«Դոդեկաեդր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 3 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «Իմաստունները ասում էին <<Անտեսանելին հասկանալու համար,ուշադիր նայիր տեսանելիին>>:Սալվադոր Դալի...»:)
 
Իմաստունները ասում էին <<Անտեսանելին հասկանալու համար,ուշադիր նայիր տեսանելիին>>:[[Սալվադոր Դալի]]ն իր <<Խորհրդավոր երեկո >> կտավում ընտրել է հենց դոդեկաեդրը:Այդ կտավում դոդեկաեդրի համաչափության կենտրոնը համընկնում է [[Հիսուս Քրիստոս]]ի հետ:
[[Պատկեր:Pentagon Dodekaedr 2.png|մինի|աջից|Պիրիտի մոլեկուլը]]
'''Դոդեկաեդր''' ({{lang-lat|dodekaedra}}`dodeka-տասներկու,edra-հիմք) առաջին անգամ պատրաստել է հին հույն գիտնական [[Թեետետ]]ը(մ.թ.ա. 4-րդ դարում):
 
'''Դոդեկաեդր''' առաջին անգամ պատրաստել է հին հույն գիտնական [[Թեետետ]]ը(մ.թ.ա. 4-րդ դարում):
[[Պատկեր:Dodekaedr.jpg|մինի|ձախից|Դոդեկաեդրի փռվածքը]]
Դոդեկաեդրը ունի 12 նիստ`հնգանկյուններ,30 կող և 20 գագաթ,ամեն գագաթում հատվում է 3 կող: Յուրաքանչյուր գագաթ հանդիսանում է ընդհանուր 3 հնգանկյունների համար:Հետևաբար,յուրաքանչյուր գագաթի հարթ անկյունների գումարը 3240 է:Դոդեկաեդրը ունի համաչափության կենտրոն և 15 համաչափության առանցք:Յուրաքանչյուր առանցք անցնում է հակառակ նիստերում գտնվող և իրար զուգահեռ կողերի միջնակետերով:Դոդեկաեդրը ունի համաչափության 15 հարթություն:
 
 
== Բնության մեջ ունեցած դերը ==
Բնության մեջ բազմաթիվ օրգանիզմներ,նյութեր հանդես են գալիս դոդեկաեդրի մոդելի տեսքով:Օրինակ`Վոլվոքսը,Երկաթի պիրիտը և այլն:
Վոլվոքսը ջրիմուռ է` բաղկացած պարզագույն բազմաբջիջ օրգանիզմներից,իրենից ներկայացնում է սֆերիկ թաղանթ`կազմված հիմնականում յոթանկյուն,վեցանկյուն ը հնգանկյուն բջիջներից(այսինքն`բջիջներից որոնք ունեն 7,6 կամ 5 հարևան բջիջներ,յուրաքանչյուր գագաթ ընդհանուր է 3 բջջի համար):Կան այնպիսիները,որոնք ունեն քառանկյուն և ութանկյուն բջիջներ,բայց կենսաբանները նկատել են,որ եթե այդպիսի <<«անկանոն>>» բջիջները(5-ից քիչ և 7-ից ավելի կողմ ունեցող) բացակայում են,ապա հնգանկյուն բջիջները միշտ 12-ով շատ են յոթանկյուն բջիջներից (ընդհանուր բջիջների թիվը կարող է գերազանցել հազարը):Այս պնդումը հետևում է Էյլերի բանաձևից:
[[Պատկեր:Dodekaedr artagcac gndi sharavix.PNG|մինի|աջից|Դոդեկաեդրին արտագծած գնդի շառավիղ]]
Ֆուլերենը ածխածնի տարատեսակներից մեկն է:Այն հայտնաբերվել է այն ժամանակ,երբ փորձել են մոդելավորել տիեզերքում ընթացող գործընթացները:Հետագայում գիտնականները երկրային պայմաններում կարողացան սինթեզել և հետազոտել այդ գնդաձև մոլեկուլների բազմաթիվ ածանցյալներ:Առաջացավ [[ֆուլերեն]]ների քիմիան:Որոշ միացություններ,որոնք ունեն C60 ֆուլերենի բյուրեղային կառուցվածքը հանդիսանում են լավ հաղորդիչներ,117Կ կրիտիկական ջերմաստիճանով:Փորձեր են տարվում ֆուլերենի հիմքի վրա ստեղծվել նյութեր նորաստեղծ մոլեկուլային էլեկտրոնիկայի համար:Բայց ֆուլերեն,ինչպես պարզվեց առկա է նաև Երկրի ընդերքում:
Իմաստունները ասում էին <<«Անտեսանելին հասկանալու համար,ուշադիր նայիր տեսանելիին>>»:[[Սալվադոր Դալի]]ն իր <<«Խորհրդավոր երեկո >>» կտավում ընտրել է հենց դոդեկաեդրը:Այդ կտավում դոդեկաեդրի համաչափության կենտրոնը համընկնում է [[Հիսուս Քրիստոս]]ի հետ:
[[Պատկեր:Dodekaedr caval.PNG|մինի|աջից|Դոդեկաեդրի ծավալ]]
Համակարգչային մոդելավորման մեթոդիկայով ցույց է տրվել ֆուլերենի հավանակն միացումը [[ՌՆԹ]]-ի և երկպարույր [[ԴՆԹ]]-ի շղթայի մոլեկուլի հետ:ԴՆԹ-ի մոլեկուլը հանդիսանում է ներկային տեխնիկայի առանցքային բաղադրամասը,որից ստանում են բիոչիպեր և բիոսենսորներ:Նախատեսվում է,որ ֆուլերենը կարող է ինտենսիվացնել այդպիսի սարքավորումների աշխատանքը:Երբ պարզվեց,որ ֆուլերենը մտնում է շունգիտի բաղադրության մեջ,որը բուժիչ քար է,որոշ գիտնականներ ֆուլերենի բուջիչ հատկության հետ կապեցին [[Պետրոս Մեծ]]ի ապաքինումը [[1714]] թվականին,ով բուժվում էր այդ քարերի միջոցով:Իսկ վերջին հայտնագործությունները գիտնականներին ստիպեցին վերադառնալ ֆուլերենի առաջացման խնդրին:Հնարավոր է ,որ ֆուլերենի նոր քիմիական հետազոտությունները նոր էջեր բացահայտեն Երկրի բազմաբովանդակ պատմությունից:
 
