«Թոմաս Ման»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 14 517 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
'''Պաուլ Թոմաս Մանն''' (''Paul Thomas Mann'', [[1875]], [[հունիսի 6]] - [[1955]], [[օգոստոսի 12]]), գերմանացի գրող, գրականության [[Նոբելյան մրցանակ]]ի դափնեկիր (1929)։
 
Գրել է «Բուտենբրոկներ» (1901), «Արքայական մեծություն» (1909), «Հովսեփը և նրա եղբայրները» (1933-431943) և այլ վեպեր, նովելներ, գրական-քննադատական ու հրապարակախոսական երկեր, հոդվածներ [[Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե|Գյոթեի]], [[Ֆեոդոր Դոստոևսկի|Ֆեոդոր Դոստոևսկու]], [[Ֆրիդրիխ Նիցշե]]ի և այլ հեղինակների մասին։<ref>{{cite book|author=Ռընե Ուելլեք, Օսթին Ուորրեն|title=Գրականության տեսություն|publisher=Սարգիս Խաչենց|location=Երևան|year=2008|page=էջ 467}}</ref>
 
== Կյանք ==
 
Պոլ Թոմաս Մաննը ծնվել է Լուբեկում, [[Գերմանիա]], Թոմաս Յոհան Հենրիխ Մաննի և Ջուլիա դա Սիլվա Բրանսի ընտանիքում։ Մայրը հռոմեական կաթոլիկական եկեղեցու հետևորդ էր, սակայն Մաննին կնքում են հոր կրոնին համաձայն. հայրը լյութերական էր։ [[1891]] թվականին հոր մահից հետո նրա գործարանը լուծարվեց։ Ընտանիքը տեղափոխվեց [[Մյունխեն]]։ Մաննը հաճախում էր Լյուբեկի գիմնազիայի գիտական բաժինը։ Տեղափոխվելուց հետո սովորում է Մյունխենում Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Համալսարանում և Մյունխենում տեխնիկական գիտությունների Համալսարան՝ լրագրողական կարիերա ստանալու համար սովորելով [[պատմություն]], [[տնտեսագիտություն]] , արվեստի պատմություն և [[գրականություն]]։ <ref>{{Cite web| url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1929/mann-autobio.html| title = Thomas Mann Autobiography| publisher = Nobel Foundation| accessdate =25 January 2008}}</ref>
1891-ից 1933 թվականներին Մաննը ապրում է Մյունխենում։ Մաննը 1894-1895 թվականներին աշխատում է Հարավային Գերմանիայի Հրդեհային Ապահովագրության ընկերությունում։ Գրողի կարիերան սկսվել է "Սիմպլիցիսսիմուս" ամսագրի համար գրելով։ Գրողի առաջին կարճ պատմությունը՝ "Փոքրիկ պարոն Ֆրիդմանը" (Der Kleine Herr Friedemann)հրատարակվել է [[1898]] թվականին։
[[1905]] թվականին Մաննը ամուսնանում է հարուստ [[հրեա]] արդյունաբերողի դուստր Կատյա Պրինգշեյմի հետ։ Նրանք ունեցել են 6 երեխա։ <ref>{{cite book
|title = Thomas Mann: Life as a work of art: A biography
|first = Hermann
|last = Kurzke
|isbn = 0691070695
|location = Princeton, New Jersey
|publisher = Princeton University Press
|year = 2002
}} Translation by Leslie Willson of ''Thomas Mann: Das Leben als Kunstwerk'' (München C. H. Bick'sche Verlagsbuchhandlung, 1999).</ref>
 
=== Երեխաներ ===
[[Պատկեր:Nida ThomasMann cottage.jpg|մինի|Մաննի ամառանոցը Նիդդենում]]
 
