«Նախադասություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
կետադրական և վիքի ճշտումներ, փոխարինվեց: : → ։ (25) oգտվելով ԱՎԲ
չ (կետադրական և վիքի ճշտումներ, փոխարինվեց: : → ։ (25) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Նախադասություն''', [[Շարահյուսություն|շարահյուսական]] միավոր, որ ձևավորում է ամփոփ [[միտք]] և ունի [[հնչերանգ]]ային ավարտվածություն:ավարտվածություն։ Նախադասության սկիզբը կամ ավարտը կարող է համընկնել բացարձակ դադարներին, երբ նրանով սկսվում կամ ավարտվում է [[խոսք]]ը, կարող է և համընկնել շարահյուսական [[դադար]]ին, որը համեմատաբար ավելի տևական է, քան [[Բառ|հնչաբառի]] (միջբառային) կամ հնչաշարույթի դադարն է:է։ Կառուցվածքային բարձր մակարդակում գործառող ասույթ է:է։ Ներառում է ստորին մակարդակների բոլոր կառույցներն ու բաղադրիչ տարրերը:տարրերը։ Ամենաբնորոշ հատկանիշը ստորոգական գործառությունն է. հատկանիշի վերագրումը, հատկացումը առարկային, [[ստորոգում]]ը:ը։
 
Խոսքի մեջ նախադասությունները միմյանց հետ ունենում են մտքի կապ, այլապես ծավալուն չի կարող կատարել հաղորդակցական իր դերը: դերը։
 
== Նախադասություն և դատողություն ==
Հայ քերականության մեջ ''նախադասություն'' [[տերմին]]ը մուտք է գործել [[Տրամաբանություն|տրամաբանության]] բնագավառից:բնագավառից։ Այժմ այն գործառում է քերականական նշանակությամբ, իսկ տրամաբանության մեջ նրան համարժեք է [[դատողություն]] տերմինը: տերմինը։
 
Դատողությունը` որպես տրամաբանական միավոր, արտահայտվում է նախադասության միջոցով:միջոցով։ Բառերի միևնույն զուգորդումը, որ տրամաբանության մեջ դիտվում է իբրև դատողություն, քերականության մեջ համարվում է նախադասություն:նախադասություն։ Նախադասությունը միևնույն դատողությանն արտահայտություն է տալիս տարբեր միջոցներով, ինչի պատճառով դրանք կարող են կառուցվածքով չհամընկնել:չհամընկնել։ Բացի այդ` կան նախադասություններ, որոնք տիպիկ դատողություններ չեն արտահայտում (հրամայական, որոշ հարցական ու բացականչական նախադասություններ):։
== Նախադասությունների դասակարգումը ==
*''Ըստ կառուցվածքային հատկանիշի'' (ըստ ստորոգումների քանակի)` նախադասությունները լինում են պարզ և բարդ: [[Պարզ նախադասություն]]ներն ունենում են մեկ ստորոգում և կարող են լինել [[միակազմ նախադասություններ|միակազմ]] կամ [[երկկազմ նախադասություններ|երկկազմ]]: [[Բարդ նախադասություն]]երն ունենում են մեկից ավելի [[ստորոգում]] և կարող են լինել [[բարդ համադասական նախադասություններ|բարդ համադասական]] կամ [[բարդ ստորադասական նախադասություններ|բարդ ստորադասական]]:
*Նայած նրան, թե նախադասություն կազմող տարրերը լրիվ են, թե զեղջված, զանազանում են լրիվ նախադասություն և թերի նախադասություն:
*''Ըստ հնչերանգի'' (ու հաղորդման նպատակի)` տարբերում են [[պատմողական նախադասություն|պատմողական]], [[հարցական նախադասություն|հարցական]], [[բացականչական նախադասություն|բացականչական]], [[հրամայական նախադասություն|հրամայական]] (հորդորական) նախադասություններ:նախադասություններ։
*Զանազանում են նաև [[բայական նախադասություններ|բայական]] ու [[անվանական նախադասություններ|անվանական]] նախադասություններ:նախադասություններ։ Նախադասությունը կոչվում է բայական, երբ նրա [[ստորոգյալ]]ն արտահայտված է [[բայ]]ով, կամ երբ գերադաս անդամը (միակազմ նախադասությունների դեպքում) արտահայտված է դերբայով:դերբայով։ Նախադասությունը կոչվում է անվանական, երբ ստորոգյալն ունի անվանական բաղադրիչ ([[ստորոգելի]], [[ստորոգելիական վերադիր]]) կամ երբ գերադաս անդամը (միակազմ նախադասությունների դեպքում) արտահայտված է [[գոյական]]ով (անունով կամ ոչ բայական այլ տարրով):։ Հայերենում ըստ էության առկա են բայական ու անվանաբայական նախադասություններ:նախադասություններ։
*''Ըստ հակադարձման կարգի''` զանազանում են [[հաստատական նախադասություն|հաստատական]] և [[ժխտական նախադասություն|ժխտական]] նախադասություններ: Նախադասությունը կոչվում է հաստատական, երբ նրա ստորոգյալը (բայը, ստորոգյալի բայական բաղադրիչը) հաստատական` դրական խոնարհման ձև ունի:ունի։ Նախադասությունը կոչվում է ժխտական, երբ նրա ստորոգյալը (բայը, ստորոգյալի բայական բաղադրիչը) ժխտական խոնարհման ձևն ունի:ունի։
 
== Գրականություն ==
*Գ. Գարեգինյան, Ժամանակակից հայոց լեզու (Բարդ նախադասություն), Երևան, 1984:1984։
*[[Ս. Աբրահամյան]], Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975:1975։
*Ս. Ղուկասյան, Ժամանակակից հայերենի հարցական նախադասությունները և դրանց դասակարգումը (Լրաբեր, 1972, N 6):։
*[[Նվարդ Պառնասյան|Ն. Պառնասյան]], Անշաղկապ բարդ նախադասությունը ժամանակակից հայերենում (Լեզվի և ոճի հարցեր, 1964, N 2):։
*Բ. Վերդյան, Բարդ ստորադասական նախադասության շարահյուսություն, Երևան, 1970:1970։
*[[Հրանտ Պետրոսյան|Հ. Պետրոսյան]], Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987:1987։
 
[[Կատեգորիա:Շարահյուսություն]]
285 960

edits