«Կոլտնտեսություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: : → ։ (48) oգտվելով ԱՎԲ
(Նոր էջ «'''Կոլտնտեսություն''', կամավոր միավորված գյուղացիների կոոպերատիվ կազմակերպություն ԽՍՀՄ-ում, որը...»:)
 
չ (clean up, փոխարինվեց: : → ։ (48) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Կոլտնտեսություն''', կամավոր միավորված գյուղացիների կոոպերատիվ կազմակերպություն [[ԽՍՀՄ]]-ում, որը, հիմնվելով արտադրության հանրային միջոցների և կոլեկտիվ աշխատանքի վրա, ապահովում է սոցիալիստական գյուղատնտեսական արտադրության կառավարումը հենց կոլտնտեսային մասսաների կողմից, նրանց ստեղծագործական նախաձեռնության ծավալումը, կոլտնտեսականների դաստիարակումը [[կոմունիզմ]]ի ոգով:ոգով։ Կոլտնտեսություն է կոչվում նաև ձկնորսների կոոպերատիվ կազմակերպությունը:կազմակերպությունը։ [[1976]] թվականին ԽՍՀՄ-ում կար 27,9 հազար կոլտնտեսություն ([[ՀԽՍՀ]]-ում՝ 371):։ <br />
Կոլտնտեսությունները ստեղծվել են Վ. Ի. [[Լենին]]ի կոոպերաաիվ պլանի համապատասխան:համապատասխան։ Դեպի կոմունիզմ գյուղի հետագա առաջընթացի գործում խորհրդային տնտեսությունների հետ կոլտնտեսությունը սոցիալիստական տնտեսության հիմնական ձև է:է։ «Կոլտնտեսային կարգը,-նշված է ԽՄԿԿ ծրագրում,-խորհրդային սոցիալիստական հասարակության անկապտելի մասն է: Դա դեպի կոմունիզմ գյուղացիության աստիճանական անցման՝ Վ. Ի. Լենինի նշած, պատմականորեն ստուգված, գյուղացիության առանձնահատկություններին համապատասխանող ուղին է» ([[1974]], էջ 119):։ Կոլտնտեսության հիմնական խնդիրներն են. համակողմանի ամրապնդել և զարգացնել հանրային տնտեսությունը, անշեղորեն բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը և հանրային արտադրության արդյունավետությունը, կոլտնտեսային արտադրության ինտենսիվացման և տեխնիկայի հետագա վերազինման, կոմպլեքս մեքենայացման ու էլեկտրիֆիկացման, հողի [[քիմիա]]ցումն ու [[մելիորացիա|մելիորացումն]] իրագործելու ուղիով ավելացնել արտադրությունը և պետությանը գյուղատնտեսական մթերքների վաճառքը, կուսակցական կազմակերպությունների ղեկավարությամբ ծավալել մասսայական-քաղաքական լայն աշխատանք՝ մշտապես պահպանելով [[գյուղ]]ի աշխատավորների ստեղծագործական որոնումն ու նախաձեռնությունը, զարգացնելով սոցիալիստական մրցությունը, հոգ տանելով նրանց աշխատանքի, կենցաղի պայմանների, հոգևոր հարաճուն պահանջմունքների բավարարման մասին:մասին։ Կոլտնտեսությունն իր գործունեության ընթացքում ղեկավարվում է կոլտնտեսությունների օրինակելի կանոնադրության հիման վրա կազմված և կոլտնտեսականների ընդհանուր ժողովում ընդունված կանոնադրությամբ ու գործող օրենսգրքով:օրենսգրքով։ Գյուղատնտեսական արտելի օրինակելի կանոնադրությունը ([[1935]]) կարգավորեց կոլտնտեսությունների գործունեությունը ԽՍՀՄ-ում սոցիալիզմի հաստատման և զարգացման տարիներին:տարիներին։ [[1969]] թվականին ընդունված կոլտնտեսության օրինակելի կանոնադրությունը կոլտնտեսային