[[1929]] թվականին Մաննը [[Լիտվիա|Լիտվիայի]] Նիդդեն գյուղում հիմնում է փոքրիկ ամառանոց. Նիդդենում կար գերմանական արվեստի գաղութ, որտեղ գրողը անցկացրել է 1930-1932 թվականների ամառները՝ աշխատելով "Հովսեփը և նրա եղբայրները" վեպի վրա։ Այժմ ամառանոցը Մաննին նվիրված մշակութային կենտրոն է, որտեղ միշտ անցկացվում է հուշերի փոքրիկ ցուցահանդես։ [[1933]] թվականին [[Ֆրանսիա]]յի հարավային մասում ճանապարհորդելիս Մյունխենից նրան զգուշացնում են, որ նրա համար ապահով չի լինի Գերմանիա վերադառնալ։ Ընտանիքը, բացառությամբ երկու մեծ երեխաների, տեղափոխվում է [[Ցյուրիխ|Ցյուրիխին]] մոտ գտնվող Կուսնախտ ([[Շվեյցարիա]]), սակայն ստանում է [[Չեխոսլովակիա]]յի քաղաքացիություն և անձնագիր [[1936]] թվականին։ [[1939]] թվականին նա տեղափոխվում է [[Միացյալ Նահանգներ]], որտեղ դասավանդում է Պրինսթոն Համալսարանում։
[[1942]] թվականին Մանների ընտանիքը տեղափոխվում է արևմտյան [[Լոս Անջելես]]ում գտնվող Փըսիֆիկ Պալիսադես, որտեղ մնում է մինչև [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ]]ի ավարտը։ [[1944]] թվականի [[հունիսի 23]]-ին Թոմաս Մաննը դառնում է Միացյալ Նահանգների քաղաքացի։ [[1952]] թվականին վերդառնում է [[Եվրոպա]]՝ Կիլսբերգում ապրելու նպատակով։ Նա այլևս երբեք չապրեց Գերմանիայում, սակայն հաճախ ճանապարհորդում է այնտեղ։ Նրա ամենակարևոր այցը Գերմանիա տեղի ունեցավ [[1949]] թվականին, երբ նշվում էր [[Գյոթե]]ի 200 ամյակը։
 
{| class="wikitable" align=right
! Name || Birth || Death
|-
| Էրիկա Մանն|Էրիկա|| Նոյեմբերի 9 1905|| Օգոստոսի 27 1969
|-
| Կլաուս Մանն || Նոյեմբերի 18 1906 || Մայիսի 21 1949
|-
| Գոլո Մանն || Մարտի 29 1909 || Ապրիլի 7 1994
|-
| Մոնիկա Մանն || Հունիսի 7 1910 || Մարտի 17 1992
|-
| Եղիզաբեթ Մանն || Ապրիլի 24 1918 || Փետրվարի 8 2002
|-
| Միշել Մանն|| Ապրիլի 21 1919 || Հունվարի 1 1977
|}
=== Մահ ===
 
Մաննը մահացել է աթերոսկլերոզից [[1955]] թվականին Ցյուրիխի հիվանդանոցում և թաղված է Կիլսբերգում։ Մի շարք հաստատություններ անվանվել են նրա պատվին (օրինակ, [[Բուդապեշտ|Բուդապեշտի]] Թոմաս Մաննի անվան գիմնազիումը)։
[[Պատկեր:Thomas Mann Grave 2005-03-26.jpeg|մինի|Մաննի գերեզմանը Կիլսբերգում]]
 
