«Այրվածքներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
կետադրական և վիքիֆիկացման ուղղումներ, փոխարինվեց: : → ։ (41) oգտվելով ԱՎԲ
չ (կետադրական և վիքիֆիկացման ուղղումներ, փոխարինվեց: : → ։ (41) oգտվելով ԱՎԲ)
| MeshID = D002056
}}
'''Այրվածքներ''', օրգանիզմի [[հյուսվածքներ|հյուսվածքների]]ի վնասվածքներ, որոնք առաջանում են բարձր ջերմաստիճանի, [[քիմիական նյութ|քիմիական նյութերի]]երի, [[էլեկտրական հոսանք]]ի կամ [[իոնացնող ճառագայթներ]]ի տեղային ազդեցություններից:ազդեցություններից։
Եթե այրվել է [[մաշկ|մարմնի մակերևույթի]] 10-15%-ից ավելին, ապա օրգանիզմում դրա հետևանքով առաջացած փոփոխություններն անվանում են ''այրվածքային հիվանդություն'':։
== Այրվածքային շոկ ==
Առաջին ժամերին այրվածքային փոփոխությունները կարող են առաջացնել շոկ:շոկ։ Դրա հիմքում ընկած է կենսական կարևոր օրգաններում [[արյան շրջանառություն|արյան շրջանառության]] խանգարումը, որը պայմանավորված է արյան թանձրացման հետևանքով նրա ծավալի նկատմամբ:նկատմամբ։ Վերջինս կապված է արյան շրջանառության վերքային մակերևույթ արյան հեղուկի մասի արտահոսքով:արտահոսքով։ Այրվածքային շոկը կարող է տևել մինչև 48 ժամ:ժամ։
[[Պատկեր:Fires world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|left|Այրվածքներ ստացած, անաշխատունակ մարդկանց թիվը 100 000 բնակչության հաշվով (2004 թվականի թվյալներ)<ref>{{cite web|url=http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html|title=WHO Disease and injury country estimates|date=2009|work=World Health Organization|accessdate=11 ноября 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/613y7C8Ym|archivedate=2011-08-20}}</ref>
{|
 
== Թունավորում ==
Ավելի ուշ սկսվում է օրգանիզմի [[ինքնաթունավորում|ինքնաթունավորումը]]ը այրված հյուսվածքների քայքայման արգասիքներով, իսկ վերքերի թարախակալման պահից սկսած՝ ախտածին [[բակտերիաներ|բակտերիաների]]ի կենսագործունեության արգասիքներով և թունավոր նյութերով:նյութերով։ Թունավորումն ուղեկցվում է մարմնի թուլությամբ, բարձր ջերմաստիճանով, [[ախորժակ|ախորժակի]]ի բացակայությամբ, նիհարումով, անքնությամբ, հոգեկան խանգարումներով:խանգարումներով։ Այդ ֆոնի վրա առաջանում են տարբեր բարդություններ, որոնցից ավելի հաճախակի և ծանր են [[թոքաբորբ|թոքաբորբը]]ը, ստամոքսաղիքային համակարգի լորձաթաղանթների խոցային ախտահարումները և արյան վարակումը:վարակումը։
== Այրվածքի տեսակներ ==
[[File:Burn Degree Diagram.svg|thumb|Այրվածքի երեք մակարդակները]]
Տարբերում են մակերեսային այրվածքներ, որոնք ապաքինվում են ինքնուրույն, և խորը՝ ապաքինման համար անհրաժեշտ է կատարել մարմնի այլ մասից վերցրած սեփական մաշկի փոխպատվաստում:փոխպատվաստում։
=== Մակերեսային այրվածքներ ===
Մակերեսային են մաշկի I, II և III աստիճանի այրվածքներ, որոնց ժամանակ մեռուկանում է մաշկի [[էպիթել|մակերեսային շերտ]]ը, բայց պահպանվում են [[ծլական շերտ]]ը և, այսպես կոչված, մաշկի հավելումները, [[մազեր|մազային կոճղեզներ]]ը, [[քրտնագեղձեր|քրտնագեղձերը]]ը և [[ճարպագեղձեր|ճարպագեղձերը]]ը, որոնցից ձևավորվում է նոր էպիթել, և այրվածքային վերքն ապաքինվում է:է։
=== Խորը այրվածքներ ===
III աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկն ախտահարվում է ամբողջ խորությամբ:խորությամբ։ Այրվածքը IV աստիճանի է, երբ ախտահարվում են [[ենթամաշկային բջջանք]]ը, [[մկաններ|մկանները]]ը և [[ոսկրեր|ոսկրերը]]:ը։ III և IV աստիճանի այրվածքներ խորն են:են։ Ինքնուրույն սպիանալով՝ կարող են առողջանալ մարմնի մակերևույթի 1%-ից ոչ ավելին զբաղեցնող խոր այրվածքներ:այրվածքներ։
=== Խորության աստիճանի որոշում ===
Այրվածքից անմիջապես հետո վնասվածքի խորությունը դժվարանում է որոշել նույնիսկ մասնագետը:մասնագետը։ I աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկի այրված հատվածները կարմրում են և այտուցվում:այտուցվում։ II աստիճանի դեպքում մաշկի վրա առաջանում են թափանցիկ, բաց դեղնավուն հեղուկով լցված բշտիկներ, որոնց տակի մաշկը շատ ցավոտ է:է։ Ill աստիճանի այրվածքի խորությունը պարզվում է 5-7 օրվա ընթացքում:ընթացքում։ Այրվելուց անմիջապես հետո մաշկը դառնում է բաց մոխրագույն:մոխրագույն։ III աստիճանի այրվածք, ձեռքերի այտուց, արյունազեղումային հատվածներով այրվածքային մակերևույթ (ներգրավված են մաշկի մակերեսային շերտերը) կամ դարչնագույն, շոշափելիս՝ մի քիչ պնդացած:պնդացած։ IV աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկի մակերևույթը դարչնագույն է (ածխանալիս՝ սև), պնդացած, առանց ցավի:ցավի։
 
