«Նախնադարյան Հայաստան»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: - →  -  (2), , → , (24), ։ → ։ (12), ՝ → ՝ (4), → (31), ), → ), (2), ( → ( (7) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: մ: → մ։ oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, փոխարինվեց: - →  -  (2), , → , (24), ։ → ։ (12), ՝ → ՝ (4), → (31), ), → ), (2), ( → ( (7) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Նախնադարյան Հայաստան''', եզրույթ, որն օգտագործվում է բնութագրելու [[Հայաստան]]ը ([[Հայկական լեռնաշխարհ]]) [[նախնադար]]ում։
 
== [[Մարդ]]ու ձևավորում ==
{{հիմնական|Մարդ}}
Երկրաբանական և հնագիտական հետազոտություններով ապացուցվել է, որ Չորրորդական դարաշրջանում (0, 6-3, 5 մլն տարի առաջ) [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում նախամարդու բնակության և մարդկային հասարակության զարգացման համար առկա են եղել բարենպաստ բոլոր պայմանները։ Այստեղ է ձևավորվել [[հայ]] ժողովուրդը ու անցել պատմական զարգացման բոլոր փուլերը։
 
== [[Քարի դար]] ==
{{հիմնական|Քարի դար}}
Նախնադարյան հասարակության պատմությունն ընդգրկել է նախամարդու տարածումից մինչև վաղ դասակարգային հասարակության ձևավորման ժամանակաշրջանը (մոտ 2 մլն տարի առաջ  -  մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ), որը համընկել է քարի դարաշրջանին։ Հնագիտական պարբերացմամբ՝ քարի դարաշրջանը բաժանվել է հնաքարի ([[հունարեն]]` [[պալեոլիթ]]), միջնաքարի ([[հունարեն]]` [[մեզոլիթ]]) և նորաքարի ([[հունարեն]]` [[նեոլիթ]]) ենթաշրջանների։ Նորաքարի ենթաշրջանի եզրափակիչ փուլում Հայկական լեռնաշխարհի բնակչությունը յուրացրել է [[պղինձ|պղնձի]] մշակությունը և աստիճանաբար անցել մետաղի դարաշրջանին։ Անցման այդ ժամանակաշրջանը (մ.թ.ա. 5-4-րդ հազարամյակներ) անվանում ենք պղնձաքարի ([[հունարեն]]` [[էնեոլիթ]]) դարաշրջան։
 
== Բրոնզի դարաշրջան ==
{{Հայոց պատմություն}}
Նախնադարյան համայնական հասարակարգի քայքայումը, ցեղային միությունների և վաղ պետականության սաղմերի ձևավորումը։ Մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջին Հայկական լեռնաշխարհում սկզբնավորվել է [[բրոնզ]]ի դարաշրջանը (մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ  -  մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի վերջ), որը հատկանշվել է տոհմատիրական հասարակարգի քայքայմամբ, վաղ քաղաքային կյանքի և քաղաքացիական հասարակության ձևավորմամբ, նշանագրերի գյուտով։
 
== Ցեղեր և ցեղային միություններ ==
Մ.թ.ա. XV-XIII դդ. խեթական արքունի արձանագրություններում Հայկական լեռնաշխարհի քաղ. կազմավորումներից առանձնապես հիշատակվում են Ալշե, Իշուվա և Բարձր «երկրները», որոնք համապատասխանաբար նույնանում են հին հայկական [[Աղձնիք]], [[Ծոփք]] և [[Բարձր Հայք]] «աշխարհներին»։
 
Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքական կազմավորումներից է համարվում խեթական արձանագրություններում հիշատակվող Խայաշա-Ացցի ([[Հայասա-Ազզի]]) ցեղամիությունը։
 
{{ՀՀՀ}}
1 105 242

edits