«Ալեքսանդր I»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 40 բայտ ,  6 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: : → ։ (38), → (2) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, փոխարինվեց: : → ։ (38), → (2) oգտվելով ԱՎԲ)
| ազգություն = [[Ռուս]]
}}
'''Ալեքսանդր I''' կամ '''Ալեքսանդր I Պավլովիչ''' ([[դեկտեմբերի 12]] (23), [[1777]] — [[նոյեմբերի 19]] ([[դեկտեմբերի 1]]) [[1825]]), [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսական կայսրության]] կայսր, [[Ֆինլանդիա]]յի մեծ իշխան, [[Լեհաստան]]ի թագավոր:թագավոր։
[[19-րդ դար]]ը կայսրության պատմության մեջ նշանավորվում է նրանով, որ [[Ռուսաստան]]ում գահ են բարձրանում գերմանացի կայսրեր:կայսրեր։ Դեռ [[1762]] թվականին գահ բարձրացած [[Պետրոս III]]-ը արդեն հոր կողմից գերմանաացի էր, իսկ նրա կինը՝ Եկատերինա II Մեծը, բնիկ գերմնացի էր:էր։ Վերջինիս մահից հետո գահ է բարձրանում [[Պավել I]]-ը ([[1796]]–[[1801]]):։ Հաջորդ կես դարը իշխում են իր որդիները՝ [[Ալեքսանդր I]]-ը ([[1801]]–[[1825]]) և [[Նիկոլայ I]]-ը ([[1825]]–[[1855]]):։
 
Կայսր եղբայրները շարունակել են իրենց նախորդների նվաճողական քաղաքականությունը:քաղաքականությունը։ Մասնավորապես Ալեքսանդր I կայսեր օրոք Ռուսաստանը ընդարձակում է իր տիրույթները [[հարավ]]ում և [[արևմուտք]]ում:ում։ Կայսր թագադրվելու առաջին իսկ տարում՝ [[1801]] թվականին, Ալեքսանդրը Ռուսաստանին է միացնում Արևելյան [[Վրաստան]]ը՝ [[Քարթլի-Կախեթի թագավորություն]]ը, իսկ 3 տարի անց՝ [[1804]] թվականին, սկսում է [[Ռուս-պարսկական պատերազմ (1804—1813)|ռուս-պարսկական առաջին պատերազմը]]:։ Այն ավարտվում է [[1813]] թվականին՝ Ռուսաստանի հաղթանակով:հաղթանակով։ [[Հոկտեմբերի 12]]-ին նախկին [[Ղարաբաղի խանություն|Ղարաբաղի խանության]] [[Գյուլիստան]] գյուղում կնքվում է [[Գյուլիստանի պայմանագիր|հաշտության պայմանագիր]], որով [[Իրան]]ը ճանաչում էր Ռուսաստանի իրավունքները [[Անդրկովկաս]]ի վրա՝ բացի [[Երևանի խանություն|Երևանի]] ու [[Նախիջևանի խանություն]]ներից: ներից։
 
[[1806]] թվականին, ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում, [[Անգլիա]]յի և [[Ֆրանսիա]]յի հրահրմամբ, Օսմանյան կայսրությունը պատերազմ է հայտարարում Ռուաստանին:Ռուաստանին։ Դա թվով 6-րդ ռուս-թուրքական պատերազմն էր, որ ավարտվեց [[1812]] թվականին՝ Ռուսաստանի փայլուն հաղթանակով:հաղթանակով։ Ռուսները ոչ միայն չկորցրին [[Ղրիմ]]ը և [[Սև ծով]]ի հյուսիսային ափերը, այլև նվաճեցին [[Մոլդավիա]]յի ժամանակակից տարածքը՝ [[Բեսարաբիա]]ն:ն։ [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսական կայսրության]] հաջորդ քայլը պետք է լիներ Սև ծովի արևելյան՝ կովկասյան ափերին իր տիրապետության հաստատումը:հաստատումը։
[[Պատկեր:Youngemperoralexander.jpg|մինի|ձախից|Ալեքսանդր Պավլովիչ՝ արքայազն ժամանակ, Եկատերինա II-ի կիսանդրու հետ]]
[[1808]]-[[1809]] թվականներին տեղի է ունենում ռուս-շվեդական հերթական պատերազմը, և Ռուսաստանը ստիպված է լինում պատերազմել 3 ճակատով:ճակատով։ Սակայն ռուսական զորքերը պարտության են մատնում [[Շվեդիա]]յին, և [[1809]] թվականին նրանից խլում [[Ֆինլանդիա]]յի իշխանությունը:իշխանությունը։ Ռուսական պետությունը վերածվում է անհաղթելի ու անընդհատ հզորացող տերության:տերության։ Նրա բանակը Եվրոպայում ձեռք է բերում անհաղթելիի համբավ:համբավ։ [[1809]] թվականին Ալեքսանդրը թագադրվում է նաև որպես [[Ֆինլանդիայի մեծ իշխան]]:։
 