== Հատկությունները ==
Դոդեկաեդրը օժտված է համաչափությամբ:
Տարածության կենտրոնային և առանցքային համաչափությունները սահմանվում են հարթության համապատասխան համաչափությունների համանման եղանակով:Միակ տարբերությունը այն է,որ այդ սահմանումները կիրառվում են տարածության,այլ ոչ թե հարթության կետերի նկատմամբ:
ՍԱՀՄԱՆՈՒՄՍահմանում(կենտրոնային համաչափության)
Դիցուք տարածությունում սևեռված է(ֆիքսված է) որևէ O կետ:
Տարածության A' կետը կոչվում է համաչափ(սիմետրիկ) A կետին O կետի(կենտրոնի) նկատմամբ,եթե O-ն հանդիսանում է AA' հատվածի միջնակետը: O-ի նկատմամբ O-ին համաչափ կետը հենց ինքն է:
 
ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՀհատկություն 1(կենտրոնային համաչափության անշարժ կետի մասին):
Ցանկացած O կենտրոնի համար գոյություն ունի ճիշտ մի կետ,որի համաչափը O-ի նկատմամբ համընկնում է իր հետ:Դա հենց O կետն է:Այն կետը,որի համաչափը(պատկերը) համընկնում է իր հետ,կոչվում է անշարժ:
Այսպիսով,կենտրոնային համաչափությունն ունի ճիշտ մի անշարժ կետ,դա նրա կենտրոնն է:Իրոք,եթե A-ն տարբեր է O կետից,ապա վերը նկարագրված կառուցման արդյունքում ստացված A' կետը չի համընկնի A-ի հետ:
ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՀատկություն 2(կենտրոնային համաչափության կրկնակի կիրառության մասին):
Եթե A կետի համաչափը O կենտրոնի նկատմամբ A' կետն է,իսկ A' կետինը` A''-ն է,ապա A''-ը համընկնում է A-ի հետ:
Նկատի ունենալով այս հատկությունը,ասում են,որ կենտրոնային համաչափությունն ինքն իր հակադարձն է:
Ակնհայտ է,որ եթե O կետը AA' հատվածի միջնակետն է,ապա այն նաև A'A հատվածի միջնակետն է:Այս դիտողությունը ապացուցում է երկրորդ հատկությունը
ՍԱՀՄԱՆՈՒՄՍահմանում(երկու կենտրոնահամաչափ մարմնինների):
Տարածության Փ և Փ’ մարմինները (ամենաընդհանուր դեպքում`բազմությունները)կոչվում են համաչափ(սիմետրիկ) O կետի(կենտրոնի) նկատմամբ,եթե Փ-ի ցանկացած A կետին O կենտրոնի նկատմամբ համաչափ A'
== Արտաքին հղումներ ==
1041

edits