«Օսլա»–ի խմբագրումների տարբերություն

}}
'''Օսլա''', սպիտակ, [[Ջուր|ջրում]] չլուծվող փոշի է, տաք ջրում նա ուռչում է առաջացնելով [[կոլոիդ լուծույթ]]՝ շրեշ: Օսլան բույսերի կանաչ [[բջիջ]]ների կողմից ածխածնի (IV) օքսիդի յուրացման արդյունքն է: Տարածված է բուսական և կենդանական աշխարհում:
 
== Կառուցվածքը ==
Օսլան՝ <math>(O_6H_{10}O_5)n</math>, բնական [[պոլիմեր]] է: Այն առաջանում է բույսերի կատարած [[ֆոտոսինթեզ]]ի հետևանքով՝ արեգակնային ճառագայթների [[էներգիա]]յի կլանման դեպքում: [[Ածխաթթու գազ]]ից և ջրից մի շարք ռեակցիաների հետևանքով առաջանում է [[գլյուկոզ]]՝
:: <math> 6CO_2 + 6H_2O \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2 </math> :
Գլյուկոզից սինթեզվում է օսլա.
:: <math> nC_6H_{12}O_6 \rightarrow (C_6H_{10}O_2)n + nH_2O </math> :
Օսլայի մեջ մտնող մակրոմոլեկուլները ունեն տարբեր մեծություն. նրանց մեջ կան տարբեր թվով՝ մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի հազար <math>O_6H_{10}O_5</math> օղակներ: Օսլայի մոլեկուլները իրարից տարբերվում ենոչ միայն օղակների թվով, այլև իրենց կառուցվածքով:
 
== Քիմիական հատկությունները ==
[[Պատկեր:Kraxmal plus iod.jpg|200px|մինի|ձախից|Օսլայի և [[յոդ]]ի ռեակցիայի արդյունքը]]
:: <math> (C_6H_{10}O_5)n + nH_2O\rightarrow nC_6H_{12}O_6 </math> :
[[Ծծմբական թթու|Ծծմբական թթվի]] կատալիտիկ ներգործությամբ օսլան փոխակերպվում է գլյուկոզի: Այդ ռեակցիան հայտնաբերել է ռուս գիտնական Կ. Կիրխհոֆը [[1811]] թվականին:
 
== Կիրառումը և ստացումը օսլա պարունակող նութերից ==
Օսլան մեր սննդի հիմնական [[ածխաջուր]]ն է: Օրգանիզմում այն [[ճարպ]]երի նման հիդրոլիզվում է: Այդ պրոցեսը սկսում է բերանի խոռոչում, սնունդը ծամելիս, թքի մեջ պարունակվող [[ֆերմենտ]]ների ազդեցությամբ: Այնուհետև հիդրոլիզը շարունակվում է [[ստամոքս]]ում և աղիքներում: Առաջացած գլյուկոզը աղիքների թավիկների միջոցով անցնում է [[Արյուն|արյան]] մեջ և մտնում [[լյարդ]]: Օսլայի հիդրոլիզի ժամանակ առաջանում են միջանկյալ նյութեր՝ դեքստրիններ, որոնք օրգանիզմի կողմից ավելի հեշտ են յուրացվում քան ինքը՝ օսլան, քանի որ դրանք կազմված են փոքր [[մոլեկուլ]]ներից և լուծվում են ջրում:
Օսլայի հիդրոլիզի ժամանակ առաջանում են միջանկյալ նյութեր՝ դեքստրիններ, որոնք օրգանիզմի կողմից ավելի հեշտ են յուրացվում քան ինքը՝ օսլան, քանի որ դրանք կազմված են փոքր [[մոլեկուլ]]ներից և լուծվում են ջրում:
 
Օսլային ստանում են գլյուկոզ: Գլյուկոզ ստանալու համար օսլան մի քանի ժամ տաքացնում են ծծմբական թթվի հետ: Երբ հիդրոլիզի պրոցեսն ավարտվում է, թթուն չեզոքացնում են կավճով, առաջացած [[կալցիումի սուլֆատ]]ի նստվածքը ֆիլտրում են և լուծույթը գոլորշիացնելով խտացնում: Լուծույթը սառելիս առաջանում է գլյուկոզ: Եթե հիդրոլիզի պրոցեսը մինչև վերջ չնթանա կստացվի թանձր, քաղցր զանգված՝ դեքստրինների և գլյուկոզի կառնուրդ՝ [[մաթ]], որը օգտագործում են հրուշակագործության մեջ կոնֆետներ, քաղցրաբլիթ պատրաստելու համար: Օսլայի ստացվող դեքստրինները օգտագործում են որպես սոսինձ:
 
Եթե հիդրոլիզի պրոցեսը մինչև վերջ չնթանա կստացվի թանձր, քաղցր զանգված՝ դեքստրինների և գլյուկոզի կառնուրդ՝ [[մաթ]], որը օգտագործում են հրուշակագործության մեջ կոնֆետներ, քաղցրաբլիթ պատրաստելու համար:
Օսլան օգտագործում են էթիլ [[սպիրտ]]ի արտադրության մեջ: Այդ պրոցեսում օսլան ֆերմենտի ազդեցության տակ ենթարկվում է հիդրոլիզի, իսկ հիդրոլիզի արդյունքը [[Խմորիչներ|դրոժ]]ի առկայությամբ ենթարկվում է խմորման և առաջանում է սպիրտ: Օսլան ամենից հաճախ ստանում են [[կարտոֆիլ]]ից:
Օսլայի ստացվող դեքստրինները օգտագործում են որպես սոսինձ:
 
Օսլան օգտագործում են էթիլ [[սպիրտ]]ի արտադրության մեջ: Այդ պրոցեսում օսլան ֆերմենտի ազդեցության տակ ենթարկվում է հիդրոլիզի, իսկ հիդրոլիզի արդյունքը [[Խմորիչներ|դրոժ]]ի առկայությամբ ենթարկվում է խմորման և առաջանում է սպիրտ:
Օսլան ամենից հաճախ ստանում են [[կարտոֆիլ]]ից:
== Աղբյուրներ ==
* Օրգանական քիմիա, 10-րդ դասարանի դասագիրք, 1983 թվական
* [http://www3.interscience.wiley.com/journal/5007532/home Starch - Stärke]
* [http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0567.html CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards]
 
[[Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ]]
[[Կատեգորիա:Օրգանական նյութերԲազմաշաքարներ]]
[[Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ]]
167 453

edits