«Նիկոլայ I»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1136 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
[[19-րդ դար]]ը կայսրության պատմության մեջ նշանավորվում է նրանով, որ [[Ռուսաստան]]ում գահ են բարձրանում գերմանացի կայսրեր։ Դեռ [[1762]] թվականին գահ բարձրացած [[Պետրոս III]]-ը արդեն հոր կողմից գերմանաացի էր, իսկ նրա կինը՝ Եկատերինա II Մեծը, բնիկ գերմնացի էր։ Վերջինիս մահից հետո գահ է բարձրանում [[Պավել I]]-ը ([[1796]]–[[1801]])։ Հաջորդ կես դարը իշխում են իր որդիները՝ Ալեքսանդր I-ը ([[1801]]–[[1825]]) և [[Նիկոլայ I]]-ը ([[1825]]–[[1855]])։
 
== Դեկաբրիստների ապստամբություն ==
 
Կայսր եղբայրները շարունակել են իրենց նախորդների նվաճողական քաղաքականությունը։ [[1825]] թվականի [[դեկտեմբեր]]ին հանկարծամահ է լինում Ալեքսանդր կայսրը, և նրան փոխարինում է 30-ամյա եղբայրը՝ Նիկոլայը: Ռուս զինվորականության մի մասը ապստամբում է և չի ճանաչում նրա իշխանությունը: Պատմության մեջ այս ընդվզումը հայտնի է «[[Դեկաբրիստների ապստամբություն]]» անունով: Աայն ավարտվում է ապստամբների պարտությամբ, որոնք աքսորի են ենթարկվում: Նիկոլայ I-ը ժառանգում է ոչ միայն Ռուսաստանի կայսերական, այլև [[Լեհաստան]]ի թագավորական ու [[Ֆինլանդիա]]յի իշխանական թագը:
[[Պատկեր:Charlotte of Prussia with children.jpg|մինի|ձախից|Նիկոլայ կայսեր կինը՝ Ալեքսանդրան, իրենց երեխաների՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ի և Մեծ իշխանուհի Մարիայի հետ]]
[[1826]] թվականին, օգտվելով Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակից, պարսից գահաժառանգ [[Աբբաս-Միրզա]]ն հարձակվում է կայսրության հողերի վրա՝ ձգտելով վերանվաճել կորցրած տարածքները: [[Պարսիկներ]]ին դիմադրություն է ցույց տալիս [[Շուշիի բերդ]]ը: Ռուսական բանակը արագ ուշքի է գալիս և անցնոմ հարձակման: Հաջորդ տարում նրանք գրավում են [[Երևան]]ը, ապա՝ [[Նախիջևան]]ը: Ռուսներին մեծ օգնություն են ցույց տալիս հայ կամավորական ջոկատները և տեղի հայ բնակչությունը: Ռուսները գրավում են [[Արևելյան Հայաստան]]ի մյուս քաղաքները՝ [[Խոյ]]ը, [[Ուրմիա]]ն, [[Մակու]]ն և մոտենում [[Թավրիզ]]ի մատույցներին: Պարսիկները հաշտություն են խնդրում: [[1828]] թվականին կնքվում է [[Թուրքմենչայի պայմանագիր|Թուրքմենչայի հաշտություն]]ը, որով պարսկական կողմը ճանաչում է Ռուսաստանի իրավունքները ամբողջ Անդրկովկասի, այդ թվում՝ Արևելյան Հայաստանի հյուսիսային գավառների վրա: Հարավային հատվածում [[Մակուի խանություն|Մակուի]], [[Ուրմիայի խանություն|Ուրմիայի]], [[Խոյի խանություն]]ները հետ են վրադարձվոււմ Իրանին: Երկու պետությունների միջև հաստատվում են բարիդրացիական դիվանագիտական հարաբերություններ:
 
== Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828) ==
[[1828]] թվականին սկսվում է ռուս-թուրքական հհրթական պատերազմը: Այն մղվում էր 2 ճակատներով՝ բալկանյան և կովկասյան: [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզ]]ում ռուսական զորքերն ազաատագրում են [[Ռումինիա]]յի և [[Բուլղարիա]]յի տարածքը, գրավում [[Ադրիանապոլիս]]ը և մոտենում մայրաքաղաք [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլ]]սին: Կովկասյան ճակատում ռուսները գրավում են Սև ծովի արևելյան ափերը՝ [[Աբխազիա]]ն, [[Իմերեթիա]]ն և [[Քութայիս]]ը, ինչպես նաև՝ [[Ախալցխա]]ն և [[Ախալքալաք]]ը: Ազատագրվում, բայց պատերազմի ավարտից հետո Թուրքիային է վերադարձվում [[Արևմտյան Հայաստան]]ի զգալի մասը՝ [[Կարս]]ը, [[Էրզրում]]ը, [[Մուշ]]ը և [[Բայազետ]]ը: [[1829]] թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմնագրով Ռուսաստանը հաստատում է իր տիրապետությունը վերոնշյալ տարածքներում:
 
{{Հիմնական հոդված|Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)}}
 
=== Աբբաս-Միրզայի արշավանքը ===
 
[[1826]] թվականին, օգտվելով Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակից, պարսից գահաժառանգ [[Աբբաս-Միրզա]]ն հարձակվում է կայսրության հողերի վրա՝ ձգտելով վերանվաճել կորցրած տարածքները: [[Պարսիկներ]]ին դիմադրություն է ցույց տալիս [[Շուշիի բերդ]]ը:
 
