«Տիեզերքի ընդլայնում»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: : → ։ (37), → (3) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, փոխարինվեց: : → ։ (37), → (3) oգտվելով ԱՎԲ)
{{վիքիֆիկացում}}==ԸՆԴԱՐՁԱԿՎՈՂ ՏԻԵԶԵՐՔԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ==
Համաձայն ժամանակակից տիեզերաբանական մոդելի՝ տիեզերքն առաջացել է այսպես կոչված [['''Մեծ պայթյունի''']] հետևանքով, որից էլ սկսվել է '''Տիեզերքի ընդարձակումը'''<ref>Feuerbacher, B.; Scranton, R.։ «Evidence for the Big Bang»։ TalkOrigins։</ref><ref>Wright, E.L. ։ «What is the evidence for the Big Bang?»։ Frequently Asked Questions in Cosmology։UCLA։</ref>:։ Այսինքն մենք ապրում ենք լայնացող, ընդարձակվող Տիեզերքում [[(Մետագալակտիկայում)]]:։ Տիեզերքի ընդարձակումը ապացուցվում է [[Կարմիր շեղումով]]:։ Ժամանակակից ֆիզիկան Կարմիր շեղումը կարող է բացատրել միայն [[Դոպլերի էֆեկտով]]:։
 
===Փոքրիկ ակնարկ «Մեծ պայթյուն» հիպոթեզի մասին===
Համաձայն [[Կոսմոգոնիայի]] ուսումնասիրությունների, Տիեզերքն առաջացել է աննկարագրելի մի մեծ պայթյունից, որի ուժը ստիպում է այն կազմող բոլոր [[նյութական զանգվածներին]] անընդհատ հեռանալ միմյանցից՝ չնայած նրանց միջև առկա [[ձգողության ուժին]]:։ Բայց ե՞րբ է այն առաջացել, որքա՞ն է Տիեզերքի տարիքը, այսինքն այն ժամանակահատվածը, որը մեզ բաժանում է Մեծ պայթյունից:պայթյունից։
Մեծ պայթյունի կամ տաք Տիեզերքի գաղափարն առաջին անգամ արտահայտել է ամերիկացի ֆիզիկոս, ազգությամբ ռուս [[Գեորգի Գամովը]]՝ 1948 թվականին:թվականին։ Ըստ այս տեսության, [[Տիեզերքի նյութը]] անհավանական խիտ և տաք էր, սկզբնական ջերմաստիճանը հասնում էր մի քանի միլիարդ աստիճանի:աստիճանի։ Սակայն հետագայում այդ նյութը ընդարձակվելով, սկսել էր սառչել:սառչել։ Տիեզերքի ընդարձակման հետ նյութը, լույսն ու ճատագայթումը ավելի ու ավելի էին նոսրանում:նոսրանում։ Մեծ պայթյունից մոտավորապես միլիարդ տարի անց գազի հսկա ամպերը սկսել են սեղմվել իրենց կենտրոնների շուրջը, և յուրաքանչյուր ամպ վեր է ածվել [[գալակտիկայի]]:։
Որքան մեծ է գալակտիկայի հեռավորությունը մեզնից, այնքան մեծ է նրա հեռացման արագությունը:արագությունը։ Ըստ [[Հաբլի հաստատունի]], 1Մպկ հեռավորությամբ գալակտիկաները իրարից հեռանում են 75կմ/վ արագությամբ:արագությամբ։ Հաբլի հաստատունին հակադարձ մեծությունը բնութագրում է հենց այն ժամանակը, որն անցել է Մեծ պայթյունից մինչև մեր օրերը:օրերը։ Հաշվարկի արդյունքում այն ստացվում է 13,6 միլիարդ տարի:տարի։ Սա հենց Տիեզերքի տարիքն է:է։
 
===Կարմիր շեղում===
[[Պատկեր:Redshift.png|left|thumb|200px|Կարմիր շեղում]]
Տիեզերքը ներկայումս էլ շարունակում է ընդարձակվել և գալակտիկաները իրարից ավելի ու ավելի են հեռանում:հեռանում։ Ըստ [[Էդվին Հաբլի]] կողմից հայտնագործված <<Կարմիր շեղում>> երևույթի, որքան գալակտիկան մեզնից հեռու է, այնքան մեծ է շեղումը դեպի նրա [[սպեկտրի]] կարմիր կողմը <ref>А. В. Засов, К. А. Постнов. Галактики и скопления галактик // Общая астрофизика. — Фрязино: Век 2, 2006. — С. 412. — ISBN 5-85099-169-7</ref>:։
Կոսմոլոգիական Կարմիր շեղումը կարելի է պատկերացնել հետևյալ կերպ. Ենթադրենք լույսը՝ [[էլեկտրամագնիսական ալիքը]], գալիս է հեռավոր գալակտիկայից:գալակտիկայից։ Այն ժամանակահատվածում, երբ լույսը տարածվում է տիեզերքում, մեծանում է տարածությունը:տարածությունը։ Դրա հետ մեծանում է նաև լույսի հոսքը; Համապատասխանաբար նաև՝ լույսի [[ալիքի երկարությունը]]:։
 
