«Էներգիա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
[[Պատկեր:Lightning over Oradea Romania zoom.jpg|մինի|աջից|350px|[[Կայծակ]]ը ուժեղ էլեկտրական դաշտերից առաջացած օդի էլեկտրական ճեղքումն է, և էներգիայի հոսք է ցուցադրում: Մթնոլորտի էլեկտրական պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է ջերմության, լույսի և ձայնի, որոնք էներգիայի այլ ձևեր են:]]
 
Էներգիան'''Էներգիա''', ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։ [[Ֆիզիկա]]յի մեջ, '''էներգիա'''Էներգիան (հունարեն՝ ''ἐνέργεια'', ''գործունեություն'', ''աշխատանք'', հունարեն ''ἐνεργός'' (''էներգոս'') բառից, ''գործունյա'', ''աշխատող''<ref>{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=energy |title=Էներգիա |work=Online Etymology Dictionary (անգլերեն)|last=Հարպեր |first=Դուգլաս |dateformat=mdy|accessdate=մայիսի 1 2007}}</ref>) [[ֆիզիկա]]յում [[սկալյար]] [[ֆիզիկական մեծություն]] է։ ԷներգիանԲնութագրական է առարկաների և համակարգերի միհամար, որոշիչենթարկվում է, որ մի [[էներգիայի պահպանման օրենք|պահպանման օրենքներին]]ի։ ենթակա է։ Էներգիայի տարբեր ձևերից են [[կինետիկ էներգիա|կինետիկ]], [[պոտենցիալ էներգիա|պոտենցիալ]], [[ջերմային էներգիա|ջերմային]], [[գրավիտացիոն էներգիա|գրավիտացիոն]], [[ձայնային էներգիա|ձայնային]], [[առաձգական էներգիա|առաձգական]], [[էլեկտրամագնիսական ճառագայթում|էլեկտրամագնիսական]] էներգիաները։ Էներգիայի ձևերը հաճախ անվանվում են վերաբերվող ուժից հետո։
 
ՈրևէԷներգիան էներգիայիկարող ձևէ կարելիմի է [[էներգիայի փոխակերպում|փոխակերպվի]]ձևից այլփոխակերվել ձևիմյուսին, սակայն ընդհանուր էներգիայի չափը միշտ նույնն է մնում։ Այս սկզբունքը, [[էներգիայի պահպանման օրենքը]]ը, առաջին անգամ կանխադրվել է վաղ 19-րդ դարում, և վերաբերվում է որևէ [[մեկուսացված համակարգ]]ի։ին։ [[Նյոտերի թեորեմ]]ի համաձայն, էներգիայի պահպանման օրենքը այն փաստի հետևանքն է, որ ֆիզիկայի օրենքները ժամանակի ընթացքում չեն փոխվում։<ref name="jphysics">{{cite book | last =Լոֆտզ| first =Գ.| coauthors =ՕԿիՖ Դ. և այլն| title=Ջակարանդայի Ֆիզիկա 1 (Jacaranda Physics 1) (անգլերեն)| publisher =John Willey & Sons Australia Ltd. | year =2004| location = Միլտոն, Քուինզլանդ, Ավստրալիա| pages = 286| chapter=11 — Mechanical Interactions| edition=2| isbn=0 7016 3777 3}}</ref>
 
Թեև որևէ համակարգի ընդհանուր էներգիան ժամանակի ընթացքում չի փոփոխվում, իրսակայն չափըմեծությունը կարելիկարող է կախված լինել [[տեղեկանքի կոորդինատային համակարգ]]ից կախված լինի։ից։ Օրինակ՝ շաժվող օդանավի մեջ նստած ուղևորը օդանավի հարաբերմամբնկատմամբ զրո կինետիկ էներգիա ունի, սակայն նրա կինետիկ էներգիան [[Երկիր|Երկրի]] հարաբերմամբնկատմամբ ոչ-զրո է։չէ։
 
== Պատմություն ==
 
== Չափում ==
[[Պատկեր:X-ray microcalorimeter diagram.jpg|մինի|աջից|270px|Կալորիմետր --Կալորիմետր՝ մի գործիք, որնորը օգտագործվում էֆիզիկոսներն օգտագործվում ֆիզիկոսներիեն կողմից էներգիան չափելու համար]]
 
Էներգիայի բացարձակ չափելու ձև չկա, որովհետև էներգիան բացատրվում է որպես այն աշխատանքը, որ մի համակարգհամակարգը անում է (կամ կարող է անել) մյուսի վրա։ Այսպիսով, միայն մի համակարգի փոխակերպվումը մի համակարգից մյուս կարող է բացատրվել և չափվել։
 
=== Մեթոդներ ===
Էներգիայի չափման մեթոդները հաճախ այլ մեթոդներիընդլայնվում են ծավալվումայլ մեթոդների՝ նույնիսկ ավելի հիմնականհիմնարար գիտական հասկացություններ չափելու համար, օրինակօրինակ՝ [[նյութ]], [[հեռավորություն]], [[ճառագայթում]], [[ջերմություն]], [[ժամանակ]], [[էլեկտրական լիցք]] և [[էլեկտրական հոսանք]]։
 
Սովորաբար ամենահաճախ գործածվող տեխնիկան [[կալորիմետրի]]ն է, մի ջերմուժականությունջերմուժականական տեխնիկա, որումորով չափվում է ջերմությունը՝ [[ջերմաչափ]]ի կամ ճառագայթման պայծառությունը՝ [[բոլոմետր]]ի օգնությամբ։
 
=== Միավորներ ===
Գիտության պատմության մեջ, էներգիան տարբեր միավորներով է արտահայտվել, ինչպիսին են էրգերը և կալորիները։ Ներկայում, էներգիայի չափման ընդունված միավորը Ստանդարտների[[Միավորների ԻնստիտուտՍԻ-իմիջազգային էներգիայի միվոր՝համակարգ]]ում ջոուլն է։ Բացի ջոուլից, էներգիայի մյուս միավորներից են կիլովատ.ժամը (կՎժ) և բրիտանական ջերմային միավորը (British thermal unit կամ Btu)։ Սրանք երկուսն էլ ավելի մեծ միավորներ են ջոուլից։ Մեկ կՎժ-ը հավասար է 3.6 միլիոն ջոուլի, իսկ մեկ Btu-ն հավասար է 1055 ջոուլի։<ref>Ristinen, Robert A., and Kraushaar, Jack J. Էներգիան և Միջավայրը (անգլերեն՝ Energy and the Environment): New York: John Wiley & Sons, Inc., 2006.</ref>
 
== Աղբյուրներ ==
{{Reflistծանցանկ}}
 
{{Ֆիզիկա-անավարտ}}
 
[[Կատեգորիա:Էներգիա]]
[[Կատեգորիա:ՀիմնականՖիզիկայի ֆիզիկայիհիմնարար հասկացություններ]]
[[Կատեգորիա:Ներածական ֆիզիկա]]
[[Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ]]
 
8988

edits