«Ֆելիքս Կլայն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1432 բայտ ,  5 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Անձ
| ԱԱՀ = Ֆելիքս Կլայն
| բնագիր ԱԱՀ = Felix Christian Klein
| պատկեր = Felix_Klein.jpeg
| չափ =
| վախճանի օր = [[հունիսի 22]], [[1925]]
| վախճանի վայրը = {{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Գյոթինգեն]]
| քաղաքացիություն = Գերմանական միություն, <br> [[Գերմանիայի կայսրություն]],<br> [[Վայմարյան հանրապետությունգերմանացի]]
| հպատակություն =
| ազգություն =
| ազդել է =
| գրքեր =
| աշխատանք =[[Գիտնական]], դասախոս
| աշխատանք = [[Բոնն]]ի համալսարանի <br> փիլիսոփայության դոկտոր,<br> [[1872]] թվական՝ [[Էրլանգեն]]ի համալսարանի.<br> [[1875]] թվական՝ [[Մյունխեն]]ի դպրոցի, <br> [[1880]] թվական՝ [[Լայպցիգ]]ի, <br> [[1886]]-[[1913]] թվականներ՝<br> [[Գյոթինգեն]]ի համալսարանների<br> մաթեմատիկայի պրոֆեսոր
| կարողություն =
| մասնագիտություն = գերմանացի մաթեմատիկոս
| ծնողներ =
| երեխաներ =
| պարգևներ և մրցանակներ = Մորգան մեդալ (1893) <br /> Կոլի մեդալ (1912)
| կայք =
}}
 
'''Ֆելիքս Կլայն''' ({{lang-de|Felix Christian Klein}}), [[ապրիլի 24]], [[1849]], [[Դյուսելդորֆ]] - [[հունիսի 22]], [[1925]], [[Գյոթինգեն]]), գերմանացի [[մաթեմատիկոս]], [[Բեռլին]]ի ԳԱ թղթանդամ ([[1913]] թվական), [[Բոնն]]ի համալսարանի [[փիլիսոփայություն|փիլիսոփայությ]]ան դոկտոր ([[1868]] թվական)։
== Կենսագրություն ==
 
[[1872]] թվականից՝ [[Էրլանգեն]]ի համալսարանի, [[1875]] թվականից՝ [[Մյունխեն]]ի դպրոցի, [[1880]] թվականից՝ [[Լայպցիգ]]ի, [[1886]]-[[1913]] թվականներին՝ [[Գյոթինգեն]]ի համալսարանների մաթեմատիկայի [[պրոֆեսոր]]։
 
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափությանը, անընդհատ խմբերի, հանրահաշվական հավասարումների, էլիպտիկ և [[ավտոմորֆ ֆունկցիաներ]]ի տեսություններին։ [[Երկրաչափություն|Երկրաչափությ]]ան վերաբերյալ իր գաղափարները Կլայնը շարադրել է «Երկրաչափական նոր հետազոտությունների համեմատական քննարկում» աշխատությունում ([[1872]] թվական), որը հայտնի է «էրլանգենյան ծրագիր» անունով։
[[Պատկեր:Klein bottle.svg|մինի|ձախից|Կլայնի շիշը]]
== Բացահայտումներ ==
Կլայնը ձգտել է բացահայտել մաթեմատիկայի առանձին ճյուղերի, ինչպես նաև [[մաթեմատիկա]]յի և [[ֆիզիկա]]յի ու տեխնիկայի ներքին կապերը։ [[1910]]-[[1923]] թվականներին Ա. Զոմմերֆեչդի աշխատակցությամբ գրել է «Հոլի տեսություն» քառահատոր աշխատությունը։ Զբաղվել է մաթեմատիկայի կրթության հարցերով։
 
== Աշխատանքներ ==
Կլայնը ձգտել է բացահայտել մաթեմատիկայի առանձին ճյուղերի, ինչպես նաև [[մաթեմատիկա]]յի և [[ֆիզիկա]]յի ու տեխնիկայի ներքին կապերը։ [[1910]]-[[1923]] թվականներին Ա. Զոմմերֆեչդի աշխատակցությամբ գրել է «Հոլի տեսություն» քառահատոր աշխատությունը։ Զբաղվել է մաթեմատիկայի կրթության հարցերով։
===== Հոդվածներ =====
* ''Felix Klein'', [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D59278 Gesammelte mathematische Abhandlungen], 3 Bde.
* ''Felix Klein'', [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?ht=VIEW&did=D59323 Vergleichende Betrachtungen über geometrische Forschungen, Erlanger Programm 1872]
===== Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն =====
* ''Felix Klein'', Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն
:* Конспект: ''[http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=03220001&seq=5 Einleitung in die geometrische Funktionentheorie]''.
:* Издание: ''Felix Klein'', Funktionentheorie in geometrischer Behandlungsweise. Leipzig: Teubner, 1987
* ''Felix Klein'', [http://historical.library.cornell.edu/math/math_K.html Über Riemanns Theorie der algebraischen Funktionen]
* ''Felix Klein'', [http://historical.library.cornell.edu/math/math_K.html Theorie der elliptischen Modulfunktionen], mit Robert Fricke.
* ''Felix Klein'', Ausgewaehlte Kapitel aus der Theorie der linearen Differentialgleichungen zweiter Ordnung. [http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=03330001&seq=3 Bd. 1], [http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=03170001&seq=5 Bd. 2]
* ''Felix Klein'', [http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05730001&seq=5 Ueber lineare differentialgleichungen der zweiten ordnung].
* ''Felix Klein'' [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D286378 Vorlesungen über die hypergeometrische Funktion]
 
== Գրականություն ==