«Ուղեղիկ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 11 բայտ ,  6 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: ` → ՝ (11) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: |thumb → |մինի (2), |right → |աջից oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, փոխարինվեց: ` → ՝ (11) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Gray677.png|մինի|աջից|Ուղեղիկը, [[վարոլյան կամուրջ]]ն ու [[գլխուղեղի մեծ կիսագնդեր]]ը]]
'''Ուղեղիկը''' ({{lang-la|cerebellum}}) [[հետին ուղեղ]]ի ածանցյալն է, որը զարգացել է ստատիկայի ռեսեպտորների հետ կապված։ Ուստի այն անմիջական հարաբերության մեջ է շարժումների կոորդինացիայի հետ և հանդիսանում է [[օրգանիզմ]]ի զանգվածի հիմնական հատկանիշների`հատկանիշների՝ ծանրության և [[իներցիա]]յի, հաղթահարման հարմարանքի [[օրգան]]։ Այն համարում են նաև [[վեգետատիվ նյարդային համակարգ]]ի ([[սիմպաթիկ]]) բարձրագույն կենտրոններից մեկը (Լ.Ա. [[Օրբելի]] և նրա դպրոցը)։
Ուղեղիկը տեղավորված է [[գլխուղեղի մեծ կիսագնդեր]]ի ծոծրակային բլիթների տակ, [[վարոլյան կամուրջ|վարոլյան կամրջից]] և [[երկարավուն ուղեղ]]ից հետ ու գտնվում է հետին գանգափոսում։ Նրա մեջ տարբերում են երկու կողմնային ծավալուն մասեր`մասեր՝ կիսագնդերը (hemispheria cerebelli) և նրանց արանքում գտնվող մի նեղ մաս`մաս՝ որդը (vermis)։
[[Պատկեր:Центральная нервная система-Central nervous system.jpg|մինի|200px|[[Կենտրոնական Նյարդային Համակարգ]] ([[ԿՆՀ]])<br />
I. [[Պարանոցային նյարդեր]]<br />
== Ուղեղիկի անատոմիա ==
=== Ուղեղիկի ներքին կառուցվածքը ===
Ուղեղիկի [[սպիտակ նյութ]]ում են գտնվում գորշ նյութի զույգ կորիզները, որոնք տեղավորված են ուղեղիկի յուրաքանչյուր կեսում։ Միջին գծի երկու կողմերում, որտեղ ուղեղիկի մեջ է ներհրվում վրանի գագաթը (fastigium), գտնվում է ամենամիջային կորիզը`կորիզը՝ nucleus fastigil։ Սրանից կողմնայինորեն տեղավորված են գնդաձև կորիզի փոքր կղզյակները (nucleus globosus), իսկ ավելի դուրս`դուրս՝ խցանաձև կորիզը (nucleus emboliformis)։ Վերջապես, կիսագնդի կենտրոնում գտնվում է ատամնավոր կորիզը (nucleus dentatus)։ Նա նման է օլիվի կորիզին և ունի ծալծլված գորշ թիթեղի տեսք, որը բացված է (hilus nuclei dentati) դեպի ներս։ Ուղեղիկի և ստորին օլիվի ատամնավոր կորզների նմանությունը պատահական չէ, քանի որ երկու կորիզներն էլ իրար հետ կապված են հաղորդչական ուղիներով (tibrae olivocerebellares), և յուրաքանչյուր կորիզի ամեն մի ծալքը նման է մյուս ծալքին։ Այսպիսով, երկու կորիզները միասին են մասնակցում հավասարակշռության ֆունկցիայի իրականացմանը։<br />
Ուղեղիկի սպիտակ նյութը կտրվածքի վրա ունի բույսի մանր տերևների տեսք, որը համապատասխանում է յուրաքանչյուր գալարին և արտաքուստ պատված է գորշ նյութի կեղևով։ Այդ մանր տերևները դեպի կենտրոն միանում են`են՝ կազմելով ավելի խոշոր թիթեղներ. վերջիններս ձուլվում են սպիտակ նյութի զանգվածին, որտեղ տեղավորված են վերոհիշյալ գորշ կորիզները։ Սրա արդյունքը լինում է այն, որ ուղեղիկի կտրվածքի վրա գորշ ու սպիտակ նյութերի պատկերը նմանվում է ծառի և կոչվում է կենաց ծառ (arbor fitae) (այսպես է կոչվում է արտաքին տեսքի համար, քանի որ ուղեղիկի վնասվածքը անմիջական մահվան վտանգ չի ներկայացնում)։ Ուղեղիկի սպիտակ նյութը կազմված է տարբեր տիպի նյարդաթելերից։ Նրանցից մի քանիսը միացնում են գալարները և բլթակները, մյուսները կեղևից գնում են դեպի ուղեղիկի ներքին կորիզները և, վերջապես, երրորդները ուղեղիկը կապում են ուղեղի հարևան բաժիններին։ Այս թելիկները մտնում են ուղեղիկի երեք զույգ կոթոնների կամ ոտիկների կազմության մեջ։
* '''Ստորին կոթոններ''' (pedunculi cerebellares inferiores) կամ պարանաձև մարմիններ (corpora restiformia)։ Նրանց կազմության մեջ մտած դեպի ուղեղիկն են գնում tractus spinocerebellaris posterior (Flechsigi) –ը, երկարավուն ուղեղի հետին պարանիկների կորիզներից`կորիզներից՝ fibrae arcuatae exteranae, և ստորին օլիվից`օլիվից՝ tractus olivocerebellaris ։
* '''Միջին կոթոններ''' (pedunculi cerebellares medii) կամ կամրջի բազուկները (brachia pontis (BNA))։
Նրանց կազմության մեջ կան նյարդաթելեր, որոնք կամրջի կորզներից գնում են դեպի ուղեղիկի կեղևը (tractus pontocerebellaris) և հանդիսանում են կողև - կամրջային ուղու շարունակությունը։
* '''Վերին կոթոններ''' (pedunculi cerebellares superiores) կամ կապակցող բազուկները (brachia conjuctiva)։ Սրանք բաղկացած են երկու ուղղությամբ ընթացող նյարդաթելերից`նյարդաթելերից՝ 1) դեպի ուղեղիկը`ուղեղիկը՝ tractus spinocerebellaris anterior (Gowersi) և 2) ուղեղիկի ատամնավոր կորիզից դեպի քառաբլրի ծածկը`ծածկը՝ tractus cerebellotegmentalis, որը խաչվելուց հետո վերջանում է կարմիր կորիզում և տեսաթմբում։
<gallery>
Պատկեր:Cerebellum_NIH.png|Մարդու գլխուղեղը, կարմիր գույնով նշված է ուղեղիկը
274 658

edits