գյուղացիության կյանքի հիմնական օրենքն է կոմունիստական հասարակարգի կառուցման շրջանում:շրջանում։ Կոլտնտեսությունը սոցիալիստական տնտհաշվարկային գյուղատնտեսական [[ձեռնարկություն]] է:է։ Արդի փուլում կոլտնտեսային սեփականության հանրայնացման մակարդակի բարձրացման, սոցիալիստական սեփականության երկու ձևերի աստիճանական մերձեցման և միաձուլման պրոցեսում կարևոր նշանակություն ունի միջկոլտնտեսային արտադրական կապերի, կոլտնտեսությունների համագործակցության տարբեր ձևերի զարգացումը:զարգացումը։ <br />
Գյուղատնտեսական արտադրության հիմնական միջոցներից մեկը՝ [[հող]]ը, ԽՍՀՄ-ում [[պետական սեփականություն]] է:է։ ԽՍՀՄ սահմանադրությանը համապատասխան կոլտնտեսություններին այն ամրացնում են հատուկ ակտով, անվճար և անժամկետ՝ առհավետ օգտագործման համար:համար։ Հողը որպես համաժողովրդական ունեցվածք չի կարող լինել առք ու վաճառքի, կապալով տալու և այլ գործարքների առարկա:առարկա։ Կոլտնտեսությանն ամրացված հողերը ստորաբաժանվում են հանրային օգտագործման և տնամերձ հողերի:հողերի։ Վերջինս հատկացվում է կոլտնտեսականների ընտանիքին (ծխին) որպես [[բանջարանոց]], [[այգի]] և այլ կարիքների համար օգտագործելու նպատակով:նպատակով։ Կոլտնտեսության տնտեսական հիմքը կազմում է հանրային սեփականությունը, որը ներառում է կոլտնտեսության ձեռնարկությունները, [[շենք]]երը, [[կառույց]]ները, [[տրակտոր]]ները, [[կոմբայն]]ները և մյուս մեքենաները, սարքավորումները, փոխադրամիջոցները, բանող ու մթերատու անասունները, բազմամյա տնկարկները, մելիորատիվ ու իռիգացիոն կառույցները, արտադրված արտադրանքը, դրամական միջոցները, ինչպես նաև միջկոլտնտեսային, պետական-կոլտնտեսային կազմակերպությունների ունեցվածքն ու միջոցները՝ փայական մասնակցության համապատասխան:համապատասխան։ <br />
Իր գործունեությունն իրականացնելու և հանրային տնտեսության հետագա զարգացման համար կոլտնտեսությունը ստեղծում է հիմնական և շրջանառու արտադրական ֆոնդեր:ֆոնդեր։ Դրանք անբաժանելի են, ենթակա չեն բաշխման և օգտագործվում են միայն նպատակային կարգով:կարգով։ Հիմնական և շրջանառու ֆոնդերի համալրման մասհանումների չափերը որոշում են կոլտնտեսականները՝ հաշվի առնելով հանրային արտադրության աճի ապահովումը:ապահովումը։ Արտադրության և աշխատանքի կազմակերպման ձևերը ([[բրիգադ]], [[ֆերմա]], [[օղակ]] և այլն) ստեղծվում ու կիրառվում են՝ ելնելով տնտեսության կոնկրետ պայմաններից, մասնագիտացումից, արտադրության տեխնոլոգիայից ու մեքենայացման մակարդակից:մակարդակից։ Արտադրական ստորաբաժանումներն իրենց գործունեությունը վարում են ներտնտեսային հաշվարկի հիման վրա:վրա։ <br />