===Դոպլերի էֆեկտը===
Կոսմոլոգիական Կարմիր շեղումը բացատրվում է Դոպլերի էֆեկտով <ref>Эффект Доплера в теории относительности </ref>, որը իրար հետ է կապում գալակտիկաների շարժումները:շարժումները։ Այդ էֆեկտը հայտնագործվել է 1842 թվականին [[Քրիստիան Դոպլերի]] կողմից:կողմից։ Որևէ միջավայրում տարածվող [[ալիքի]] համար (օրինակ ձայնի), պետք է հաշվի առնել ինչպես աղբյուրի շարժումը, այնպես էլ այդ միջավայրի նկատմամբ ալիքի ընդունիչի շարժումը:շարժումը։ Էլեկտրամագնիսական ալիքի համար (օրինակ լույսը), որի տարածման համար որևէ միջավայր անհրաժեշտ չէ, [[վակուումում]] նշանակություն ունի միայն աղբյուրի և ընդունիչի [[հարաբերական շարժումը]] <ref> Горохов А.В. Релятивистский эффект Доплера.</ref>:։ Եթե ալիքի աղբյուրը շարժվում է միջավայրի նկատմամբ, ապա ալիքի երկարությունը կախված է արագությունից և շարժման ուղղությունից:ուղղությունից։ Եթե աղբյուրը շարժվում է ընդունիչի ուղղությամբ, այսինքն առաջ է անցնում իր առաքած ալիքից, ապա երկարությունը փոքրանում է, իսկ եթե հեռանում է՝ ալիքի երկությունը մեծանում է:է։
Ըստ Դոպլերի էֆեկտի, Կարմիր շեղումը վկայում է նրա մասին, որ գալակտիկաները մեզնից հեռանում են:են։ Եթե գալակտիկաների հեռավորությունը բաժանենք նրանց շարժման արագությանը, ապա կստանանք, Տիեզերքի տարիքը:տարիքը։ Հետևություն է կատարվում, որ 13,6 մլրդ տարի առաջ գալակտիակաները գտնվել են մի կետում: կետում։
 
===[[Անրի Պուանկարեի]] կարծիքը Կարմիր շեղման մասին===
20-րդ դարի սկզբին, մինչև ռելյատիվիստական կոսմոլոգիայի ուսմունքը, Անրի Պուանկարեն իր հոդվածներից մեկում նշել է, որ եթե գիշերվա ընթացքում տիեզերքը ընդարձակվի տասը անգամ, ապա ոչ մի չափի միջոցով, ոչ մի ֆիզիկական երևույթի միջոցով հնարավոր չէ բացատրել, որ տիեզերքը տասն անգամ ընդարձակվել է:է։ Քանի որ տիեզերական տարածության հետ միասին կմեծանա նաև այն ձողի երկարությունը, որի միջոցով մենք չափում ենք հեռավորությունը:հեռավորությունը։ Ուստի չափման արդյունքները կմնան նույնը և ոչ մի ֆիզիկական երևույթ իր դրսևորումը չի փոխում:փոխում։ Եվ մասնավորապես, ոչ մի Կարմիր շեղում չի կարող առաջանալ:առաջանալ։
 
===Ծանոթագրություններ===
 
===Գրականություն===
*Бифуркация // Лебедев С. А. Философия науки:науки։ Словарь основных терминов. — М.:։ Академический Проект, 2004. — 320 с. — (Серия «Gaudeamus»).
*А.С. Расторгуев. Шкала расстояний во вселенной.
*Hubble, E. (1929). «A Relation Between Distance and Radial Velocity Among Extra-Galactic Nebulae»
*Космология
*Парадоксы Большого взрыва
*G.A. Tammann, B. Reindl, Cosmic Expansion and Ho:Ho։ A Retro- and Pro-Spective Note
281 413

edits