«Ալեքսանդր I»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: → (20),   → (2) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, փոխարինվեց: , → , (42), ։ → ։ (39), ՝ → ՝ (13), → (88), ), → ), (2), )։ → )։ (3), ( → ( (17), : → ։ oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, փոխարինվեց: → (20),   → (2) oգտվելով ԱՎԲ)
| ազգություն = [[Ռուս]]
}}
'''Ալեքսանդր I''' կամ '''Ալեքսանդր I Պավլովիչ''' ({{lang-ru|''Александр I Павлович''}}, [[դեկտեմբերի 12]] (23), [[1777]], [[Սանկտ Պետերբուրգ]] — [[նոյեմբերի 19]] ([[դեկտեմբերի 1]]) [[1825]], [[Տագանռոգ]]), [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսական կայսրության]] կայսր, [[Ֆինլանդիա]]յի մեծ իշխան, [[Լեհաստան]]ի թագավոր։ [[Ռոմանովներ]]ի հարստության ներկայացուցիչ։ [[Պավել I]]-ի և [[Մարիա Ֆյոդորովնա]]յի առաջին զավակը, [[Նիկոլայ I]] ցարի հարազատ եղբայրը։
[[19-րդ դար]]ը կայսրության պատմության մեջ նշանավորվում է նրանով, որ [[Ռուսաստան]]ում գահ են բարձրանում գերմանացի կայսրեր։ Դեռ [[1762]] թվականին գահ բարձրացած [[Պետրոս III]]-ը արդեն հոր կողմից գերմանաացի էր, իսկ նրա կինը՝ Եկատերինա II Մեծը, բնիկ գերմնացի էր։ Վերջինիս մահից հետո գահ է բարձրանում [[Պավել I]]-ը ([[1796]]–[[1801]])։ Հաջորդ կես դարը իշխում են իր որդիները՝ Ալեքսանդր I-ը ([[1801]]–[[1825]]) և [[Նիկոլայ I]]-ը ([[1825]]–[[1855]])։
 
== Կենսագրություն ==
=== Ռուս ժողովրդի Հայրենական պատերազմը ===
{{Հիմնական հոդված|Հայրենական պատերազմ (1812)}}
[[1812]] թվականին Ռուսաստանին պատերազմ է հայտարարում Ֆրանսիայի կայսր [[Նապոլեոն Բոնապարտ]]ը։ Նա նվաճել էր ցամաքային Եվրոպայի հսկայական մասը, և նպատակ ուներ գրավել Ռուսաստանը։ Մինչ այդ ձախողվել էր Նապոլեոնի արշավանքը [[Եգիպտոս]], որը գրավելուց հետո նա նպատակ ուներ արշավել [[Հնդկաստան]]։ Այսպիսով՝ սկսվում է ռուս ժողովրդի [[հայրենական պատերազմ]]ը։ Հաջողությունը սկզբում ֆրանսիացիների կողմն էր, ովքեր հասնում են մինչև Ռուսաստանի կենտրոնական նահանգները և մոտենում Մոսկվայի մատույցներին։ [[1812]] թվականի [[օգոստոսի 26]]-ին ([[սեպտեմբերի 7]]) տեղի ունեցավ [[Բորոդինոյի ճակատամարտ]]ը։ Երկու կողմերից զոհվեցին շուրջ 80 հազար զինվոր։ Ռուսական զորքերը [[Միխայիլ Կուտուզով]]ի գլխավորությամբ ջախջախեցին Նապոլեոնի բանակին։ Ազատագրելով ռուսական տարածքները ֆրանսիական զորքերից՝ Ռուսաստանը շարունակեց թշնամու ջախջախումը [[Եվրոպա]]յում։ Նապոլեոնին պարտության մատնելուց հետո կնքվեց համաեվրոպական հաշտություն, որով եվրոպական տերությունները համաձայնեցին Ռուսաստանին զիջել [[Վարշավայի դքսություն]]ը՝ [[Լեհաստան]]ը։ Ալեքսանդրը թագադրվեց որպես Լեհաստանի թագավոր ([[1815]]–[[1825]])։
 
== Ներքին քաղաքականություն ==
== Գրականություն ==
 
* Cate, Curtis. The War of the Two Emperors։ The Duel between Napoleon and Alexander։ Russia, 1812 (1985)
* Chapman, Tim (2001). Imperial Russia, 1801–1905 (illustrated, reprint ed.). Routledge. p. 29. ISBN 978-0-415-23110-7.
* Hartley, Janet M. Alexander I (1994) 256pp
* Nolan, Cathal J. (2002). The Greenwood Encyclopedia of International Relations։ S-Z. The Greenwood Encyclopedia of International Relations, Cathal 4 (illustrated ed.). Greenwood Publishing Group. p. 1666. ISBN 978-0-313-32383-6.
* Palmer, Alan (1974). Alexander I։ Tsar of War and Peace. New York։ Harper and Row.
* Rey, Marie-Pierre. Alexander I։ The Tsar Who Defeated Napoleon (Northern Illinois University Press; 2012) 439 pages; translation of a 2009 French scholarly biography
* Schnitzler, Jean-Henri; Schnitzler, Johann Heinrich (1847). "Chapter I. Character of Alexander I". Secret History of the Court and Government of Russia Under the Emperors Alexander and Nicholas. R. Bentley.
* ''Александр I'' [http://www.museum.ru/museum/1812/library/Alexander/alexander.txt Письмо Адаму Чарторийскому.]
* [http://www.rulex.ru/01010228.htm Большой Русский Биографический Словарь]
274 658

edits