Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Երևույթները միմյանց նկատմամբ գտնվում են փոխադարձ կապի և ազդեցության մեջ: Որևէ երևույթ մեկուսի հնարավոր չէ ուսումնասիրել: Այս հանգամանքը ճանաչողության ընթացքում ստեղծում է լուրջ դժվարություններ, որի պատժառով անհրաժեշտություն է առաջանում վերացարկման միջոցով նախևառաջ տվյալ երևույթն ուսումնասիրել մյուսների անփոփոխության պայմաններում: Կատարվում է որոշակի ենթադրություն այս կամ այն գործոնի անփոփոխության պարագայում: Օրինակ` եթե անհրաժեշտ է պարզել [[աշխատավարձ|աշխատավարձի]] մակարդակի և գների փոխհարաբերությունը, ապա մյուս գործոնները, որոնք նույնպես կարող են ազդել աշխատավարձի վրա, մնում են անփոփոխ: Այսպիսով` կիրառվում է այլ հավասար պայմանների մեթոդը։
=== Մաթեմատիկական մեթոդ ===
Տնտեսական երևույթները գտնվում են սերտ փոխհարաբերության մեջ: Օրինակ` գնի բարձրացումը հանգեցնում է [[պահանջարկ|պահանջարկի]] նվազման: [[Աշխատավարձ|Աշխատավարձի]] նվազումը փոքրացնում է աշխատողների նյութական շահագրգռվածությունը: Այսինքն` տնտեսական երևույթների միջև առկա է ֆունկցիոնալ կախվածություն: Տվյալ դեպքում պահանջարկի փոփոխությունը կախված է [[գին|գնի]] փոփոխությունից: Պահանջարկի փոփոխությունը կախված է նաև այլ գործոններից` մարդկանց եկամտից, ճաշակից և այլն: Եթե այս կամ այն արդյունքի նկատմամբ պահանջարկը նշանակենք Qով, իսկ դրա վրա ազդող գործոնները, համապատասխանաբար` X1 (գին), X2 (եկամուտ), X3 (ճաշակ) և այլն, ապա կունենանք հետևյալ ֆունկցիոնալ կախվածությունը՝ Q=ƒ(X1, X2, X3 … Xn): Այդ ֆունկցիոնալ կախվածությունը կարելի է ներկայացնել նաև գծապատկերի միջոցով: Ենթադրենք` դիտարկում ենք միայն մեկ գործոնի` գնի ազդեցությունը պահանջարկի վրա: Դա կարելի է ներկայացնել հետևյալ ձևով. D կորը ցույց է տալիս պահանջարկի կախվածությունը գնի փոփոխությունից: Այստեղ անկախ փոփոխականը (արգումենտը), օրդինատների, իսկ կախյալը ( ֆունկցիան)` պահանջարկը` աբսցիսների առանցքն է: Եթե գինը աճում է, ապա պահանջարկը փոքրանում է, և հակառակը: Մաթեմատիկական մեթոդի կիրառման մյուս կարևոր եղանակը վիճակագրությունն է, որը ուսումնասիրում է երևույթների` գների, աշխատավարձի, տարբեր տեսակի արդյունքների, զբաղվածության քանակական փոփոխությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրա բուն պատճառները: Մաթեմատիկական մեթոդի կիրառման եղանակներից են տնտեսամաթեմատիկական մոդելները: Մաթեմատիկական ապարատի միջոցով ներկայացվում է տնտեսական երևույթների փոխկապվածությունը (գծային կամ ոչ գծային տեսքով) առկա ռեսուրսների սահմանափակության պայմաններում և, ըստ առաջադրված նպատակի, փորձ է արվում գտնելու դրան հասնելու ռացիոնալ տարբերակը, ինչը հիմնականում կապված է ծախսերի նվազագույն մակարդակի ապահովման հետ: Այսպես օրինակ` եթե շուկայում առկա է այս կամ այն արդյունքի նկատմամբ պահանջարկ, ապա արտադրողները փորձում են ապահովել առավելագույն արդյունք` նվա-զագույն ծախսերով: Դրա համար կարելի է կազմել հետևյալ մոդելը. նվազագույն ծախսի ապահովումը համարել արտադրողների հիմնական նպատակը: Այդ ծախսերի ֆունկցիան կարելի է ներկայացնել հետևյալ ձևով` y=ƒ(x), որտեղ y-ը ծախսերի մակարդակն է` կախված արտադրանքի քանակությունից` x-ից: Իսկ ինչպես հայտնի է, ռեսուրսները սահմանափակ են: Եթե սահմանափակ ռեսուրսի քանակությունը նշանակենք B-ով, իսկ դրա ծախսը արտադրանքից կախված` F(x)-ով, ապա, բնականաբար՝ F(x)≤B: Միևնույն ժամանակ` y=ƒ(x)→min: Հետևապես, կարող ենք կազմել տնտեսամաթեմատիկական մոդել. y=ƒ(x)→min F(x) ≤ B X ≥ O
Այս մոդելի տնտեսագիտական բովանդակությունը հետևյալն է. գտնել X-ի (արտադրանքի) այն քանակությունը (B սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում), որը կարտադրվի նվազագույն ծախսերով: Նպատակին հասնելու տարբեր ճանապարհներ կան: Տնտեսամաթեմատիկական մեթոդը, փաստորեն, օգնում է դրանցից ընտրելու լավագույնը` օպտիմալը*: