«Քամի»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 10 բայտ ,  6 տարի առաջ
[[Լեռնահովտային քամիներ]]ը նույնպես օրվա ընթացքում երկու անգամ են փոխում իրենց ուղղությունը՝ առաջանալով հովիտների և նրանց կից լեռնալանջերի միջև։ Մինչև կեսօր օդը հովտից լեռնալանջով բարձրանում է վեր՝ առաջացնելով հովտային քամի, իսկ երեկոյան քամին փչում է լեռներից դեպի հովիտներ, և կոչվում է լեռնային քամի։ Լեռնահովտային քամիները բնորոշ են նաև ՀՀ տարածքին, հատկապես Արարատյան գոգավորությանը։ Լեռնային երկրներին բնորոշ են տաք ու չոր ֆյոն քամիները, որոնք առաջանում են լեռնաշղթայի տարբեր լանջերին օդի ջերմաստիճանի և ճնշումների մեծ տարբերության պատճառով։ Ձմռանը ֆյոնը, իջնելով ձյունածածկ լանջերից, առաջացնում է արագ ձնհալք, որի պատճառով հաճախ այն անվանում են ձյուն «խժռող» քամի։ ՀՀ-ում ֆյոնը բնորոշ է Աղստևի հովտին, Սևանա լճի ավազանին և Զանգեզուրին։
 
[[Ֆյոն]]ը երկրագնդի տարբեր շրջաններում տարբեր անվանում ունի։ Ժայռոտ լեռներում կոչվում է չինուկ, Չիլիական Անդերում՝ պուելչե, Արգենտինյան Անդերում՝ զոնդա, Սումատրա կղզում՝ բոխորակ, Աֆղանստանից Թուրանի դաշտավայր իջնողը՝ աֆղանցի, Միջերկրական ծովի հարավում՝ սիրոկկո, և այլն։ Մթնոլորտի շրջանառության և տարբեր տարածաշրջաններում փոփոխական եղանակների ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն օդի պտտահողմային բնույթի շարժումները՝ ցիկլոններն ու հակացիկլոնները։
[[Ֆյոն]]ը երկրագնդի տարբեր շրջաններում տարբեր անվանում ունի։ Ժայռոտ լեռներում կոչվում է չինուկ, Չիլիական Անդերում՝ պուելչե, Արգենտինյան Անդերում՝ զոնդա, Սումատրա կղզում՝ բոխորակ, Աֆղանստանից Թուրանի դաշտավայր իջնողը՝ աֆղանցի, Միջերկրական ծովի հարավում՝ սիրոկկո, և այլն։ Մթնոլորտի շրջանառության և տարբեր տարածաշրջաններում փոփոխական եղանակների ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն օդի պտտահողմային բնույթի շարժումները՝ ցիկլոններն ու հակացիկլոնները։ Ցիկլոնը (հունարեն է, նշանակում է պտտվող) խոշորամասշտաբ պտտահողմ է՝ կենտրոնում ցածր ճնշմամբ։ Հորիզոնական ուղղությամբ տարածվում է մինչև 2–3 հզ. կմ, ուղղահայաց՝ մինչև ներքնոլորտի վերին սահմանը։ Կենտրոնում դիտվում են ճնշման նվազագույն (920–930 մբ) արժեքներ։ Երկրի պտույտի շեղող (Կորիոլիսի ուժ) և շփման ուժերի հետևանքով Հյուսիսային կիսագնդում ցիկլոնը շարժվում է ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ, Հարավային կիսագնդում՝ ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ։ Ցիկլոնին բնորոշ է խոնավ, ամպամած եղանակը։ Հյուսիսային և հարավային 5–20օ աշխարհագրական լայնությունների միջև 27օC-ից բարձր ջերմաստիճան ունեցող տաք ջրերի վրա ձևավորվում են արևադարձային ցիկլոնները։ Արևադարձային այն ցիկլոնները, որոնցում քամու արագությունը 17–32 մ/վ է, կոչվում են փոթորիկներ, իսկ եթե արագությունը գերազանցում է 32 մ/վ-ը՝ արևադարձային մրրիկներ։ Եղանակի ծառայության մեջ ընդունված է արևադարձային ցիկլոններն անվանել կանանց անուններով՝ Նենսի, Ժանետ և այլն։ Արևադարձային ցիկլոնները բնության ահեղ երևույթներից են և պատճառում են հսկայական ավերածություններ. քանդում են շինություններ, առաջացնում ալեկոծություններ, ջրհեղեղներ։ Առանձնապես վտանգավոր են ծովափերին դրանց առաջացրած բարձր ալիքները (մինչև 32 մ), որոնք իրենց ճանապարհին սրբում-տանում են ամեն ինչ՝ բնակավայրեր, շինություններ, պատճառում մարդկային զոհեր։ Այն երկրներում, որտեղ այդ ցիկլոնները հաճախակի են, ստեղծվում են հատուկ ծառայություններ, որոնք մշտապես հետևում են դրանց ձևավորմանը, շարժման ուղղությանն ու արագությանը և այդ մասին հաղորդում համապատասխան կազմակերպություններին։ Մթնոլորտում հաճախ առաջանում են նաև փոքր պտտահողմեր։ Դրանք առաջանում են ինչպես ջրերի, այնպես էլ ցամաքի վրա (տրոմբներ, Հյուսիսային Ամերիկայում՝ տոռնադո), երբ մեծ արագությամբ տաք տարածք են ներխուժում սառը օդային զանգվածներ։ Պտտահողմերն ունեն վերընթաց՝ գրեթե ուղղահայաց առանցք, որի շուրջը պտտվում են 50–200 կմ/վ արագությամբ, միաժամանակ 10–20 մ/վ արագությամբ տեղաշարժվելով հորիզոնական ուղղությամբ։ Նման պտտահողմերն ունեն հզոր ավերիչ ուժ. քանդում են շինություններ, արմատախիլ անում ծառեր։ Անակնկալ պտտահողմը կարող է «կլանել» ջրավազանի ջուրը՝ իր բույսերով ու կենդանիներով, տեղափոխել որոշ տարածություն ու թափել՝ առաջացնելով ձկների, գորտերի, ջրիմուռների զարմանահրաշ տեղումներ։ Փոքր պտտահողմերը հատկապես բնորոշ են Հյուսիսային Ամերիկային։ Քամու ուսումնասիրությունները կատարվում են օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված սարքերի, մասնավորապես՝ հողմաչափների և հողմացույցների միջոցով։ Նման աշխատանքներ կատարվում են նաև մեր հանրապետությունում գործող բազմաթիվ օդերևութաբանական կայաններում։
 
