«Ածխաջրածիններ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (8), )հ → ) հ
չ (մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (8), )հ → ) հ)
[[Պատկեր:Methane-2D-dimensions.svg|մինի|աջից|Պարզագույն ածխաջրածինը` [[մեթան]]]]
'''Ածխաջրածիններ''', օրգանական միացություններ, կազմված միայն ածխածնի և ջրածնի ատոմներից<ref>Silberberg, 620</ref>:։ Ածխաջրածինները համարվում են [[օրգանական քիմիա]]յի բազային միացությունները, բոլոր մնացած միացությունները համարվում են ածխաջրածինների ածանցյալներ:ածանցյալներ։
 
Քանի որ [[ածխածին]]ն ունի չորս [[վալենտային էլեկտրոն]]ներ, իսկ [[ջրածին]]ը` մեկ, ապա պարզագույն ածխաջրածինը [[մեթան]]ն է (CH<sub>4</sub>):
 
Որպես կանոն` ածխաջրածինները չեն խառնվում ջրի հետ, քանի որ ածխածնի և ջրածնի ատոմները ունեն գրեթե հավասար [[էլեկտրաբացասականություն]]ներ և կապերը մոլեկուլներում քիչ են բևեռացված:բևեռացված։
 
== Դասակարգում ==
Կախված ածխածնային կմախքի կառուցվածքից ածխաջրածինները բաժանվում են երկու խմբի` ացիկլիկ և կարբոցիկլիկ ածխաջրածիններ:ածխաջրածիններ։
 
Կախված ածխածին-ածխածին կապի կարգից ացիկլիկները լինում են հագեցած(ալկաններ<ref>Silderberg, 623</ref>) և չհագեցած (ալկեններ<ref>Silderberg, 628</ref>, ալկիններ<ref>Silderberg, 631</ref>, դիեններ):։ Կարբոցիկլերը լինում են ալիցիկլիկ և արոմատիկ: արոմատիկ։
 
{|| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|
'''Ընդհանուր բանաձև'''
 
|| '''C<sub>n</sub>H<sub>2n+2</sub>''' || '''C<sub>n</sub>H<sub>2n</sub>''' || '''C<sub>n</sub>H<sub>2n-2</sub>''' || '''C<sub>n</sub>H<sub>2n-2</sub>''' || '''C<sub>n</sub>H<sub>2n</sub>''' || '''C<sub>n</sub>H<sub>2n-6</sub>'''
|-
|
'''Կառուցվածք'''
 
|| [[Հիբրիդացում (քիմիա)|sp<sup>3</sup>-հիբրիդացում]], 4 էլեկտրոնային ամպերը ուղղված են [[տետրաեդր]]ի գագաթները 109°28' անկյան տակ, ածխածնային կապի բնույթը` [[Կովալենտ կապ|σ-կապ]] || sp<sup>2</sup>-հիբրիդացում, վալենտային անկյունը 120°, ածխածնային կապի բնույթը` [[Կովալենտ կապ|π-կապ]], l<sub>c-c</sub> = 0,134 նմ || sp-հիբրիդացում, հարթ մոլեկուլ (180°), եռակի կապ, l<sub>c-c</sub> = 0,120 նմ || sp<sup>2</sup>-հիբրիդացում, l<sub>c-c</sub> = 0,132 նմ – 0,148 նմ, 2 կամ ավելի π-կապեր || sp<sup>2</sup>-հիբրիդացում, վալենտային անկյուն` մոտավորապես 100°, l<sub>c-c</sub> = 0,154 նմ || [[Բենզոլ]]ի մոլեկուլի կառուցվածք (6 р-էլեկտրոն, n = 1), վալենտային անկյուն` 120°, l<sub>c-c</sub> = 0,140 նմ, <nowiki>հարթ մոլեկուլ (6 π | σ)</nowiki>
|-
|
'''[[Իզոմերիա]]'''
 
|| Ածխածնային շղթայի<ref name="Silderberg">Silderberg, 625</ref> և [[օպտիկական իզոմերիա|օպտիկական]] || Ածխածնային շղթայի, կրկնակի կապի դիրքի, միջդասային և երկրաչափական|| Ածխածնային շղթայի, եռակի կապի դիրքի և միջդասային ||Ածխածնային շղթայի, կրկնակի կապի դիրքի, միջդասային և [[Տարածական իզոմերիա|երկրաչափական]] || Ածխածնային շղթայի, կողային շղթայի, միջդասային, տարածական, երկրաչափական և [[Կոնֆորմացիա (քիմիա)|կոնֆորմացիոն]] || Կողային շղթայի
|-
|
'''Քիմիական հատկություններ'''
 
|| տեղակալման, օքսիդացման, ռադիկալային հալոգենացման, այրման, անջատման ռեակցիաներ || Միացման, այրման, օքսիդացման ռեակցիաներ||Միացման, այրման, օքսիդացման ռեակցիաներ || Միացման, օքսիդացման, այրման ռեակցիաներ || Տեղակալման, օքսիդացման, այրման ռեակցիաներ|| Էլեկտրոֆիլ տեղակալման, օքսիդացման, այրման ռեակցիաներ
|
'''Ֆիզիկական հատկություններ'''
|| CH<sub>4</sub> մինչև C<sub>4</sub>H<sub>10</sub> — գազ, C<sub>5</sub>H<sub>12</sub> մինչև C<sub>16</sub>H<sub>34</sub> — հեղուկ, C<sub>17</sub>H<sub>36</sub>- ից հետո — պինդ || C<sub>2</sub>H<sub>4</sub> մինչը C<sub>4</sub>H<sub>8</sub> — գազ, C<sub>5</sub>H<sub>10</sub> մինչև C<sub>17</sub>H<sub>34</sub> — հեղուկ, C<sub>18</sub>H<sub>36</sub>- ից հետո — պինդ || Նման են ալկեններին || Բութադիեն — գազ (t<sub>եռ</sub>= −4,5 &nbsp;°C), [[իզոպրեն]] — հեղուկ (t<sub>եռ</sub>= 36 &nbsp;°C), [[դիմեթիլբութադիեն]] - հեղուկ (t<sub>եռ</sub>= 70 &nbsp;°C), իզոպրենը և այլ դիեններ կարող են առաջացնել [[կաուչուկ]]|| C<sub>3</sub>H<sub>6</sub> մինչև C<sub>4</sub>H<sub>8</sub> — գազ, C<sub>5</sub>H<sub>10</sub> մինչև C<sub>16</sub>H<sub>32</sub> — հեղուկ, C<sub>17</sub>H<sub>34</sub>- ից հետո — պինդ ||Բոլորը պինդ կամ հեղուկ նյութեր են
|-
|
'''Ստացում'''
 
|| [[Ածխաջրածինների հալոգենածանցյալներ]]ի , սպիրտների, կարբոնիլային միացությունների, չհագեցած ածխաջրածինների վերականգնումից || Ածխաջրածինների, [[նավթ]]ի և [[բնական գազ]]ի կատալիտիկ և բարձրջերմաստիճանային [[կրեկինգ]]ից<ref name="World Coal">World Coal, Coal and Electricity, http://www.worldcoal.org/coal/uses-of-coal/coal-electricity/, retrieved 07/03/2012</ref>, սպիրտների դեհիդրատացումից, համապատասխան հալոգենածանցյալների դե(հիդրո) հալոգենացումից || Մեթանը ենթարկում են թերմոկրեկինգի, [[կալցիումի կարբիդ|կալցիումի կարբիդի]]ի հիդրոլիզից || Դիոլների դեհիդրատացում, ալկանների և ալկենների դեհիդրում || Արոմատիկ ածխաջրածինների հիդրատացում || Նավթի մշակումից, ացետիլենի տրիմերումից
|}
 
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Գրականություն ==
* Silberberg, Martin. Chemistry:Chemistry։ The Molecular Nature Of Matter and Change. New York:York։ McGraw-Hill Companies, 2004
{{commons| Hydrocarbons|Ածխաջրածիններ}}
== Արտաքին հղումներ ==
274 448

edits