«Նիկոլայ I»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 6528 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (clean up, replaced: |thumb → |մինի oգտվելով ԱՎԲ)
{{Տեղեկաքարտ միապետ
[[Պատկեր:Franz Krüger - Portrait of Emperor Nicholas I - WGA12289.jpg|մինի|250px|Նիկոլայ I]]
| անուն = Նիկոլայ I
'''Նիկոլայ I Պավլովիչ''' ({{lang-ru|''Николай I Павлович''}}, [[հուլիսի 6]], [[1796]], [[Ցարսկոե Սելո]] - [[մարտի 2]], [[1855]], [[Սանկտ Պետերբուրգ]]), [[Ռուսաստան]]ի կայսր [[1825]]-[[1855]] թվականներին, [[Լեհաստան]]ի [[ցար]] և [[Ֆինլանդիա]]յի մեծ իշխան։ [[Ռոմանովներ]]ի հարստության ներկայացուցիչ։ [[Պավել I]]-ի և [[Մարիա Ֆյոդորովնա]]յի երրորդ զավակը, [[Ալեքսանդր I]] ցարի հարազատ եղբայրը, [[Ալեքսանդր II]]-ի հայրը։
| տիտղոս = Կայսր
| պատկեր = [[Պատկեր:Franz Krüger - Portrait of Emperor Nicholas I - WGA12289.jpg|մինի|250px|Նիկոլայ I200px]]
| կալանք =
| իշխանություն = [[Մարտի 24]], [[1801]]– [[Դեկտեմբերի 1]], [[1825]]
| թագադրում = [[Սեպտեմբերի 15]] [[1801]]
| լրիվ անուն = Նիկոլայ Պավլովիչ Ռոմանով
| մայրենի_լեզու1 = [[Ռուսերեն]]
| մայրենի_լեզու1_անուն1 =Александр I Павлович
| մայրենի_լեզու2 =
| մայրենի_լեզու2_անուն1 =
| հաջորդող = [[Նիկոլայ I]]
| թագուհի = [[Ելիզավետա Ալեքսեևնա]]
| տոհմ = [[Ռոմանովներ]]
| հայր = [[Պավել I]]
| մայր = [[Սոֆիա Վյուտենբուրգցի]]
| ծնունդ = {{Birth date|df=yes|1796|6|6}}
| ծննդավայր = [[Ցարսկոե Սելո]], {{դրոշավորում|Ռուսական կայսրություն}}
| մահ = {{Death date and age|df=yes|1855|3|2|1796|6|6}}
| վախճանի վայր = [[Սանկտ Պետերբուրգ]], {{դրոշավորում|Ռուսական կայսրություն}}
| թաղում = [[1855]] թվական
| թաղման վայր = [[Պողոս-Պետրոս միջնաբերդ]], [[Սանկտ Պետերբուրգ]]
| ազգություն = [[Ռուս]]
}}
'''Նիկոլայ I Պավլովիչ''' ({{lang-ru|''Николай I Павлович''}}, [[հուլիսի 6]], [[1796]], [[Ցարսկոե Սելո]] - [[մարտի 2]], [[1855]], [[Սանկտ Պետերբուրգ]]), [[ՌուսաստանՌուսական կայսրություն|Ռուսական կայսրության]]ի կայսր, [[1825]]-[[1855Ֆինլանդիա]]յի թվականներինմեծ իշխան, [[Լեհաստան]]ի [[ցար]] և [[Ֆինլանդիա]]յի մեծ իշխան։թագավոր։ [[Ռոմանովներ]]ի հարստության ներկայացուցիչ։ [[Պավել I]]-ի և [[Մարիա Ֆյոդորովնա]]յի երրորդ զավակը, [[Ալեքսանդր I]] ցարի հարազատ եղբայրը, [[Ալեքսանդր II]]-ի հայրը։
[[19-րդ դար]]ը կայսրության պատմության մեջ նշանավորվում է նրանով, որ [[Ռուսաստան]]ում գահ են բարձրանում գերմանացի կայսրեր։ Դեռ [[1762]] թվականին գահ բարձրացած [[Պետրոս III]]-ը արդեն հոր կողմից գերմանաացի էր, իսկ նրա կինը՝ Եկատերինա II Մեծը, բնիկ գերմնացի էր։ Վերջինիս մահից հետո գահ է բարձրանում [[Պավել I]]-ը ([[1796]]–[[1801]])։ Հաջորդ կես դարը իշխում են իր որդիները՝ Ալեքսանդր I-ը ([[1801]]–[[1825]]) և [[Նիկոլայ I]]-ը ([[1825]]–[[1855]])։
 
Կայսր եղբայրները շարունակել են իրենց նախորդների նվաճողական քաղաքականությունը։ [[1825]] թվականի [[դեկտեմբեր]]ին հանկարծամահ է լինում Ալեքսանդր կայսրը, և նրան փոխարինում է 30-ամյա եղբայրը՝ Նիկոլայը: Ռուս զինվորականության մի մասը ապստամբում է և չի ճանաչում նրա իշխանությունը: Պատմության մեջ այս ընդվզումը հայտնի է «[[Դեկաբրիստների ապստամբություն]]» անունով: Աայն ավարտվում է ապստամբների պարտությամբ, որոնք աքսորի են ենթարկվում: Նիկոլայ I-ը ժառանգում է ոչ միայն Ռուսաստանի կայսերական, այլև [[Լեհաստան]]ի թագավորական ու [[Ֆինլանդիա]]յի իշխանական թագը:
[[Պատկեր:Charlotte of Prussia with children.jpg|մինի|ձախից|Նիկոլայ կայսեր կինը՝ Ալեքսանդրան, իրենց երեխաների՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ի և Մեծ իշխանուհի Մարիայի հետ]]
[[1826]] թվականին, օգտվելով Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակից, պարսից գահաժառանգ [[Աբբաս-Միրզա]]ն հարձակվում է կայսրության հողերի վրա՝ ձգտելով վերանվաճել կորցրած տարածքները: [[Պարսիկներ]]ին դիմադրություն է ցույց տալիս [[Շուշիի բերդ]]ը: Ռուսական բանակը արագ ուշքի է գալիս և անցնոմ հարձակման: Հաջորդ տարում նրանք գրավում են [[Երևան]]ը, ապա՝ [[Նախիջևան]]ը: Ռուսներին մեծ օգնություն են ցույց տալիս հայ կամավորական ջոկատները և տեղի հայ բնակչությունը: Ռուսները գրավում են [[Արևելյան Հայաստան]]ի մյուս քաղաքները՝ [[Խոյ]]ը, [[Ուրմիա]]ն, [[Մակու]]ն և մոտենում [[Թավրիզ]]ի մատույցներին: Պարսիկները հաշտություն են խնդրում: [[1828]] թվականին կնքվում է [[Թուրքմենչայի պայմանագիր|Թուրքմենչայի հաշտություն]]ը, որով պարսկական կողմը ճանաչում է Ռուսաստանի իրավունքները ամբողջ Անդրկովկասի, այդ թվում՝ Արևելյան Հայաստանի հյուսիսային գավառների վրա: Հարավային հատվածում [[Մակուի խանություն|Մակուի]], [[Ուրմիայի խանություն|Ուրմիայի]], [[Խոյի խանություն]]ները հետ են վրադարձվոււմ Իրանին: Երկու պետությունների միջև հաստատվում են բարիդրացիական դիվանագիտական հարաբերություններ:
 
[[1828]] թվականին սկսվում է ռուս-թուրքական հհրթական պատերազմը: Այն մղվում էր 2 ճակատներով՝ բալկանյան և կովկասյան: [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզ]]ում ռուսական զորքերն ազաատագրում են [[Ռումինիա]]յի և [[Բուլղարիա]]յի տարածքը, գրավում [[Ադրիանապոլիս]]ը և մոտենում մայրաքաղաք [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլ]]սին: Կովկասյան ճակատում ռուսները գրավում են Սև ծովի արևելյան ափերը՝ [[Աբխազիա]]ն, [[Իմերեթիա]]ն և [[Քութայիս]]ը, ինչպես նաև՝ [[Ախալցխա]]ն և [[Ախալքալաք]]ը: Ազատագրվում, բայց պատերազմի ավարտից հետո Թուրքիային է վերադարձվում [[Արևմտյան Հայաստան]]ի զգալի մասը՝ [[Կարս]]ը, [[Էրզրում]]ը, [[Մուշ]]ը և [[Բայազետ]]ը: [[1829]] թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմնագրով Ռուսաստանը հաստատում է իր տիրապետությունը վերոնշյալ տարածքներում:
 
[[Կատեգորիա:Ռուսաստանի կայսրեր]]
82 200

edits