«Կրետներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 33 բայտ ,  6 տարի առաջ
չ
→‎'''Կրետներ''': clean up, փոխարինվեց: : → ։ (33) oգտվելով ԱՎԲ
չ (→‎'''Կրետներ''': clean up, փոխարինվեց: : → ։ (33) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Оса.jpg|մինի|Կրետ]]
=='''Կրետներ'''==
Սա թաղանթաթևավոր խայթող [[Միջատներ|միջատների]] (բացառությամբ [[Մեղուներ|մեղուների]] և [[Մրջյուններ|մրջյունների]]) ընտանիքների ընդհանուր անվանումն է:է։ Առավել հայտնի է ծալկաթև կրետների ընտանիքը, որը բաժանվում է 2 ենթաընտանիքի՝ հասարակական և միայնակ:միայնակ։ Հայտնի է կրետների 20 հզ. տեսակ:տեսակ։ Տարածված են առավելապես արևադարձային երկրներում:երկրներում։ ՀՀ-ում լայնորեն տարածված է արևելյան [[ձիաստաց]]ը:ը։ Կրետներն ունեն ծնկաձև բեղիկներ և 2 զույգ թաղանթաթևեր:թաղանթաթևեր։<br />
Կրետները միջին և խոշոր չափերի միջատներ են (երկարությունը՝ մինչև 40 մմ)՝ կրծքի և փորիկի միջև ցայտուն արտահայտված [[ցողուն|ցողունով]]:։ Ունեն սև ու ոսկեգույն գունավորում:գունավորում։ Կրետի մեջքը բարակ է, իրանը՝ նուրբ ու բարեկազմ:բարեկազմ։ Փորիկի ծայրին թաքնված սուր խայթը նրանց զենքն է:է։ 2 զույգ թաղանթաթևերը նրանց օգնում են կտրել անցնել երկար տարածություններ և արագորեն փոխել թռիչքի ուղղությունը:ուղղությունը։ Թռչում կամ բույն են հյուսում խմբերով:խմբերով։ Եթե մեկը պատահմամբ կամ դիտավորյալ քանդում է կրետների բույնը, ապա նրանք բվվոցով վրա են պրծնում ու խայթում:խայթում։ Նրանց խայթիչի հետ կապված են թունավոր [[Գեղձ|գեղձերը]], դրա համար էլ խայթած տեղը խիստ այտուցվում է, որն ուղեկցվում է այրող ցավով, գերզգայունության դեպքում հնարավոր է [[անաֆիլաքսային շոկ]]:։ Մանր [[Կենդանիներ|կենդանիները]] կրետի խայթոցից կարող են նույնիսկ սատկել:սատկել։<br />
 
Սովորական կրետներն իրենց բույնը հյուսում են ձեղնահարկերում, [[Ծառ|ծառերի]] կամ թփերի [[ոստեր|ոստերին]], [[փչակ|փչակներում]]:։ Կրետները բույն պատրաստելու համար դանդաղ սողում են չոր փայտի վրայով ու ծնոտներով կրծոտում այն, ապա կրծոտած թեփը խառնելով սեփական լորձին՝ շարում են բնի պատերը:պատերը։ Որոշ ժամանակ անց կրետի պատրաստած «գավաթիկում» հայտնըվում են ձվիկներ, ապա գավաթիկի եզրերը ծալվում են, և այլևս չի երևում, թե ինչ է կատարվում այնտեղ:այնտեղ։ [[Աշուն|Աշնան]] սկզբին բույնը դառնում է բռնցքաչափ:բռնցքաչափ։ Լսվում է ծանոթ բվվոցը, և բնից մեկը մյուսի հետևից դուրս են թռչում տասնյակ կրետներ. այդպես ծնունդ է առնում նոր սերունդը:սերունդը։ Կրետները թրթուրներին կերակրում են իրենց ծամած միջատներով:միջատներով։<br />
 
Հետաքրքիր է միայնակ կրետի ապրելակերպը:ապրելակերպը։ Նրբագեղ, նեղ ու մուգ փորիկով [[ամոֆիլա]] կրետն իր բույնը փորում է [[Հող|հողի]] մեջ և նախքան [[ձվադրում|ձվադրելը]] փխրուն հողում գտնում է [[գիշերաթիթեռ|գիշերաթիթեռի]] [[հարսնյակ]], խայթով շեշտակի հարվածում է նրա [[նյարդային կենտրոն|նյարդային կենտրոնին]], որից հարսնյակը կորցնում է շարժունակությունն ու զգայունությունը, բայց ողջ է մնում:մնում։ Ապա կրետը նրան քարշ տալով բերում է բույնը և այդպիսով սնունդ պաշարում ապագա [[թրթուր|թրթուրի]] համար:համար։ <br />
 
Կրետները հրաշալի [[որսորդ|որսորդներ]] են:են։ Նրանցից շատերն օգտակար են:են։ Բեմբեքս տեսակի կրետները, օրինակ, որսում են հոտերի շուրջը պտտվող [[Ճանճեր|ճանճերին]] ու [[պիծակներ|պիծակներին]]:։ Նրանք իրենց թրթուրների համար կեր չեն պաշարում, այլ թարմ սնունդ են տանում բույն:բույն։ Միայն մի թրթուրի համար բեմբեքս կրետը 14–15 օրում (թրթուրային շրջան) որսում է 50–80 միջատ:միջատ։<br />
 
Կրետի խայթոցի դեպքում անհրաժեշտ է անմիջապես հանել խայթիչը և վերքը լվանալ [[Էթիլեթեր|էթիլ]]- կամ անուշադրի սպիրտով:սպիրտով։ Ցավը մեղմացնում են կապարային թրջոցները:թրջոցները։ Առավել վտանգավոր է, երբ թունավոր կրետները խայթում են բերանի լորձաթաղանթը. այդ դեպքում առաջացած այտուցը կարող է տարածվել [[բկանցք|բկանցքի]] ու [[կոկորդ|կոկորդի]] վրա և առաջացնել [[շնչահեղձություն]]:։ Ուստի կրետի խայթոցի դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել [[Բժիշկ|բժշկի]]:։<br />
 
[http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=1&hId=398 Հայկական հանրագիտարան]
274 658

edits