=== Արևելյան Հայաստանի ազատագրումը ===
 
Ռուսական բանակը արագ ուշքի է գալիս և անցնոմ հարձակման: Հաջորդ տարում նրանք գրավում են [[Երևան]]ը, ապա՝ [[Նախիջևան]]ը: Ռուսներին մեծ օգնություն են ցույց տալիս հայ կամավորական ջոկատները և տեղի հայ բնակչությունը: Ռուսները գրավում են [[Արևելյան Հայաստան]]ի մյուս քաղաքները՝ [[Խոյ]]ը, [[Ուրմիա]]ն, [[Մակու]]ն և մոտենում [[Թավրիզ]]ի մատույցներին: Պարսիկները հաշտություն են խնդրում:
 
=== Թուրքմենչայի պայմանագիր ===
 
[[1826]] թվականին, օգտվելով Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակից, պարսից գահաժառանգ [[Աբբաս-Միրզա]]ն հարձակվում է կայսրության հողերի վրա՝ ձգտելով վերանվաճել կորցրած տարածքները: [[Պարսիկներ]]ին դիմադրություն է ցույց տալիս [[Շուշիի բերդ]]ը: Ռուսական բանակը արագ ուշքի է գալիս և անցնոմ հարձակման: Հաջորդ տարում նրանք գրավում են [[Երևան]]ը, ապա՝ [[Նախիջևան]]ը: Ռուսներին մեծ օգնություն են ցույց տալիս հայ կամավորական ջոկատները և տեղի հայ բնակչությունը: Ռուսները գրավում են [[Արևելյան Հայաստան]]ի մյուս քաղաքները՝ [[Խոյ]]ը, [[Ուրմիա]]ն, [[Մակու]]ն և մոտենում [[Թավրիզ]]ի մատույցներին: Պարսիկները հաշտություն են խնդրում: [[1828]] թվականին կնքվում է [[Թուրքմենչայի պայմանագիր|Թուրքմենչայի հաշտություն]]ը, որով պարսկական կողմը ճանաչում է Ռուսաստանի իրավունքները ամբողջ Անդրկովկասի, այդ թվում՝ Արևելյան Հայաստանի հյուսիսային գավառների վրա: Հարավային հատվածում [[Մակուի խանություն|Մակուի]], [[Ուրմիայի խանություն|Ուրմիայի]], [[Խոյի խանություն]]ները հետ են վրադարձվոււմ Իրանին: Երկու պետությունների միջև հաստատվում են բարիդրացիական դիվանագիտական հարաբերություններ:
 
== Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828) ==
 
{{Հիմնական հոդված|Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)}}
 
=== Թուրքական հարձակումը ===
 
[[1828]] թվականին սկսվում է ռուս-թուրքական հհրթական պատերազմը: Այն մղվում էր 2 ճակատներով՝ բալկանյան և կովկասյան:
 
=== Ռուսական զորքերի հաղթանակները ===
 
[[1828]] թվականին սկսվում է ռուս-թուրքական հհրթական պատերազմը: Այն մղվում էր 2 ճակատներով՝ բալկանյան և կովկասյան: [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզ]]ում ռուսական զորքերն ազաատագրում են [[Ռումինիա]]յի և [[Բուլղարիա]]յի տարածքը, գրավում [[Ադրիանապոլիս]]ը և մոտենում մայրաքաղաք [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլ]]սին: Կովկասյան ճակատում ռուսները գրավում են Սև ծովի արևելյան ափերը՝ [[Աբխազիա]]ն, [[Իմերեթիա]]ն և [[Քութայիս]]ը, ինչպես նաև՝ [[Ախալցխա]]ն և [[Ախալքալաք]]ը: Ազատագրվում, բայց պատերազմի ավարտից հետո Թուրքիային է վերադարձվում [[Արևմտյան Հայաստան]]ի զգալի մասը՝ [[Կարս]]ը, [[Էրզրում]]ը, [[Մուշ]]ը և [[Բայազետ]]ը: [[1829]] թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմնագրով Ռուսաստանը հաստատում է իր տիրապետությունը վերոնշյալ տարածքներում:
 
=== Ադրիանապոլսի պայմանագիրը ===
 
[[1829]] թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմնագրով Ռուսաստանը հաստատում է իր տիրապետությունը վերոնշյալ տարածքներում:
 
== Լեհաստանի ապստամբությունը ==
 
== Նիկոլայ I-ի բարեփոխումները ==
 
=== Նոր համալսարանների բացում ===
 
=== Առաջին երկաթուղիներ ===
 
=== Գյուղացիական և ֆինանսական ռեֆորմներ ===
 
== Ապստամբություններ Եվրոպայում (1848-1849)==
 
== Ղրիմի պատերազմը ==
 
[[Պատկեր:Charlotte of Prussia with children.jpg|մինի|ձախից|Նիկոլայ կայսեր կինը՝ Ալեքսանդրան, իրենց երեխաների՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ի և Մեծ իշխանուհի Մարիայի հետ]]
{{անավարտ}}
[[Կատեգորիա:Ռուսաստանի կայսրեր]]
82 200

edits