[[1812]] թվականին Ռուսաստանին պատերազմ է հայտարարում Ֆրանսիայի կայսր [[Նապոլեոն Բոնապարտ]]ը: Նա նվաճել էր ցամաքային Եվրոպայի հսկայական մասը, և նպատակ ուներ գրավել Ռուսաստանը: Մինչ այդ ձախողվել էր Նապոլեոնի արշավանքը [[Եգիպտոս]], որը գրավելուց հետո նա նպատակ ուներ արշավել [[Հնդկաստան]]: Այսպիսով՝ սկսվում է ռուս ժողովրդի [[հայրենական պատերազմ]]ը: Հաջողությունը սկզբում ֆրանսիացիների կողմն էր, ովքեր հասնում են մինչև Ռուսաստանի կենտրոնական նահանգները և մոտենում Մոսկվայի մատույցներին: [[1812]] թվականի [[օգոստոսի 26]]-ին ([[սեպտեմբերի 7]]) տեղի ունեցավ [[Բորոդինոյի ճակատամարտ]]ը: Երկու կողմերից զոհվեցին շուրջ 80 հազար զինվոր: Ռուսական զորքերը [[Միխայիլ Կուտուզով]]ի գլխավորությամբ ջախջախեցին Նապոլեոնի բանակին: Ազատագրելով ռուսական տարածքները ֆրանսիական զորքերից՝ Ռուսաստանը շարունակեց թշնամու ջախջախումը [[Եվրոպա]]յում: Նապոլեոնին պարտության մատնելուց հետո կնքվեց համաեվրոպական հաշտություն, որով եվրոպական տերությունները համաձայնեցին Ռուսաստանին զիջել [[Վարշավայի դքսություն]]ը՝ [[Լեհաստան]]ը: Ալեքսանդրը թագադրվեց որպես Լեհաստանի թագավոր ([[1815]]–[[1825]]):
 
[[1812]] թվականին Ռուսաստանին պատերազմ է հայտարարում Ֆրանսիայի կայսր [[Նապոլեոն Բոնապարտ]]ը:ը։ Նա նվաճել էր ցամաքային Եվրոպայի հսկայական մասը, և նպատակ ուներ գրավել Ռուսաստանը:Ռուսաստանը։ Մինչ այդ ձախողվել էր Նապոլեոնի արշավանքը [[Եգիպտոս]], որը գրավելուց հետո նա նպատակ ուներ արշավել [[Հնդկաստան]]:։ Այսպիսով՝ սկսվում է ռուս ժողովրդի [[հայրենական պատերազմ]]ը:ը։ Հաջողությունը սկզբում ֆրանսիացիների կողմն էր, ովքեր հասնում են մինչև Ռուսաստանի կենտրոնական նահանգները և մոտենում Մոսկվայի մատույցներին:մատույցներին։ [[1812]] թվականի [[օգոստոսի 26]]-ին ([[սեպտեմբերի 7]]) տեղի ունեցավ [[Բորոդինոյի ճակատամարտ]]ը:ը։ Երկու կողմերից զոհվեցին շուրջ 80 հազար զինվոր:զինվոր։ Ռուսական զորքերը [[Միխայիլ Կուտուզով]]ի գլխավորությամբ ջախջախեցին Նապոլեոնի բանակին:բանակին։ Ազատագրելով ռուսական տարածքները ֆրանսիական զորքերից՝ Ռուսաստանը շարունակեց թշնամու ջախջախումը [[Եվրոպա]]յում:յում։ Նապոլեոնին պարտության մատնելուց հետո կնքվեց համաեվրոպական հաշտություն, որով եվրոպական տերությունները համաձայնեցին Ռուսաստանին զիջել [[Վարշավայի դքսություն]]ը՝ [[Լեհաստան]]ը:ը։ Ալեքսանդրը թագադրվեց որպես Լեհաստանի թագավոր ([[1815]]–[[1825]]):։
 
