«Հունվար»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-` +՝))
{{անաղբյուր}}
{{ՕրացույցԱմիս|month=01|float=right|show_year=true}}
'''Հունվար''', տարվա առաջին օրն է։ Ունի 31 [[օր]]։ Հունվարի առաջին օրն աշխարհում նշվում է որպես [[Նոր տարի|Նոր տարվա օր]]։<br />
 
Երբ [[16-րդ դար]]ում ընդունվեց համաշխարհային օրացույցը, ապա ըստ այդ տոմարի տարվա առաջին ամիսը համարվեց հունվարը, իսկ ամիսները կոչվեցին հռոմեական անուններով։ Այդ բանը հայերը նույնպես ընդունեցին և [[Նավասարդ]] անունը փոխարինվեց [[օգոստոս]] անունով և դարձավ տարվա ոչ թե առաջին, այլ ութերորդ ամիսը։
 
 
== Եկեղեցական տոներ ==
 
<br />
Հունվարի 6-ը Հայ առաքելական եկեղեցին նշում է որպես Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ ծննդի օր։<br />
 
Հունվարի 7-ը [[ղպտիներ|Ղպտի]] եւև Ռուս ուղղափառ եկեղեցիները նշում են որպես Սուրբ Ծնունդ։<br />
Հունվարի 6-ը որպես Երեք իմաստունների օր, նշվում է [[Լատինական Ամերիկա]]յի երկրներում, [[Իսպանիա]]յում, [[Պուերտո Րիկո]]յում եւ [[Դոմինիկյան Հանրապետություն]]ում։ Չնայած, ոչ նույնքան լայնորեն տոնակատարությանը, ինչպես արվում է իսպանական պատմություն ունեցող երկրներում, որպես պաշտոնապես ոչ աշխատանքային օր է համարվում այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են, օրինակ, [[Ավստրիա]]ն, [[Իտալիա]]ն, [[Շվեդիա]]ն, [[Ֆինլանդիա]]ն, [[Լիխտենշտայն]]ը, [[Սլովակիա]]ն եւ [[Խորվաթիա]]ն, ինչպես նաեւ [[Գերմանիա]]յի եւ [[Շվեյցարիա]]յի որոշ մասերում։
 
Հունվարի 6-ը որպես Երեք իմաստունների օր, նշվում է [[Լատինական Ամերիկա]]յի երկրներում, [[Իսպանիա]]յում, [[Պուերտո Րիկո]]յում եւև [[Դոմինիկյան Հանրապետություն]]ում։ Չնայած, ոչ նույնքան լայնորեն տոնակատարությանը, ինչպես արվում է իսպանական պատմություն ունեցող երկրներում, որպես պաշտոնապես ոչ աշխատանքային օր է համարվում այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են, օրինակ, [[Ավստրիա]]ն, [[Իտալիա]]ն, [[Շվեդիա]]ն, [[Ֆինլանդիա]]ն, [[Լիխտենշտայն]]ը, [[Սլովակիա]]ն եւև [[Խորվաթիա]]ն, ինչպես նաեւնաև [[Գերմանիա]]յի եւև [[Շվեյցարիա]]յի որոշ մասերում։
 
== Ազգային տոներ ==
Հունվարի 28-ը [[Հայաստան]]ում նշվում է որպես [[Բանակի օր]]։
 
Այլ երկրներում հունվար ամսին որպես ազգային նշվող տոներն են՝<br />
 
[[Հաիթի]]ում որպես Անկախության օր է նշվում հունվարի 1-ը;<br />
Միացյալ Նահանգներում որպես [[Մարտին Լյութեր Քինգ]]ի օր է նշվում երրորդ [[երկուշաբթի]]ն;<br />
 
[[Հնդկաստան]]ում որպես Հանրապետության օր է նշվում հունվարի 26-ը;<br />
Միացյալ Նահանգներում որպես [[Մարտին Լյութեր Քինգ]]ի օր է նշվում երրորդ [[երկուշաբթի]]ն;<br />
 
