«Ծղրիդներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 78 բայտ ,  7 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «ԾՂՐԻԴՆԵՐ (Tettigonioidea), ուղ¬ ղաթևերի կարգի միջատների վերնա- ընտանիք: Նախկինում միավորված էին 1 ընտանիք...»:)
 
'''Ծղրիդներ''' ({{lang-lat|Tettigonioidea}}), ուղղաթևերի կարգի միջատների վերնաընտանիք: Նախկինում միավորված էին 1 ընտանիքում, ներկայումս՝ 2՝ իսկական ծղրիդների (Tettigoniidea) և թիթեղածղրիդների կամտերեվածղրիգների (Planeroptera): Հայտնի է 7 հազար, [[ՀՀ]]-ում՝ 42 տեսակ, որոնցից 4-ը՝ շերտավոր թիթեղապոչը (Zeptophyes trivitata), կովկասյան կոնուսապոչը (Euconocercuscauca- sicus), հայկական ֆիտոդրիմադուզան (Phytodrymadusa armeniaca), հայկական ցատկողը (Montana armeniaca) բնաշխարհիկներ են:
ԾՂՐԻԴՆԵՐ (Tettigonioidea), ուղ¬
 
ղաթևերի կարգի միջատների վերնա-
== Կառուցվածք ==
ընտանիք: Նախկինում միավորված
Գլուխը ձվաձև է, բերանը՝ կրծող տիպի, բեղիկները՝ թելանման՝ բաղկացած մինչև 200 հատվածից (երբեմն՝ մարմնից կրկնակի երկար): Առջևի սրունքների վրա ունեն լսողության օրգան, արուների վերնաթևերին կա ձայնային ապարատ: Հետին ոտքերը խիստ զարգացած են, ցատկող: Առաջնակուրծքը [[ոտքեր]]ի արանքում է, ունի տարբեր մեծության 2 ելուստ: Առաջնամեջքը հարթ է, երբեմն՝ կնճռոտ, ծածկում է փորի առաջին հատվածը: Էգերի փորը վերջանում է թրաձև, նետաձև կամ ուղիղ ձվադիրով (որի վրա կան բազմաթիվ ատամիկներ) և կազմված է 3 զույգ փեղկերից: Ձվադրում են հողում, բույսերի վրա, առանց ձվապարկի՝ մեկական, երբեմն՝ մի քանի հատ միևնույն փոսիկում: Զարգացման փուլը տևում է 1 տարի (ձու, թրթուր, հասուն):
էին 1 ընտանիքում, ներկայումս՝ 2՝
 
իսկական Ծ-ի (Tettigoniidea) և թ ի -
== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
թեղածղրիդների կամտերեվա-
Ձմեռում են ձվի փուլում: Թրթուրները ձվերից դուրս են գալիս գարնանը, ապա զարգանում 1-2 ամսում՝ 5-6 անգամ մաշկափոխվելով: Սեռահասունացման ընթացքում բնորոշ ճռռոցներ են արձակում: Ապրում են անտառի եզրերին, քարերի տակ, քարանձավներում և այլն: Մեծ մասամբ բուս ակեր են, որոշ տեսակներ սնվում են և՝ բուսերով, և՝ կենդանիներ կերերով, կան նաև գիշատիչներ: ՀՀ-ում 25 տեսակ ծղրիդներ (օրինակ՝ Շելկովնիկովի, կանաչ, կովկասյան և այլն) լուրջ վնաս են հասցնում բանջարանոցային, հացահատիկային և տեխնիկական բույսերին: Լայնացած բրադիպորուսը, թամբանման և տափաստանային սագաները գրանցված են [[ՀՀ]] Կարմիր գրքում:
ծղրիգների (Planeroptera): Հայտնի
է 7 հզ., ՀՀ-ում՝ 42 տեսակ, որոնցից
4-ը՝ շերտավոր թիթեղապոչը
(Zeptophyes trivitata), կովկասյան
կոնուսապոչը (Euconocercuscauca-
sicus), հայկական ֆիտոդրիմա-
դուզան (Phytodrymadusa armenia¬
ca), հայկական ցատկողը (Mon¬
tana armeniaca) բնաշխարհիկներ են:
Գլուխը ձվաձև է, բերանը՝ կրծող
տիպի, բեղիկները՝ թելանման՝ բաղ¬
կացած մինչև 200 հատվածից (եր¬
բեմն՝ մարմնից կրկնակի երկար):
Առջևի սրունքների վրա ունեն լսողու¬
թյան օրգան, արուների վերնաթևե-
րին կա ձայնային ապարատ: Հետին
ոտքերը խիստ զարգացած են, ցատ¬
կող: Առաջնակուրծքը ոտքերի արան¬
քում է, ունի տարբեր մեծության 2
ելուստ: Առաջնամեջքը հարթ է, եր¬
բեմն՝ կնճռոտ, ծածկում է փորի առա¬
ջին հատվածը: էգերի փորը վերջա¬
նում է թրաձև, նետաձև կամ ուղիղ
ձվադիրով (որի վրա կան բազմաթիվ
ատամիկներ) և կազմված է 3 զույգ
փեղկերից:
Ձվադրում են հողում, բույսերի
վրա, առանց ձվապարկի՝ մեկական,
երբեմն՝ մի քանի հատ միևնույն փո¬
սիկում: Զարգացման փուլը տևում է
1 տարի (ձու, թրթուր, հասուն): Ձմե¬
ռում են ձվի փուլում: Թրթուրները
ձվերից դուրս են գալիս գարնանը,
ապա զարգանում 1-2 ամսում՝ 5-6
անգամ մաշկափոխվելով: Սեռ. հա-
Թամբանման սագա
ծղրիդը
սունացման ընթացքում բնորոշ
ճռռոցներ են արձակում: Ապրում են
անտառի եզրերին, քարերի տակ, քա¬
րանձավներում և այլն: Մեծ մասամբ բուս
ակեր Են, որոշ տեսակներ սնվում են
և՝ բուս., և՝ կենդ, կերերով, կան նաև
գիշատիչներ: ՀՀ-ում 25 տեսակ Ծ.
(օրինակ՝ Շելկովնիկովի, կանաչ, կով¬
կասյան և այլն) լուրջ վնաս են հասցնում
բանջարանոցային, հացահատիկա¬
յին և տեխ. բույսերին:
Լայնացած բրադիպորուսը, թամ¬
բանման և տափաստանային սագանե¬
րը գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում: