«Մատ (շախմատ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (14)
No edit summary
չ (մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (14))
[[Պատկեր:CheckmateProper.jpg|thumb|Սև արքան մատ է ստացել. խաղն ավարտված է]]
'''Մատ''', իրավիճակ [[շախմատ]]ում, երբ [[Արքա (շախմատ)|արքան]] գտնվում է [[շախ]]ի տակ, իսկ խաղացողը չի կարող անել որևէ քայլ այդ շախից պաշտպանվելու համար:համար։ Դա նշանակում է նման իրավիճակի մեջ հայտնված կողմի պարտություն:պարտություն։ Շախմատային նոտագրության մեջ մատը խաղաքարի քայլից հետո նշանակվում է «'''×'''», «'''++'''» կամ «'''#'''» նշաններից մեկով:մեկով։
 
Այսպիսով, մատ է, եթե միաժամանակ.
* արքան հնարավորություն չունի հեռանալ շախից (նրա շուրջը բոլոր դաշտերը զբաղված են խաղաքարերով կամ գտնվում են մրցակցի խաղաքարերի հարվածի տակ, կամ արքան գտնվում է խաղատախտակի եզրի մոտ),
* խաղացողը հնարավորություն չունի շախից ծածկվելու այլ խաղաքարով,
* չկա շախ հայտարարած խաղաքարը վերցնելու հնարավորություն:հնարավորություն։
 
Եթե արքային շախ հայտարարված չէ, բայց նա չունի այնպիսի քայլ, որ շախի տակ չհայտնվի, և նրա ոչ մի խաղաքար քայլ անելու հնարավորություն չունի, ապա դա [[Պատ (շախմատ)|պատ]] է, և պարտիայի արդյունքը [[ոչ-ոքի (շախմատ)|ոչ-ոքի]] է:է։
 
== «Մատ» բառի ծագումը ==
«Մատ» բառն առաջացել է [[պարսկերեն]] «շահ մատ» բառակապակցությունից, որը նշանակում է, որ արքան ([[շահ]]ը) անօգնական է, կաթվածահար է, մեկուսացված է, պարտություն է կրել (այդպիսի իմաստներ ունի պարսկերեն «մատ» բառը):։ Հայտնի է նաև «շահ մատ» բառակապակցության «շահը մեռավ» ([[արաբերեն]] «մատ» մեռել է) թարգմանությունը, սակայն [[պարսիկներ]]ն այդ տերմինը խաղում սկսել են օգտագործել արաբներից վաղ<ref>[https://archive.today/WpfVX The King Isn't Dead After All!]</ref>:։
 
== Մատ ըստ խաղաքարերի նվազագույն քանակի ==
{{main|Մատ երկու փղով}}
 
* [[Ձի (շախմատ)|Ձի]] և փիղ` մատ անելու ամենաբարդ տարբերակը:տարբերակը։ Այս մատը հնարավոր է միայն երբ արքան գտնվում է տախտակի այն գույնի անկյունում, որով տեղաշարժվում է փիղը (կամ այդ անկյան հարևան դաշտում` տախտակի եզրին):։ Այդպիսի մատ անելու համար պահանջվում է 33 քայլից ոչ ավելի, սակայն մատ անող խաղացողը պետք է շատ զգույշ խաղա, քանի որ սխալները կարող են հանգեցնել ոչ-ոքիի` պատի կամ առանց որևէ խաղաքար վերցնելու 50 քայլ անելու պատճառով:պատճառով։
{{main|Մատ փղով և ձիով}}
 
* Երկու ձի. մատը հնարավոր է միայն պաշտպանվող խաղացողի կոպիտ սխալի դեպքում:դեպքում։ Երբեմն հնարավոր է մատ արքայով և երկու ձիով ընդդեմ արքայի և [[Զինվոր (շախմատ)|զինվորի]]:։
{{main|Մատ երկու ձիով|Երկու ձին ընդդեմ զինվորի}}
 
|Սևերի 1. … Աa8? քայլը հանգեցնում է 2. Кbc7× մատի: Սակայն սևերը հեշտությամբ խուսափում են մատից` խաղալով 1. … Աc8}}
 
* Երեք ձի. մատը հնարավոր է, սակայն գործնական պարտիաներում այդպիսի իրավիճակ գրեթե չի հանդիպում, քանի որ ձիերից առնվազն մեկը պետք է վերածված լինի զինվորից, ինչը չափազանց հազվադեպ է անհրաժեշտ լինում:լինում։
 
Եթե կողմերից ոչ մեկը չունի մատ անելու համար անհրաժեշտ խաղաքարերի քանակ, գրանցվում է ոչ-ոքի:ոքի։
 
== Մատի տարատեսակներ ==
286 513

edits