Կոլտնտեսության եկամուտները բաշխելիս պետք է ապահովվի կուտակման և սպառման ճիշտ զուգակցումը:զուգակցումը։ Համախառն արտադրանքից փոխհատուցվում են դրա արտադրության վրա կատարված նյութական ծախսումները, և ստացված համախառն եկամտից առանձնացնելով աշխատանքի վարձատրության [[ֆոնդ]]ը՝ մնում է զուտ եկամուտը, որն օգտագործվում է [[հարկ]]երը վճարելու, հիմնական ու շրջանառու ֆոնդերն ավելացնելու, կուլտուր-կենցաղային, սոցիալական ապահովության, նյութական օգնության ու խրախուսման, ռեզերվային ֆոնդերի ստեղծման և այլ նպատակների համար:համար։ Բնամթերային արտադրանքի բաշխման ժամանակ կոլտնտեսությունները կատարում են մթերումների գծով պետական պլանային առաջադրանքը, ստեղծում բնամթերային (կոլտնտեսականներին բաշխելու կամ վաճառելու համար), ապահովագրական և փոխանցվող, սերմերի, ֆուրաժային և պարենային ֆոնդեր, մթերքներ են առանձնացնում հասարակական սննդի, մանկական հիմնարկների, [[կենսաթոշակառու]]ներին, [[հաշմանդամ]]ներին ու կարիքավորներին օգնություն ցույց տալու և այլնի համար:համար։ Արտադրանքի մնացած մասը կոլտնտեսությունն իրացնում է սպառողական կոոպերացիայի միջոցով՝ կոլտնտեսային շուկայում:շուկայում։ Կոլտնտեսությունը հանրային արտադրության մեջ կատարած աշխատանքի համար սահմանում է կոլտնտեսականների աշխատանքի երաշխավորված վարձատրություն, որի դրամական մասը վճարվում է ոչ պակաս, քան ամիսը մեկ անգամ, իսկ բնամթերայինը՝ յուրաքանչյուր մթերքի ստացման ժամանակ:ժամանակ։ Գյուղատնտեսական արտադրանքն ավելացնելու, նրա որակը բարելավելու և ինքնարժեքն իջեցնելու գործում կոլտնտեսականների նյութական շահագրգռվածությունը բարձրացնելու նպատակով, աշխատանքի հիմնական վարձատրության հետ միասին, օգտագործվում են լրացուցիչ վարձատրության և նյութական խրախուսման այլ ձևեր:ձևեր։ Կոլտնտեսությունում կիրառվում են աշխատանքի վարձատրության ակորդա-պարգևային, զործավարձա-պարգևային և ժամանակավարձա-պարգևային համակարգեր:համակարգեր։ Վերադաս կազմակերպությունները կոլտնտեսություններին տալիս են միայն աշխատանքի վարձատրության հանձնարարականներ:հանձնարարականներ։ Վերջիններիս և կոլտնտեսության կանոնադրության հիման վրա, հաշվի առնելով կոնկրետ հնարավորությունները, յուրաքանչյուր տնտեսություն մշակում է աշխատանքի վարձատրության իր պայմանները, հաստատում է կոլտնտեսականների ընդհանուր ժողովում, որը կառավարման բարձրագույն մարմինն է (խոշոր կոլտնտեսություններում՝ լիազորների ժողովը):։ Ժողովների միջև ընկած ժամանակամիջոցում կոլտնտեսության գործերը կառավարում է վարչությունը (նախագահի ղեկավարությամբ):։ Վարչության և պաշտոնատար անձանց գործունեությունը հսկելու համար ընտրվում է վերստուգիչ հանձնաժողով:հանձնաժողով։ Կառավարման և վերստուգիչ մարմինները ընտրվում են բաց կամ գաղտնի քվեարկությամբ:քվեարկությամբ։ <br />
Գյուղատնտեսության պլանային ղեկավարությունը իրականացվում է կենտրոնացված պլանավորման և առանձին ձեռնարկությունների տնտեսական ինքնուրույնության ճիշտ զուգակցման հիման վրա:վրա։ Կոլտնտեսությունները պետությունից պլանային առաջադրանք են ստանում միայն գյուղատնտեսական արտադրանքի վաճառքի գծով:գծով։ Պետության հանդեպ պարտավորությունները կատարելուց հետո յուրաքանչյուր կոլտնտեսություն, իր կանոնադրությանը համապատասխան, որոշում է, թե ինչպես օգտագործի ստացած արտադրանքը և դրամական միջոցները:միջոցները։ <br />
