Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 8 բայտ, 5 տարի առաջ
չ
Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-` +՝)
{{Պարբերական համակարգի տարր|align=center|fontsize=100%|number=16}}
 
'''Ծծումբ'''`՝ S ({{lang-lat|sulfur}}), քիմիական տարր է, որի նշանն է '''S''' և ատոմային թիվը՝ 16։
Գտնվում է պարբերական համակարգի 6-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում: Իսկ [[Ջրածին|ջրածնի]] և [[Թթվածին|թթվածնի]] միացություններում բաղկացած է տարբեր [[Իոններ|իոններ]]ներից, փոխազդում է համարյա բոլոր թթուների և [[աղ]]երի հետ: Ծծմբի աղերը քիչ են լուծվում ջրում: Ցուցաբերում է ոչ մետաղական հատկություններ:
Ծծումբը մարդուն հայտնի է վաղնջական ժամանակներից։ [[Երկրակեղև]]ում ծծմբի պարունակությունը 0,05% է, հանդիպում է ինչպես ազատ (բնածին ծծումբ), այնպես էլ միացությունների՝ գերազանցապես սուլֆիդների, օրինակ՝ ZnS, PbS, Cu2S, FeS2, և սուլֆատների, օրինակ՝ CaSO4.2H2O, Na2SO4.10H2O, ձևով։
== Բնական հանքային ծծումբ ==
Ծծումբը 16-րդ տարրն է, իր տարածվածությամբ երկրակեղևում: Երկրակեղևում նրա պարունակությունը 0,05% է (ըստ զանգվածի): Բնության մեջ հանդես է գալիս ինչպես ազատ ձևով այնպես էլ, միացությունների ձևով:
Առավել կարևոր բնական հանքային ծծումբի միացություններն են`են՝
*FeS<sub>2</sub> - երկաթի կոլչեդան կամ պիրիտ,
*ZnS - [[ցինկ]]ի սուլֆիդ
«Ծծումբ» բառը հայտնի է հին ռուսերենից [[15-րդ դար]]ում, վերցված է Հին Սլավոնական «sera» բառից, նշանակում է ծծումբ, խեժ, ընդհանուր առմամբ, «դյուրավառ, յուղ»:<ref>[http://enc-dic.com/semenov/Sera-95.html Этимологический словарь русского языка Семенова]</ref>. Ըստ Ֆասմերայի ենթադրության, «ծծումբը» գալիս է {{lang-lat|sera}} և «աճել» կամ {{lang-lat|serum}} - «շիճուկ»
բառերից:
Լատիներեն sulfur - ենթադրաբար գալիս է հնդեվրոպական արմատ`արմատ՝ swelp - «այրել» բառից:
 
== Ծծմբի ֆիզիկական հատկությունները ==
 
== Կիրառությունները ==
Ծծումբը մանր փոշու՝ ծծմբածաղկի ձևով օգտագործվում է խաղողի թփի հիվանդությունների դեմ պայքարելու համար։ Մեծ քանակով ծծումբ է ծախսվում [[կաուչուկ]]ի վուլկանացման`վուլկանացման՝ կաուչուկը ռետինի փոխարկելու համար։ Դրա համար էլ առանց ծծումբի անհնար է արտադրել այնպիսի ռետինե իրեր, ինչպիսիք են [[անվադող]]երը, կրկնակոշիկները, շլանգները և այլ իրեր։ Ծծումբը մտնում է որսորդական վառոդի կազմի մեջ, կիրառվում է լուցկու արտադրության ժամանակ։ Ծծումբի զգալի քանակություն օգտագործվում է [[Ծծմբական թթու|ծծմբական թթվի]] արտադրման ժամանակ։
Ծծումբը առաջացնում է երեք տարաձևություն, որոնցից ամենակայունը շեղանկյուն կամ ալֆա ծծումբն է, որը սովորաբար ստանում են դեղին փոշու տեսքով։
Աշխարհում ծծմբի խոշորագույն մատակարարներն են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]]ը, [[Մեքսիկա]]ն և [[Իտալիա]]ն: Ծծումբ պարունակող հանքաքարեր կան նաև [[Հայաստան]]ի որոշ (օրինակ`օրինակ՝ [[Ալավերդի|Ալավերդու]] և [[Կապան]]ի) [[Պղինձ|պղնձի]] հանքավայրերում: Ծծմբի արդյունահանման և արդյունաբերական ստացման ծավալները տարեցտարի աճում են ամբողջ աշխարհում:
Երբ որոշ երկրներում ծծմբի պաշարների կուտակումը գերազանցեց դրանց սպառումը, գիտնականները մշակեցին շինարարությունում լայնորեն կիրառվող նոր նյութեր՝ ջերմամեկուսիչ ծծմբական [[փրփրապլաստ]], հատուկ բետոնե խառնուրդներ, ինչպես նաև ավտոմայրուղիների պատվածքներ, որոնցում ծծումբը մասամբ կամ լրիվ փոխարինում է պորտլանդ [[ցեմենտ]]ին:
===== Ծծմբի արտադրությունը =====
[[Պատկեր:Io highest resolution true color.jpg|մինի|ձախից|ծծումբի և նրա միացությունների տարեկան արտադրանքը]]
Հրդեհի մարման միջոցներ. փրփրաջուր, օդա-մեխանիկական փրփուր:
Ըստ Վ. Մարշալի տեղեկությունների ծծմբի փոշին պատկանում է պայթուցիկ նյութերի շարքին, բայց պայթելու համար անհրաժեշտ է բարձր կոնցենտրացիայով փոշի`փոշի՝ կարգ 20 գ/մ³ (20,000 մգ/մ), այդպիսի կոնցենտրացիան մի քանի անգամներ գերազանցում է առավելագույն թույլատրելի կոնցենտրացիան մարդու համար աշխատանքային ոլորտում`ոլորտում՝ 6 մգ/մ:<ref>[http://www.ecologylife.ru/ekologiya-chernogo-morya-2001/ekologo-–-gigienicheskie-posledstviya-vzryivov-pyili-i-pozharov-komovoy-seryi-soprovozhdayuschie-eyo-peregruzku-v-portu-mariupol.html Е. П. Белобров, А. В. Сидоров «Эколого-гигиенические последствия взрывов пыли и пожаров комовой серы, сопровождающие её перегрузку в порту Мариуполь»]</ref>.
Օդու ծծումբը առաջացնում է պայթուցիկ խառնուրդ:<ref>[http://www.gosthelp.ru/text/RD5029081Metodicheskieuka.html РД 50-290-81 Методические указания. Анализаторы содержания серы в нефти. Методы и средства поверки]</ref>.
Այրվող ծծումբը հոսում է միայն հալված վիճակում, այրելով մնացած հեղուկները: Այրվող ծծումբի վերին շերտը եռում է, ստեղծելով որոշակի զանգված, որը առաջացնում է կարակ`կարակ՝ մինչև 5 սմ<ref>[http://daily.sec.ru/dailypblprnver.cfm?pid=22051 В. Аксютин, П. Щеглов, В. Жолобов, С. Алексанянц «Ликвидация пожаров при аварийных ситуациях с опасными грузами]»</ref>. բարձրությամբ:
Կրակի ջերմաստիճանը այրվելու ժամանակ հասնում է 1820 °C:<br />
 
28 064

edits