[[ՖյոնՑիկլոն]]ը երկրագնդի տարբեր շրջաններում տարբեր անվանում ունի։ Ժայռոտ լեռներում կոչվում է չինուկ, Չիլիական Անդերում՝ պուելչե, Արգենտինյան Անդերում՝ զոնդա, Սումատրա կղզում՝ բոխորակ, Աֆղանստանից Թուրանի դաշտավայր իջնողը՝ աֆղանցի, Միջերկրական ծովի հարավում՝ սիրոկկո, և այլն։ Մթնոլորտի շրջանառության և տարբեր տարածաշրջաններում փոփոխական եղանակների ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն օդի պտտահողմային բնույթի շարժումները՝ ցիկլոններն ու հակացիկլոնները։ Ցիկլոնը (հունարեն է, նշանակում է պտտվող) խոշորամասշտաբ պտտահողմ է՝ կենտրոնում ցածր ճնշմամբ։ Հորիզոնական ուղղությամբ տարածվում է մինչև 2–3 հզ. կմ, ուղղահայաց՝ մինչև ներքնոլորտի վերին սահմանը։ Կենտրոնում դիտվում են ճնշման նվազագույն (920–930 մբ) արժեքներ։ Երկրի պտույտի շեղող (Կորիոլիսի ուժ) և շփման ուժերի հետևանքով Հյուսիսային կիսագնդում ցիկլոնը շարժվում է ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ, Հարավային կիսագնդում՝ ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ։ Ցիկլոնին բնորոշ է խոնավ, ամպամած եղանակը։ Հյուսիսային և հարավային 5–20օ աշխարհագրական լայնությունների միջև 27օC-ից բարձր ջերմաստիճան ունեցող տաք ջրերի վրա ձևավորվում են արևադարձային ցիկլոնները։ Արևադարձային այն ցիկլոնները, որոնցում քամու արագությունը 17–32 մ/վ է, կոչվում են փոթորիկներ, իսկ եթե արագությունը գերազանցում է 32 մ/վ-ը՝ արևադարձային մրրիկներ։ Եղանակի ծառայության մեջ ընդունված է արևադարձային ցիկլոններն անվանել կանանց անուններով՝ Նենսի, Ժանետ և այլն։ Արևադարձային ցիկլոնները բնության ահեղ երևույթներից են և պատճառում են հսկայական ավերածություններ. քանդում են շինություններ, առաջացնում ալեկոծություններ, ջրհեղեղներ։ Առանձնապես վտանգավոր են ծովափերին դրանց առաջացրած բարձր ալիքները (մինչև 32 մ), որոնք իրենց ճանապարհին սրբում-տանում են ամեն ինչ՝ բնակավայրեր, շինություններ, պատճառում մարդկային զոհեր։ Այն երկրներում, որտեղ այդ ցիկլոնները հաճախակի են, ստեղծվում են հատուկ ծառայություններ, որոնք մշտապես հետևում են դրանց ձևավորմանը, շարժման ուղղությանն ու արագությանը և այդ մասին հաղորդում համապատասխան կազմակերպություններին։ Մթնոլորտում հաճախ առաջանում են նաև փոքր պտտահողմեր։ Դրանք առաջանում են ինչպես ջրերի, այնպես էլ ցամաքի վրա (տրոմբներ, Հյուսիսային Ամերիկայում՝ տոռնադո), երբ մեծ արագությամբ տաք տարածք են ներխուժում սառը օդային զանգվածներ։ Պտտահողմերն ունեն վերընթաց՝ գրեթե ուղղահայաց առանցք, որի շուրջը պտտվում են 50–200 կմ/վ արագությամբ, միաժամանակ 10–20 մ/վ արագությամբ տեղաշարժվելով հորիզոնական ուղղությամբ։ Նման պտտահողմերն ունեն հզոր ավերիչ ուժ. քանդում են շինություններ, արմատախիլ անում ծառեր։ Անակնկալ պտտահողմը կարող է «կլանել» ջրավազանի ջուրը՝ իր բույսերով ու կենդանիներով, տեղափոխել որոշ տարածություն ու թափել՝ առաջացնելով ձկների, գորտերի, ջրիմուռների զարմանահրաշ տեղումներ։ Փոքր պտտահողմերը հատկապես բնորոշ են Հյուսիսային Ամերիկային։ Քամու ուսումնասիրությունները կատարվում են օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված սարքերի, մասնավորապես՝ հողմաչափների և հողմացույցների միջոցով։ Նման աշխատանքներ կատարվում են նաև մեր հանրապետությունում գործող բազմաթիվ օդերևութաբանական կայաններում։
 
