Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 24 բայտ, 5 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: : → ։ (30) oգտվելով ԱՎԲ
|DorlandsPre = g_06
|DorlandsSuf = 12392585}}
'''Էպիֆիզը,''' կարգավորում է օրգանիզմում ռիթմիկ կամ ցիկլիկ ընթացող (օրինակ՝ [[օվարիալ դաշտանային ցիկլ]]ը) պրոցեսները:պրոցեսները։ Այլ պարբերական ֆունկցիաների [[ռիթմիկ տատանումներ]]ը, որոնց ինտենսիվությունը օրինաչափորեն փոխվում է օրվա ընթացքում, կոչվում են [[ցիրկադային]] (լատ. «circa diem» – շուրջ օր):։ Ցիրկադային ռիթմերով պայմանավորված՝ էպիֆիզը առաջացնում է հորմոններ և տարբերակում օրգանիզմում լուսային գրգիռների փոխարինումը մթնայինի: մթնայինի։
 
== Զարգացումը ==
Մարդու էպիֆիզը սաղմնադրվում է ներարգանդային շրջանի 5–6–րդ շաբաթում՝ միջանկյալ ուղեղի արտափքման տեսքով:տեսքով։ Երկկենցաղների և սողունների մոտ առաջանում են մի քանի այդպիսի [[պարապինեալ արտափքում]]ներ, այդ թվում նաև [[կենտ գագաթային աչք]]:։ Կաթնասունների և մարդու
[[գագաթային աչք]]ը չի զարգանում, բայց էպիֆիզը պահպանում է լուսային գրգռիչներին պատասխանելու ունակությունը:ունակությունը։ Վերջիններս հաղորդվում են նրան զույգ աչքերի [[ցանցաթաղանթ]]ից՝ [[սիմպաթիկ նյարդեր]]ով:ով։ Էպիֆիզար դիվերտիկուլի պատը հաստանում է, իսկ լուսանցքը՝ խցանվում:խցանվում։ Նույն արտափքումից էպենդիմը հաստանում է՝ առաջացնելով հավելյալ [[սուբկոմիսուրալ օրգան]], որը հետագա զարգացման ընթացքում մտնում է էպիֆիզի կազմության մեջ: մեջ։
 
== Կառուցվածքը ==
Արտաքինից էպիֆիզը շրջապատված է [[շարակցահյուսվածքային թաղանթ]]ով, որից դեպի գեղձ են գնում ճյուղավորվող խտրոցներ՝ գոյացնելով նրա հենքը և
բաժանելով [[պարենքիմա]]ն բլթակների:բլթակների։ Պինեալ պարենքիմայում տարբերում են 2 տեսակի բջիջ՝ սեկրետ առաջացնող [[պինեալոցիտներ]] (endocrinocytus pinealis) և [[նեցուկային գլիալ]] (gliocytus centralis) բջիջներ:բջիջներ։
Պինեալոցիտները բախշված են բլթակների կենտրոնական մասում, փոքր– ինչ ավելի խոշոր են նեցուկային նեյրոգլիալ բջիջներից, ձևով բազմանկյուն են, ունեն բշտաձև կորիզներ՝ խոշոր կորիզակներով:կորիզակներով։ Պինեալոցիտի մարմնից անջատվում են երկար ելուստներ, ճյուղավորվում [[դենդրիտ]]ների նման՝ միահյուսվելով գլիալ բջիջների ելուստներին:ելուստներին։ Ելուստները, լախտաձև լայնանալով, ուղղվում են դեպի մազանոթներ և հպվում նրանց:նրանց։ Այդ լախտաձև լայնացումների [[ցիտոպլազմա]]յում կան [[օսմիոֆիլ հատիկ]]ներ, [[վակուոլնե]]ր և [[միտոքոնդրիումներ]]:։ Կան բջիջներ, որոնք գտնվում են տարբեր ֆունկցիոնալ վիճակներում, և կան բջիջներ, որոնք ենթարկվում են տարիքային փոփոխությունների:փոփոխությունների։ Պինեալոցիտների ցիտոպլազմայում հայտնաբերվում են բազմաթիվ [[միտոքոնդրիումներ]], լավ զարգացած [[Գոլջիի կամպլեքս]], [[լիզոսոմներ]], [[ագրանուլյար էնդոպլազմատիկ ցանց]]ի բշտիկներ, [[ռիբոսոմներ]] և [[պոլիսոմներ]]:։
Գլիալ բջիջները գերակշռում են բլթակների ծայրամասերում:ծայրամասերում։ Դրանց ցիտոպլազման աղքատ է, կորիզները՝ խտացած:խտացած։ Ելուստները ուղղվում են դեպի [[միջբլթակային շարակցահյուսվածքային խտրոցներ]]ը՝ կազմելով բլթակի յուրահատուկ եզրային երիզ: երիզ։
 