== Գրականություն ==
 
* Cate, Curtis. The War of the Two Emperors:Emperors։ The Duel between Napoleon and Alexander:Alexander։ Russia, 1812 (1985)
* Chapman, Tim (2001). Imperial Russia, 1801–1905 (illustrated, reprint ed.). Routledge. p.  29. ISBN 978-0-415-23110-7.
* Hartley, Janet M. Alexander I (1994) 256pp
* Nolan, Cathal J. (2002). The Greenwood Encyclopedia of International Relations:Relations։ S-Z. The Greenwood Encyclopedia of International Relations, Cathal 4 (illustrated ed.). Greenwood Publishing Group. p.  1666. ISBN 978-0-313-32383-6.
* Palmer, Alan (1974). Alexander I: Tsar of War and Peace. New York:York։ Harper and Row.
* Rey, Marie-Pierre. Alexander I: The Tsar Who Defeated Napoleon (Northern Illinois University Press; 2012) 439 pages; translation of a 2009 French scholarly biography
* Schnitzler, Jean-Henri; Schnitzler, Johann Heinrich (1847). "Chapter I. Character of Alexander I". Secret History of the Court and Government of Russia Under the Emperors Alexander and Nicholas. R. Bentley.
* ''Александр I'' [http://www.museum.ru/museum/1812/library/Alexander/alexander.txt Письмо Адаму Чарторийскому.]
* ''[[Троицкий, Николай Алексеевич|Троицкий Н. А.]]'' [http://scepsis.ru/library/id_1423.html Под скипетром Александра I]
* [http://memoirs.ru/texts/Tuhmac_RS95T84N9.htm ''Тухмачов Н.'' Русский алфавит в деяниях императора Александра I. На случай возвратного шествия государя императора в Россию в 1814 году / Сообщ. С. Боголюбский // Русская старина, 1895. — Т. 84. — № 9. — С. 52.]
* [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Udin_IV91_9.htm ''Юдин П. Л.'' Император Александр I в Оренбургском крае в 1824 г. // Исторический вестник, 1890. — Т. 45. — № 9. — С. 709—719], [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Udin_IV91_10.htm Т. 46. — № 10. — С. 172—182.]; см. также:также։ [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Judin_IV92_7.htm Император Александр I в городе Уфе в 1824 году // Исторический вестник, 1892. — Т. 49. — № 7. — С. 151—158.], [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Udin_IV90_9.htm Царский крестник // Исторический вестник, 1890. — Т. 41. — № 9. — С. 707—709.]
* ''[[Гервас, Стелла Петровна|Ghervas, Stella]]''. Réinventer la tradition. Alexandre Stourdza et l’Europe de la Sainte-Alliance. — {{P.}}:։ Honoré Champion, 2008. — ISBN 978-2-7453-1669-1
* [http://www.simvolika.org/project02_07.htm АЛЕКСАНДР I БЛАГОСЛОВЕННЫЙ. Издание, учрежденной по Высочайшему повелению министром народного просвещения, постоянной комиссии народных чтений. Санкт-Петербург. В типографии Гогенфельден и Ко.(Вас. Остр., 3 л., №44).1873.]
{{անավարտ}}
 
[[Կատեգորիա:Ռուսաստանի կայսրեր]]
[[Կատեգորիա:1777 ծնունդներ]]
274 415

edits