Մթնոլորտում հաճախ առաջանում են նաև փոքր պտտահողմեր։ Դրանք առաջանում են ինչպես ջրերի, այնպես էլ ցամաքի վրա (տրոմբներ, Հյուսիսային Ամերիկայում՝ տոռնադո), երբ մեծ արագությամբ տաք տարածք են ներխուժում սառը օդային զանգվածներ։ Պտտահողմերն ունեն վերընթաց՝ գրեթե ուղղահայաց առանցք, որի շուրջը պտտվում են 50–200 կմ/վ արագությամբ, միաժամանակ 10–20 մ/վ արագությամբ տեղաշարժվելով հորիզոնական ուղղությամբ։ Նման պտտահողմերն ունեն հզոր ավերիչ ուժ. քանդում են շինություններ, արմատախիլ անում ծառեր։ Անակնկալ պտտահողմը կարող է «կլանել» ջրավազանի ջուրը՝ իր բույսերով ու կենդանիներով, տեղափոխել որոշ տարածություն ու թափել՝ առաջացնելով ձկների, գորտերի, ջրիմուռների զարմանահրաշ տեղումներ։ Փոքր պտտահողմերը հատկապես բնորոշ են Հյուսիսային Ամերիկային։
 
Քամու ուսումնասիրությունները կատարվում են օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված սարքերի, մասնավորապես՝ հողմաչափների և հողմացույցների միջոցով։ Նման աշխատանքներ կատարվում են նաև մեր հանրապետությունում գործող բազմաթիվ օդերևութաբանական կայաններում։
 
== Նշանակությունը ==
[[Պատկեր:Im Salar de Uyuni.jpg|մինի]]