Կոլտնտեսության ընդհանուր ղեկավարությունը իրականացնում են ԽՍՀՄ գյուղատնտեսության մինիստրությունը և նրա տեղական մարմինները:մարմինները։ Ջրային կառույցների շինարարության և շահագործման, գյուղաանտեսական մթերքների մթերման, նյութատեխնիկական մատակարարման հարցերով զբաղվում են (համապատասխանաբար) ջրային տնտեսության և մելիորացիայի, մթերումների մինիստրությունները, համամիութենական «Գյուղտեխնիկա» միավորումը և դրանց տեղական մարմինները:մարմինները։ <br />
ԽՍՀՄ-ում մասսայական կոլեկտիվացումը ([[1929]]-[[1933]]) իրականացվել է երկրի տեխնիկա-տնտեսական հետամնացությունը հաղթահարելու համար խորհրդային ժողովրդի բոլոր ուժերի մոբիլիզացիայի պայմաններում և ուղեկցվել կուլակների դեմ դաժան պայքարով:պայքարով։ Համատարած կոլեկտիվացման հիմքի վրա վերացվեց շահագործողական վերջին, առավել մեծաթիվ դասակարգը՝ [[կուլակ]]ությունը:ությունը։ <br />
[[Հայրենական մեծ պատերազմ]]ի տարիներին ([[1941]]-[[1945]]) կոլտնտեսային գյուղացիությունը մեծ կազմակերպվածությամբ և համախմբվածությամբ կարողացավ ապահովել բանակի ու բնակչության պարենային պահանջները և արդյունաբերական հումքի մատակարարումը:մատակարարումը։ Ետպատերազմյան տասնամյակներում շարունակվեց կոլտնտեսությունների հետագա զարգացումը:զարգացումը։ ԽՄԿԿ Կենտկոմի սեպտեմբերյան ([[1953]]), մարտյան ([[1965]]), մայիսյան ([[1966]]), հուլիսյան ([[1978]]) պլենումների և ԽՄԿԿ XXIV-XXV համագումարների որոշումների մշակած միջոցառումների շնորհիվ որակապես փոխվեց կոլտնտեսությունների արտադրական գործունեությունը, կատարելագործվեցին արտադրության և գնումների պլանավորումը, գնագոյացումը, վարկավորումը, աշխատանքի վարձատրության ձևերը, ամրապնդվեց նյութատեխնիկական բազան, բարձրացավ տեխնիկական զինվածությունը, սոցիալիստական արտադրության և աշխատանքի հետագա հանրայնացման հիման վրա լայն թափ ստացավ գյուղատնտեսության ինտենսիվացումը, մասնագիտացումը և համակենտրոնացումը:համակենտրոնացումը։ [[1978]] թվականին ԽՍՀՄ-ում գործում էին 8 հազար միջտնտեսային ձեռնարկություն և միավորում:միավորում։ [[1965]]-[[1977]] թվականներին գյուղի սոցիալական զարգացման մեջ կապիտալ ներդրումները գերազանցեցին 40 միլիարդդ ռուբլուց:ռուբլուց։ Տասնմեկերորդ հնգամյակում «Տնտեսական նպատակահարմարության համեմատ, աստիճանաբար կստեղծվեն ագրարաարդյունաբերական միավորումներ, որոնցում գյուղատնտեսությունը օրգանապես զուգորդվում է իր արտադրանքի արդյունաբերական վերամշակման հետ՝ գյուղատնտեսական և արդյունաբերական ձեռնարկությունների ռացիոնալ մասնագիտացմամբ և կոոպերացմամբ հանդերձ: ...Տնտեսական պայմանների տեսակետից կոլտնտեսությունները կհավասարվեն գյուղատնտեսության համաժողովրդական ձեռնար կություններին» (ԽՄԿԿ ծրագիր, [[1974]], էջ 132):։
 
[[Կատեգորիա:ԽՍՀՄ]]
274 658

edits