== Ֆունկցիաները ==
Կլինիկական և էքսպերիմենտալ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ էպիֆիզը դանդաղեցնում է [[սեռական համակարգ]]ի զարգացումը,որովհետև ոչ սեռահասուն կենդանիների մոտ այդ գեղձի քայքայումը, թերզարգացումը կամ հեռացումը հանգեցնում է [[անժամանակ սեռական հասունացում|անժամանակ սեռական հասունացման]]:Էպիֆիզի։Էպիֆիզի արգելակող ազդեցությունը սեռական ֆունկցիաների վրա պայմանավորված է մի քանի գործոններով:գործոններով։ Նախ՝ պինեալոցիտները արտադրում են [[սերոտոնին]], որը հենց այդտեղ էլ դառնում է [[մելատոնին]]:։ Այդ նեյրոամինը, ըստ երևույթին, թուլացնում կամ ընկճում է [[հիպոթալամուսի գոնադոլիբերինի]] և հիպոֆիզի առաջին բլթի գոնադոտրոպինի արտազատումը:արտազատումը։ Պինեալոցիտները արտադրում են նաև մի շարք [[սպիտակուցային հորմոններ]], այդ թվում՝ [[հակաանտիգոնադոտրոպին]], որը թուլացնում է [[լյուտրոպին]]ի արտազատումը հիպոֆիզի առաջային բլթում:բլթում։ [[Անտիգոնադոտրոպին]]ի հետ պինեալոցիտները առաջացնում են մեկ այլ սպիտակուցային հորմոն, որը բարձրացնում է [[կալիումի քանակը արյան մեջ]], հետևաբար՝ մասնակցում է հանքային փոխանակության կարգավորմանը: կարգավորմանը։
 
== Կարգավորումը ==
[[Սիմպաթիկ նյարդաթել]]երը, որոնք մտնում են էպիֆիզ և վերջանում նրա բլթակների պարենքիմայում, սկիզբ են առնում սահմանային ցողունի վերին պարանոցային
հանգույցներից:հանգույցներից։ Սիմպաթիկ գրգիռները էպիֆիզում արագացնում են սերոտոնինի վերածումը մելատոնինի: մելատոնինի։
 
== Տարիքային փոփոխություններ ==
[[Պատկեր:Pineal.jpg|մինի|Ֆոսֆատային և կարբոնատային աղերի կուտակումները]]
Մարդու էպիֆիզը առավելագույն զարգացման հասնում է կյանքի 5–6–րդ տարում, որից հետո, չնայած գործունեությունը շարունակվում է, բայց սկսվում է նրա [[տարիքային հետաճ]]ը:ը։ Պինեալոցիտների մի մասը ապաճում է, իսկ հենքը աճում է նրա մեջ, ավելանում են [[ֆոսֆոտային աղեր|ֆոսֆոտային]] և [[կարբոնատային աղեր]]ի կուտակումները՝ շերտավոր գնդերի ձևով, որոնք կոչվում են [[ուղեղային ավազ]]: ։
 
== Աղբյուրներ ==
266 264

edits