«Բարիք»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (36)
չ (մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (36))
'''Բարիք,''' [[Բնություն|բնության]] և [[մարդ|մարդու]]ու կողմից ստեղծված նյութական և ոչ նյութական արդյունքների ամբողջություն, որը բավարարում է վերջինիս այս կամ այն [[պահանջմունք|պահանջմունքը]]ը, ինչն էլ դրա օգտակարության գնահատման հիմքն է:է։ Բարիքի օգտակարությունը այս կամ այն պահանջմունքի բավարարման հատկությունն է:է։ Բարիքները դասակարգվում են մի շարք սկզբունքներով: սկզբունքներով։
 
== Նյութական և ոչ նյութական բարիքներ ==
Ըստ իրացման բնույթի տարբերակվում են նյութական և ոչ նյութական բարիքներ:բարիքներ։ Նյութական բարիքներն են`
 
*բնության կողմից տրված արդյունքները ([[օդ|օդը]]ը, [[ջուր|ջուրը]]ը, [[Բուսական աշխարհ|բուսական]] ու [[Կենդանական աշխարհ|կենդանական]] աշխարհի բարիքները, որոնք մարդիկ օգտագործում են իրենց պահանջմունքների բավարարման նպատակով),
 
*մարդու կողմից ստեղծված արդյունքները ([[սնունդ]], [[հագուստ]], [[բնակարան]], շենքեր, կառույցներ, սարքավորումներ, մեքենաներ և այլն): ։
 
Ոչ նյութական բարիքներն են`
 
*բնակլիմայական պայմանները, աշխարհագրական դիրքը,
 
*գիտության և հոգևոր-մշակութային արժեքները,
 
*[[առողջապահություն|առողջապահությունը]]ը,
 
*սահմանադրական կարգը: կարգը։
 
Բոլոր բարիքներն էլ էական դերակատարություն ունեն մարդու բնականոն կենսագործունեության ապահովման գործում:գործում։ Դրանց շարքում կարևորություն ունեն սահմանադրական կարգը և ձևավորված իրավական [[պետություն|պետությունը]]ը, որոնք նպաստում են հասարակության համար անհրաժեշտ այնպիսի էական խնդիրների լուծմանը, որոնք կապված են մարդու իրավունքների և ունեցվածքի պաշտպանության, սոցիալական արդարության հաստատման, նվազագույն կենսական պայմանների ապահովման հետ:հետ։ Ոչ նյութական բարիքներն աստիճանաբար առանցքային նշանակություն են ձեռք բերում: բերում։
 
== Տնտեսական և ոչ տնտեսական բարիքներ ==
Ըստ արդյունքների սահմանափակության` բարիքները տարանջատվում են տնտեսականի և ոչ տնտեսականի:տնտեսականի։ Տնտեսական են կոչվում այն բարիքները, որոնց բավարարման շրջանակները սահմանափակ են (սնունդ, հագուստ, բնակարան, ավտոմեքենա և այլն):։ Տնտեսական բարիքի բովանդակությունը բնութագրվում է ռեսուրսների սահմանափակությամբ:սահմանափակությամբ։ Ոչ տնտեսական են համարվում այն բարիքները, որոնց բավարարման շրջանակները անսահմանափակ են:են։ Բարիքի ոչ տնտեսական լինելը խիստ հարաբերական է:է։ Օրինակ` ժամանակին ջուրը համարվել է ոչ տնտեսական բարիք` հաշվի առնելով մարդու պահանջմունքների բավարարման առումով դրա անսահմանափակ լինելու հանգամանքը:հանգամանքը։ Ներկա զարգացումների հետևանքով ջուրը աստիճանաբար վեր է ածվում տնտեսական բարիքի, և համաշխարհային մասշտաբով գնալով մեծ խնդիր է դառնում խմելու ջրի սահմանափակությունը:սահմանափակությունը։ [[Թթվածին|Թթվածինը]]ը աստիճանաբար ոչ տնտեսական բարիքից վեր է ածվում տնտեսականի:տնտեսականի։ Դա բացատրվում է նրանով, որ շրջակա միջավայրի աղտոտման պայմաններում հասարակությունը հսկայական ծախսեր է կատարում օդային ավազանի պահպանման համար: համար։
 
== Անձնական և հասարակական բարիքներ ==
Բարիքներն, ըստ օգտագործման նշանակության, տարանջատվում են անձնականի և հասարակականի:հասարակականի։ Անձնական բարիքը արդյունքների այն ամբողջությունն է, որը սպառվում է անհատ քաղաքացիների կողմից` համաձայն իրենց պահանջմունքների գերադասելիության, որոնց համար նրանք վճարում են` ըստ օգտակարության աստիճանի:աստիճանի։ Կան բարիքների տեսակներ, որոնք հնարավոր չէ ձեռք բերել` անմիջապես վճարելով դրանց համար:համար։ Դրանք հասարակական բարիքներն են:են։ Հասարակական են կոչվում այն բարիքները, որոնց սպառմանը հատուկ է անբացառելիությունը և ոչ մրցակցային բնույթը:բնույթը։ Հասարակական բարիք է համարվում ազգային անվտանգության (պաշտպանության) ապահովումը, հասարակական կարգի պահպանումը, տարբեր տեսակի միջոցառումների (բնակչությանը համընդհանուր բժշկական ծառայությունների մատուցումը, շաբաթօրյակները, բնության աղտոտման դեմ պայքարը և այլն) իրականացումը, ճանապարհների կառուցումը, փողոցային լուսավորությունը, պետական կառույցների` [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր]], [[Գործադիր իշխանություն|գործադիր]] և [[Դատական իշխանությունը Հայաստանում|դատական]] մարմինների գործունեությունը և այլն:այլն։ Սրանք այնպիսի բարիքներ են, որոնց օգտակարությունից օգտվում են հասարակության բոլոր անդամները, և դժվար է տարանջատել դրանց դիմաց «վճարողներին» և «չվճարողներին»:։ Դրանով է պայմանավորված այդ բարիքների անբացառելիությունը և ոչ մրցակցային բնույթը:բնույթը։ Դրանց ձեռքբերումը կամ ապահովումը կառուցված չէ արդյունքների գերադասելիության սկզբունքի վրա:վրա։ Հասարակական բարիքների արտադրությունը չի ստեղծվում մրցակցության սկզբունքով, և հնարավոր չէ գնահատել որևէ մեկի սպառման չափը:չափը։ Հասարակական բարիքի սպառման համար վճարումներն իրականացվում են անուղղակի ճանապարհով, որի հիմնական ձևը պետությանը տրվող [[հարկ|հարկերն]]երն են:են։ Հարկերը պետության եկամտի (բյուջեի) հիմնական աղբյուրն են, որի միջոցով կատարվում են հասարակական բարիքների արտադրության համար պահանջվող ծախսերը:ծախսերը։ Հասարակական բարիքները կարող են լինել զուտ և խառը:խառը։ Զուտ հասարակական բարիքը ամբողջությամբ անբացառելի է և ոչ մրցակցային, օրինակ` ազգային պաշտպանությունը:պաշտպանությունը։ Խառը հասարակական բարիքի դեպքում այդ հատկությունները կարող են համեմատաբար թույլ լինել:լինել։ Սպառման համար անհրաժեշտ բարիքները հիմնականում ստեղծվում են արտադրության միջոցով:միջոցով։
== Գրականություն ==
*Աղաջանյան Հովսեփ, Տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր հիմունքները.-Եր.:։ Տնտեսագետ, 2008.- 172 էջ
*Տնտեսագիտության տեսություն (ուսումնական ձեռնարկ), խմբ.` տ.գ.դ., պրոֆ. Գ.Ե. Կիրակոսյանի և տ.գ.թ., պրոֆ. Ի.Ե. Խլղաթյանի.-Եր., Տնտեսագետ, 2009.- 752 էջ:էջ։
 
[[Կատեգորիա:Տնտեսական տերմիններ]]
275 380

edits