[քրոմ]], [[ֆոսֆոր]], [[սելեն]] և [[ցինկ]]։ Սրանց բացակայությունը առաջացնում է եղունգի հիվանդագին վիճակ։
 
== Աճ ==
Եղունգները [[մազեր]]ից ավելի դանդաղ են աճում։ Շաբաթվա ընթացքում ձեռքի եղունգները աճում են մոտավորապես 1-2մմ2 մմ, իսկ ոտքերինը՝ 0,25-1մմ։1 մմ։ Եղունգի ամբողջական թարմացումը տեղի է ունենում կես տարվա ընթացքում։ [[Հումորալ կարգավորում|Հումորալ]] փոփոխությունները (հասունացման շրջան, մենստրուացիոն շրջան, [[հղիություն]], գարնանային շրջան) ազդում են եղունգների աճի արագության վրա։ Աճի արագությունը նվազում է չափազանց խիստ [[սննդակարգ]]ի ([[ճարպեր]]ի, [[սպիտակուցներ]]ի, [[վիտամիններ]]ի ցածր պարունակություն)և արյան շրջանառության ու նյութափոխանակության խանգարման հետ կապված հիվանդությունների ժամանակ։
 
== Հետաքրքիր փաստեր ==
* Եղունգները աճում են ավելի արագ
*# աշխատող ձեռքինը
* Եղունգը ամբողջությամբ փոխվում է 5 ամսվա ընթացքում
* Նորմայում եղունգը հարթ է, գույնը՝ բաց վարդագույն, ունի փայլ, հաստությունը 0,3մմ3 մմ
* Աշխատող ձեռքի եղունգները ավելի արագ են աճում, բայց այնքան էլ կոկիկ տեսք չունեն, ինչքան մյուս ձեռքինը։ Աջլիկների ձախ ձեռքի եղունգները կլինեն ավելի կոկիկ, քան աջինը։ Ձախլիկների մոտ ճիշտ հակառակը։
 
Անանուն մասնակից