== Աշխատություններ ==
 
Թոմաս Մաննի աշխատությունները առաջին անգամ թարգմանվել են [[անգլերեն]] [[1924]] թվականին Լոու-Պորտերի կողմից։ Մաննին գրականության [[Նոբելյան Մրցանակ]] է շնորհվել [[1929]] թվականին՝ մասնավորապես իր "Բուտենբրոկների"([[1901]]), "Մոգական սարի"([[1924]])և մի շարք կարճ պատմությունների համար։ Մաննի ընտանիքի պատմության հիման վրա գրված "Բուտենբրոկներում" նկարագրվում է առևտրական ընտանիքի սննկացման մասին։ "Մոգական սարը" մի ճարտարագետ ուսանողի մասին է, ով պլանավորում է այցելել [[Շվեդիա]]յում գտնվող պալարախտով հիվանդ իր զարմիկին։
"Հովսեփը և նրա եղբայրները" դյուցազնական [[վեպ]] է, որը հեղինակը գրել է 16 տարվա ընթացքում, որը Մաննի ստեղծագործություններից ծավալով ամենամեծ և ամենաէական գործն է։ Ավելի ուշ ստեղծված աշխատություններից են "Լոտտեն Վեյմարում"([[1939]]), "Երիտասարդ Վերդերի վշտերը"([[1774]]), "Դոկտոր Ֆաուստ" ([[1947]])"Ֆելիքս Կրուլլի խոստովանությունները" ([[1954]]), որը կիսատ մնաց գրողի մահվան պատճառով։
Մաննի օրագիրները, որոնք ընթերցվեցին [[1975]] թվականին, պատմում են նրա պայքարի մասին իր բիոսեքսուալության դեմ, որը արտացոլվում է գրողի ստեղծագործություններում (Մահը Վենեցիայում)։ <ref>{{cite book|last=Mann|first=Thomas|title=Diaries 1918–1939|year=1983|pages=471|isbn=0-233-97513-6|publisher=A. Deutsch}}, quoted in e.g. {{cite book|first=Hermann|last=Kurzke|first2=Leslie|last2=Wilson|title=Thomas Mann. Life as a Work of Art. A Biography|pages=752|publisher=Princeton University Press|year=2002|isbn=0-691-07069-5}} For a discussion of the relationship between his homosexuality and his writing, also see {{cite book|title=Thomas Mann: Eros and Literature|first=Anthony|last=Heilbut|isbn=0-333-67447-2|pages=647|publisher=Humanity Press/prometheus Bk|year=1997}}</ref> Գիլբերթ Ադերի "Իսկական Տացիո" աշխատությունում նկարագրվում է, թե ինչպես է 1911 թվականի ամռանը Մաննը իր կնոջ և եղբոր հետ Վենեցիայում հանգստանալիս տարվել 10 ամյա [[լեհ]] տղայով (Վլացիո)։
Մաննը ընկերություն էր անում ջութակահար և նկարիչ Պոլ Էհրենբերգի հետ, ում հանդեպ զգացմունքներ էր տածում։
[[Դոստոևսկի, Ֆեոդոր|Դոստոևսկու]] մասին ակնարկի մեջ Մաննը զուգահեռներ է անցկացնում ռուս գրողի և [[Ֆրեդերիկ Նիցչե]]ի տառապանքների միջև։ Նիցչեի ազդեցությունը Մաննի վրա խորապես զգացվում է վերջինիս ակնարկում։
 
== Մշակութային քաղվածքներ ==
 
Տարբեր գրական և այլ աշխատություններ անդրադառնում են Մաննի "Մոգական սար" գրքին.
 
* Հարրի Մուլիսչ- Դրախտի բացահայտումը
* Էնդրյու Կրումեյ- Մոբիուս Դիք([[2004]])
* [[Հարուկի Մուրակամի|Հարուկի Մուրակամ]]ի- Նորվեգական անտառ
* Բլոնդ Ռեդհեդ (երաժշտական խումբ)- Մոգական սար ([[երգ]])
* Քրիստիան Տոննիս-Մոգական սար (նկար)([[1987]])
* [[1941]] թվականին նկարահանված "49-րդ զուգահեռը" [[Ֆիլմ|ֆիլմը]]
 
Տարբեր գրական և այլ աշխատություններ անդրադառնում են Մաննի "Մահը Վենեցիայում" գրքին.
 
