«Գունավոր մետալուրգիա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
'''Գունավոր մետալուրգիա''' ({{lang-ru|цветная металлургия}}, {{lang-en|non-ferrous metallurgy}}; {{lang-de|NE-Metallurgie f, Buntmetallurgie f, Metallhüttenwesen n, Nichteisenhüttenwesen n, Nichteisenmetallurgie f}}), ծանր արդյունաբերության ճյուղ։ Ընդգրկում է հանքավայրի հետազոտումը, հանքանյութի արդյունահանումը և հարստացումը, գունավոր, հազվագյուտ, թանկարժեք [[մետաղներ]]ի և նրանց համաձուլվածքների արտադրությունն ու առաջնային մշակումը, ինչպես նաև բնական [[ալմաստ]]ի հանույթը և արհեստական ալմաստների արտադրությունը։ Զբաղվում է նաև երկրորդային մետալուրգիական հումքի վերամշակմամբ, մետաղների մաքրմամբ, տարբեր մետաղափոշիների, ձուլվածքների, մաքուր-գերմաքուր, ծանր, թեթև, ազնիվ, հազվագյուտ, ցրված, ռադիոակտիվդ մետաղների, նրանց աղերի, միացությունների, ուղեկցող քիմիական արտադրանքների, Էլեկտրոդային և խարամասիտալային իրերի, կիսահաղորդիչների և այլ նյութերի արտադրությամբ։
 
== Գունավոր մետալուրգիայի մշակում ==
 
== Զարգացում ==
Գունավոր մետալուրգիան հաջողությամբ զարգանում է [[Ռուսաստան]]ում, [[Ղազախստան]]ում, [[Ուկրաինա]]յում, [[Ուզբեկստան]]ում, [[Կիրգիզիա]]յում, [[Տաջիկստան]]ում, [[Ադրբեջան]]ում, [[Վրաստան]]ում։ [[Հայաստան]]ի ընդերքը ևս հարուստ է գունավոր մետաղներով։ Հայաստանի տարածքում դեռ մ․ թ․ ա․ 6-րդ հազարամյակի վերջում արտադրվել է [[պղինձ]]։ [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում գունավոր մետաղների ձուլումը հայտնի է եղել մ․ թ․ ա․մ․թ․ա․ 3-2 հազարամյակում ([[Մեծամոր]])։
 
Պատմական և հնագիտական տեղեկությունները վկայում են, որ մշակվել են ինչպես պղնձի, [[անագ]]ի, այնպես էլ ոսկու հանքավայրեր (մ․ թ․ ա․մ․թ․ա․ 4-3 դարերում, [[Զոդ]], Զանգեզուր)։
 
== Պղնձահանքերի մշակում և հիմնում ==
 
Հայաստանում հայտնաբերվել են պղնձի, [[մոլիբդեն]]ի, [[երկաթ]]ի, ոսկու, [[արծաթ]]ի, [[բարիում]]ի, [[տիտան]]ի, [[սնդիկ]]ի, [[ալյումին]]ի, [[մագնեզիում]]ի և այլ մետաղների մոտ 300 հանքավայրեր։ Դրանք մեծամասնությամբ կոմպլեքսային են և պարունակում են նաև ուղեկցող մետաղներ՝ [[կապար]], [[ցինկ]], [[պլատին]] և նրա խումբը, [[բիսմութ]], [[քրոմ]], [[նիկել]], [[կոբալտ]], [[ռենիում]], [[սելեն]], [[տելուր]], [[ինդիում]], [[գերմանիում]], [[թալիում]], [[իրիդիում]], երբիում և այլն։ [[Հայրենական մեծ պատերազմ]]ից հետո նոր միջոցառումներ իրագործվեցին Հայաստանում գունավոր մետալուրգիայի արագ զարգացման համար։
 
== Նոր արտադրամասեր ==
Կառուցվեց նոր արտադրամասերի համալիր Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանում։ 1948-1949 թվականներին ստեղծվեց պղնձի էլեկտրոլիզային և վայերբարսային պղնձի արտադրամաս։ Պղնձահանքաքարի լրիվ վերամշակման նպատակով արմատապես վերափոխվեց Ալավերդու պղնձաքիմիական կոմբինատը։ Պղնձամոլիբդենային և բազմամետաղային հանքերի հետազոտված պաշարների հիման վրա կառուցվեցին գունավոր մետալուրգիայի նոր ձեռնարկություններ։ [[1952 թվական]]ին շահագործման հանձնվեցին [[Քաջարան]]ի և [[1975 թվական]]ին [[1970 թվական]]ի համեմատությամբ գունավոր մետալուրգիայի արտադրանքը աճեց 1,5 անգամ։
 
{{ՀՍՀ}}
 
[[Կատեգորիա:Մետալուրգիա]]
170 029

edits