«Արքեաներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
{{Taxobox
|color = {{taxobox color|archaea}}
|domain = Արքեաներ
|name = Արքեաներ
| image file = Halobacteria.jpg
| image title = Հալոբակտերիա
| image descr = Հալոբակտերիա
|latin = Archaea
|domain = '''Archaea'''
|domain_authority = [[Carl Woese|Woese]], [[Otto Kandler|Kandler]] & [[Mark Wheelis|Wheelis]], 1990
|domain = '''Արքեա'''
| section name = Տիպերը
| section text =
}}
'''Արքեան''' միաբջիջ կենդանի օրգանիզմների [[վերնաթագավորություն (կենսաբանություն)|վերնաթագավորություն]] է կամ [[թագավորություն]]: Այս [[միկրօրգանիզմ]]ները [[պրոկարիոտ]]ներ են, որը նշանակում է, որ նրանք չունեն [[բջջակորիզ]] և այլ մեմբրանային [[օրգանոիդներ]]:
 
Անցյալում արքեաները դասակարգվում էին [[բակտերիաներ]]ի հետ և անվանվում էին ''արքեոբակտերիա'' կամ ''մոներա'', սակայն այս դասակարգումը այժմ համարվում է հնեցած<ref>{{cite journal |author=Pace NR |title=Time for a change |journal=Nature |volume=441 |issue=7091 |page=289 |year=2006 |month=May |pmid=16710401 |doi=10.1038/441289a|bibcode = 2006Natur.441..289P }}</ref>: Իրականում արքեաները ունեն առանձին անկախ էվոլյուցիոն պատմություն և կյանքի մյուս ձևերից տարբերվում են իրենց [[կենսաքիմիա]]յով: Այս պատճառով արքեաները այժմ [[երեք դոմենային համակարգ]]ում առանձնացված են առաձին վերնաթագավորության մեջ: Երեք դոմենային համակարգում տարբերում են ֆիլոգենետիկորեն առանձին 3 վերնաթագավորություններ՝ [[արքեաներ]], [[բակտերիաներ]] և [[էուկարիոտներ]]: Իր հերթին արքեան բաժանվում է 4 տիպերի մեջ: Այս խմբերից առավել լավ են ուսումնասիրված [[''Crenarchaeota'']] և [[''Euryarchaeota'']] տիպերը: Արքեաների կարգաբանությունը դեռևս խրթին է, քանի որ տեսակների մեծամասնությունը լաբորատորիայում ուսումնասիրված չեն, այլ միայն նրանց [[նուկլեինաթթու]]ն հայտնաբերված է արտաքին միջավայրից վերցրած նմուշներում:
 
Արքեաները և բակտերիաները ձևով և չափերով միմյանց շատ նման են, չնայած որ հանդիպում են որոշ արքեաներ, որոնք ունեն տարօրինակ ձև (օրինակ՝ տափակ և քառակուսաձև ''Haloquadratum walsbyi''-ն): Արքեաները ունեն այնպիսի [[գեներ]] և [[նյութափոխանակություն]], որով ավելի շատ նմանվում են էուկարիոտներին, քան՝ բակտերիաներին: Արքեաները կարող են օգտագործել բազմազան էներգիայի աղբյուրներ, որոնք կարող են լինել [[օրգանական միացություն]]ներ ([[ածխաջրեր]]), [[ամոնիում]], մետաղի [[իոն]]ներ և նույնիսկ [[ջրածին]]: Աղադիմացկուն արքեաները որպես էներգիայի աղբյուր օգտագործում են արևի էներգիան կամ ֆիքսում են ածխածինը: Սակայն ի տարբերություն բույսերի, անհայտ են արքեաների անյպիսի տեսակներ, որոնք իրականացնում են երկուսը միաժամանակ: Արեաները բազմանում են [[անսեռ բազմացում|անսեռ եղանակով]]՝ ուղղակի կիսման միջոցով, հատվածներով կամ բողբոջմամբ: Ի տարբերություն բակտերիաների արքեաները [[սպոր]]ներ չի առաջացնում:
 
[[Կատեգորիա:Միկրոկենսաբանություն]]
[[Կատեգորիա:ՊրոկարիոտներԱրքեաներ]]
[[Կատեգորիա:Էկոլոգիա]]
162 501

edits