* Ռիդլի Սքոթ (ռեժիսոր)- Հաջող տարի (ֆիլմ,[[2006]] թվական)
* Ֆիլիպ Ռոթ-Մարդկային արատ (վեպ, [[2000]] թվական)
* Ժոզեֆ Հելլեր- "Փակելով ժամանակը" (վեպ, [[1994]] թվական)
* Ալան Բենեթ- Արվեստի սովորությունը (պիես)
 
== Քաղաքական հայացքներ ==
 
[[Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ]]ի ընթացքում Մաննը աջակցում էր Կայզեր Վիլհելմ 2-րդի պահպանողական հայացքներին և դեմ էր [[Լիբերալիզմ|լիբերալիզմին]]։ [[1923]] թվականին Գերմանիայի Հանրապետությունում, լինելով խորհրդարանական ժողովրդավարության (կիսա)պետական խոսնակ, Մաննը գերմանացի մտավորականներին կոչ է անում աջակցել Վեյմարի Հանրապետությանը։ Նա նաև դասախոսություններ է անցկացրել այս թեմաներով։ Այնոււհետև նրա քաղաքական հայացքները աստիճանաբար փոփոխվում են դեպի լիբերալականներ։ <ref>See a recent translation of this lecture by Lawrence Rainey in [http://www.press.jhu.edu/journals/modernism_modernity/index.html Modernism/Modernity], 14.1 (January 2007), pp. 99–145.</ref>
[[1930]] թվականին Մաննը հանրային ճառ ունեցավ [[Բեռլին|Բեռլինում]], որը կոչվում էր "Կոչ բանականությանը", որի ժամանակ նա քննադատում էր Ազգային Սոցիալիզմը և քաջալերում էր աշխատավոր դասակարգի կողմից իրականացվող դիմադրությունները։ Սրան հաջորդեցին մի շարք ակնարկներ և դասախոսությունները, որոնց միջոցով նա "հարձակում" էր գործում [[Նացիստական Գերմանիա|Նացիստների]] վրա։ Միևնույն ժամանակ նա արտահայտում էր աճող համակրանք սոցիալիստական գաղափարների հանդեպ։ 1933 թվականին, երբ նացիստները իշխանության գլուխ բարձրացան, Մաննը իր ընտանիքով գտնվում էր Շվեյցարիայում։ Իր որդու՝ Կլաուսի խորհրդով նրանք այդ ժամանակ չվերադարձան Գերմանիա։
[[1936]] թվականին Նացիստական կառավարությունը չեղյալ համարեց Մաննի գերմանական քաղաքացիությունը։
Պատերազմի ընթացքում Մաննը ռադիոյով հականացիստական ելույթներ էր ունենում։ Ելույթները տպագրվում էին [[ԱՄՆ]]-ում և ուղարկվում [[Մեծ Բրիտանիա]], որտեղ էլ [[ԲիԲիՍի]]ն հեռարձակում էր ելույթները՝ հուսալով, որ գերմանացի ունկընդիրները կլսեն։
 
[http://www.gutenberg.org/browse/authors/m#a4200 Թոմաս Մանն, աշխատություններ]
[http://worldcat.org/identities/lccn-n78-95625 Թ.Մաննի մասին աշխատություններ, Թ.Մաննի աշխատությունները]
[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1929/mann-bio.html Նոբելյան Մրցանակ։ Ինքնակենսագրական]
[https://web.archive.org/web/20040810031859/http://foia.fbi.gov/foiaindex/thommann.htm ՀԴԲ-ի արխիվները Թ.Մաննի տվյալներով]
[http://www.the-ledge.com/flash/ledge.php?book=96&lan=UK Թոմաս Մանն "ԲոււքՎեբ", Էլեկտրոնային գրականության կայք]
[http://www.famousauthors.org/thomas-mann famousauthors.org, Թ.Մաննի կենսագրությունը]
[https://de.wikiversity.org/wiki/Erstausgaben_Thomas_Manns._Ein_bibliographischer_Atlas._%C3%9Cbersicht. Թ.Մաննի առաջին տպագրությունները]
[http://openlibrary.org/authors/OL22973A Թ.Մաննի աշխատանքները]
 
 
== Աղբյուրներ ==
{{Reflist}}
291

edits