Այրված մակերևույթը որոշում են տոկոսներով՝ մարմնի ընդհանուր մակերևույթի նկատմամբ կամ [[ձեռքի ափ]]ի օգնությամբ, որի մակերևույթը կազմում է մարմնի ամբողջ մակերևույթի մոտավորապես 1%-ը:ը։ Երեխաների մարմնի մասերի մակերևույթների հարաբերակցությունը տարբերվում է մեծահասակներից՝ գլխի համեմատաբար մեծ մակերևույթի պատճառով:պատճառով։ Մարմնի մակերևույթի մինչև 10-15% այրվածքներ կոչվում են սահմանափակ, որոնք ճիշտ բուժելիս այրվածքային հիվանդություն չի առաջանում:առաջանում։ Սակայն երեխաների և ծերերի մոտ այն կարող է առաջանալ նաև 5-7 %-ի դեպքում:դեպքում։
{| class="wikitable"
|+Մարդու մարմնի մասերի մակերևույթների հարաբերակցությունը (տոկոսային) մարմնի ընդհանուր մակերևույթին՝ ըստ տարիքի
[[Պատկեր:Burns foot.jpg|thumb|150px|IIIբ և IV մակարդակի այրվածքներ, երևում է նեկրոզը և հյուսվածքների քայքայումը]]
=== Կրակով այրվածք ===
Կրակով այրվելիս առաջին օգնությունը ջրով, ծածկոցով, վերարկուով կամ հաստ գործվածքով այն հանգցնելն է:է։ Հաճախ այրվող հագուստը մարդկանց մոտ խուճապ է առաջացնում, նրանք չեն կողմնորոշվում, սկսում են այս ու այն կողմ նետվել կամ փախչել՝ ուժեղացնելով կրակը:կրակը։ Նման դեպքերում շրջապատողները պետք է այրվողին կանգնեցնեն, կրակը մարեն և հանեն այրվող հագուստը:հագուստը։
=== Ջերմային այրվածք ===
Եռացող հեղուկով կամ քիմիական նյութերով այրվելիս, պետք է արագ հանել տուժածի տվյալ մասի հագուստը:հագուստը։
Ջերմային սահմանափակ այրվածքի դեպքում անհրաժեշտ է՝ անմիջապես (10-15 րոպեում) այրված մասը սառեցնել ծորակի ջրով, այնուհետև դնել [[վիրակապ]], ցանկալի է [[մանրէազերծում|մանրէազերծած]]:։ Ցավը հանգստացնելու նպատակով կարելի է տալ ցավամոքիչ:ցավամոքիչ։
=== Քիմիական նյութերով այրվածք ===
Քիմիական նյութերով մաշկը այրվելիս, այն արագ լվանալ առատ ջրով, դնել մանրէազերծած վիրակապ և տուժածին հասցնել հիվանդանոց:հիվանդանոց։ Այրվածքի դեպքում չի կարելի մեզ օգտագործել, քանի որ այն կարող է պարունակել մանրէներ և առաջացնել այրվածքային մակերևույթի թարախակալում:թարախակալում։
 
== Բուժում ==
Ծանր այրվածքները հաջողությամբ բուժվում են ինտենսիվ վիրաբուժական մեթոդներով, որոնց կիրառումը հնարավոր է դարձել հիվանդներին՝ ջերմաստիճանը և խոնավությունը հսկվող հատուկ մանրէազերծած միջավայրում պահելու սարքերի առկայությամբ:առկայությամբ։ Այրվածքից մահվան հիմնական պատճառը (բացառությամբ կյանքի հետ անհամատեղելի III և IV աստիճանի այրվածքների, որոնք զբաղեցնում են մարմնի մակերևույթի 60%-ից ավելին) վարակաբանական բարդություններն են:են։ Մանրէային վարակումից զգուշանալու նպատակով, կախված ջերմային վնասվածքի մակերևույթից և տեղադրությունից, վնասված [[օրգան|օրգանը]]ը կամ տուժածին ամբողջությամբ տեղավորում են հատուկ [[մեկուսարան|մեկուսարանում]]:ում։ Տարածուն այրվածքի դեպքում հիվանդին պառկեցնում են հատուկ մահճակալի՝«օդային բարձի» վրա, որը խիստ իջեցնում է ճնշումը իրեն հպվող մարմնամասի վրա և մանրէազերծած տաք օդի մուտքի հաշվին հիվանդի շուրջ ստեղծում է հատուկ միկրոկլիմա:միկրոկլիմա։
 
Նման պայմաններում մակերեսային այրվածքներ ապաքինվում են 2-3 շաբաթում՝ առանց թարախակալվելու:թարախակալվելու։ Խոր այրվածքներ արագ կեղևակալվում են, որը հնարավորություն է տալիս վիրահատությամբ հեռացնել մեռուկացած հյուսվածքները և տեղը [[փոխպատվաստում|պատվաստել]] սեփական առողջ մաշկ:մաշկ։ Դա խիստ կրճատում է բուժման ժամկետները և լավ արդյունք տալիս:տալիս։
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
274 658

edits