[[Հնդկաստան]]ում որպես Հանրապետության օր է նշվում հունվարի 26-ը;<br />
 
[[Ավստրալիա]]յում որպես Ավստրալիայի օր է նշվում հունվարի 26-ը;
 
== Անունը ==
[[Պատկեր:Les Très Riches Heures du duc de Berry Janvier.jpg|մինի|Հունվար, ըստ Les Très Riches Heures du duc de Berry]]
Հունվար ամիսն (<small>[[լատիներեն]]</small> Ianuarius mensis) իր անունն ստացել է Հին Հռոմի ժամանակի, ինչպես նաեւնաև, տան դռան եւև քաղաքի դարբասների պահապան աստված [[Յանուս]]ի պատվին։ Այսպիսով, այդ անունը հռոմեացիների մոտ ունեցել է «տարվա դուռ» նշանակությունը։<br />
 
ԵւրոպականԵվրոպական լեզուներից շատերում առաջին ամսվա անունը համապատասխանում է լատինական ավանդույթին։ Սակայն, կան որոշ բացառություններ։
 
Ֆիններեն ասում են tammikuu, այսինքն՝ «[[կաղնի|կաղնու]] ամիս», չեխերեն՝ leden (սառցե)։ Հունվար ամսվա [[թուրքերեն]] անունն է Ocak՝ օջախ, իսկ [[լիտվաներեն]] ասում են sausis, որը համապատասխանում է sausu՝ չոր բառին, քանի որ [[Լիտվա]]յում այդ ամսին շատ է խորը, չհալվող ձյունը, որին լիտվացիներն ասում են չոր։ [[Ուկրաիներեն]]ում եւև [[խորվաթերեն]]ում հունվար ամսվա անունը կապված է փայտ կտրելու հետ եւև համապատասխանաբար ասում են сiчень եւև siječanj։
 
[[Չինարեն]]ում եւև [[ճապոներեն]]ում [[գրիգորյան օրացույց]]ի ամիսների անուններն ուղղակի համարակալված են։ Այսպես, հունվարին ասում են «առաջին ամիս», [[փետրվար]]ին՝ «երկրորդ ամիս» եւև այդպես մինչեւմինչև [[դեկտեմբեր]], որին ասում են «տասներկուերորդ ամիս»։<br />
Ֆիններեն ասում են tammikuu, այսինքն՝ «[[կաղնի|կաղնու]] ամիս», չեխերեն՝ leden (սառցե)։ Հունվար ամսվա [[թուրքերեն]] անունն է Ocak՝ օջախ, իսկ [[լիտվաներեն]] ասում են sausis, որը համապատասխանում է sausu՝ չոր բառին, քանի որ [[Լիտվա]]յում այդ ամսին շատ է խորը, չհալվող ձյունը, որին լիտվացիներն ասում են չոր։ [[Ուկրաիներեն]]ում եւ [[խորվաթերեն]]ում հունվար ամսվա անունը կապված է փայտ կտրելու հետ եւ համապատասխանաբար ասում են сiчень եւ siječanj։
 
[[Չինարեն]]ում եւ [[ճապոներեն]]ում [[գրիգորյան օրացույց]]ի ամիսների անուններն ուղղակի համարակալված են։ Այսպես, հունվարին ասում են «առաջին ամիս», [[փետրվար]]ին՝ «երկրորդ ամիս» եւ այդպես մինչեւ [[դեկտեմբեր]], որին ասում են «տասներկուերորդ ամիս»։<br />
Հունվար ամսվա անունը կա [[Բրազիլիա]]յի [[Ռիո դե Ժանեյրո]] (<small>[[պորտուգալերեն]]</small> ''Rio de Janeiro'', բառացի նշանակում է՝ «հունվարյան գետ») քաղաքի անվան մեջ։
 
32 985

edits