«Նիհիլիզմ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 2916 բայտ ,  8 տարի առաջ
չ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ
չ
{{խմբագրում եմ|[[Մասնակից:Դատարկություն|Դատարկություն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Դատարկություն|քննարկում]]) 19:07, 22 Հոկտեմբերի 2013 (UTC)}}
'''Նիհիլիզմը''' ({{lang-lat|nihil}} ոչինչ) [[փիլիսոփայություն|փիլիսոփայական]] [[ուսմունք]] է, որը բացառում է [[կյանք]]ի ենթադրելի իմաստի գոյությունը: Ավելի հաճախ նիհիլիզմը արտահայտվում է էքզիստենցիալ նիհիլիզմով, համաձայն որի կյանքը չունի որևէ օբյեկտիվ նպատակ, իմաստ և արժեքայնություն<ref>Alan Pratt defines existential nihilism as "the notion that life has no intrinsic meaning or value, and it is, no doubt, the most commonly used and understood sense of the word today." [http://www.utm.edu/research/iep/n/nihilism.htm Internet Encyclopaedia of Philosophy]</ref>: Բարոյական նիհիլիզմը համարում է, որ գոյություն չունի սերնդե սերունդսերնդեսերունդ փոխանցվող [[բարոյականություն]] և ցանկացած ձևավորվող [[բարոյական արժեք]] մտացածին բնույթ է կրում: Նիհիլիզմը կարող է ընդունել նաև [[իմացաբանություն|իմացաբանական]] ([[էպիստեմոլոգիա]]կան) կամ [[գոյաբանություն|գոյաբանական]] ([[օնտոլոգիա]]կան) ձևեր, պնդելով, որ որոշակի առումով [[իմացություն|իմացության]] գոյությունը հնարավոր չէ կամ որ [[իրականություն]]ը փաստացի գոյություն չունի:
 
Տերմինը հաճախ օգտագործվում է [[անոմիա]]յի հետ հարաբերության մեջ` գոյության անիմաստությունը զգալուց առաջացող ընդհանուր հիասթափության վիճակը բացատրելու նպատակով, երբ ինչ-որ մեկը հասկանում է նորմերի, օրենքների և կանոնների անհրաժեշտության ավելորդությունը<ref>Bazarov, the protagonist in the classic work ''[[Fathers and Sons (novel)|Fathers and Sons]]'' written in the early 1860s by [[Ivan Turgenev]], is quoted as saying nihilism is "just cursing", cited in ''Encyclopaedia of Philosophy'' (Macmillan, 1967) Vol. 5, "Nihilism", 514 ''ff''. This source states as follows: "On the one hand, the term is widely used to denote the doctrine that moral norms or standards cannot be justified by rational argument. On the other hand, it is widely used to denote a mood of despair over the emptiness or triviality of human existence. This double meaning appears to derive from the fact that the term was often employed in the nineteenth century by the religiously oriented as a club against atheists, atheists being regarded as ''ipso facto'' nihilists in both senses. The [[atheist]], it was held [by the religiously oriented], would not feel bound by moral norms; consequently, he would tend to be callous or selfish, even criminal" (at p. 515).</ref>: [[Ֆուտուրիզմ]]ը, [[դեկոնստրուկցիոնիզմ]]ը<ref name=phillips>{{cite journal | last = Phillips | first = Robert | title = Deconstructing the Mass | journal = Latin Mass Magazine | issue = Winter | year = 1999 | quote = For deconstructionists, not only is there no truth to know, there is no self to know it and so there is no soul to save or lose." and "In following the Enlightenment to its logical end, deconstruction reaches nihilism. The meaning of human life is reduced to whatever happens to interest us at the moment… | url = http://www.latinmassmagazine.com/articles/articles_1999_WI_Phillips.html}}</ref> և այլ շարժումներ տարբեր ժամանակներում և տարբեր կոնտեքստներով բնորոշվել են որպես նիհիլիստիկ:
Նիհիլիզմը օգտագործվել է նաև տարբեր ժաանակաշրջաններըժամանակաշրջանները բնութագրելու համար, օրինակ` [[Ժան Բոդրիլար]]ը և այլոք [[պոստմոդերնիզմ]]ը անվանել են նիհիլիստիկ ժամանակաշրջան<ref>For some examples of the view that postmodernity is a nihilistic epoch see Toynbee, Arnold (1963) ''A Study of History'' vols. VIII and IX; Mills, C. Wright (1959) ''[[The Sociological Imagination]]''; Bell, Daniel (1976) ''The Cultural Contradictions of Capitalism''; and Baudrillard, Jean (1993) "Game with Vestiges" in ''Baudrillard Live'', ed. Mike Gane and (1994) "On Nihilism" in ''Simulacra and Simulation'', trans. Sheila Faria Glasser. For examples of the view that postmodernism is a nihilistic mode of thought, see Rose, Gillian (1984) ''Dialectic of Nihilism''; Carr, Karen L. (1988) ''The Banalization of Nihilism''; and Pope John-Paul II (1995), ''Evangelium vitae: Il valore e l’inviolabilita delta vita umana''. Milan: Paoline Editoriale Libri.", all cited in Woodward, Ashley: [http://www.ul.ie/~philos/vol6/nihilism.html Nihilism and the Postmodern in Vattimo's Nietzsche], ISSN 1393-614X ''Minerva - An Internet Journal of Philosophy'', Vol. 6, 2002, fn 1.</ref>: Որոշ [[քրիստոնեություն|քրիստոնյա]] [[աստվածաբանություն|աստվածաբաններ]] և կրոնական այլ հեղինակություններ պնդում են, որ պոստմոդերնիզմը<ref>For example, {{cite web | publisher = Christian Research Institute | title = The Postmodern Challenge: Facing the Spirit of the Age | first = Jim | last = Leffel | coauthors = Dennis McCallum | quote = …the nihilism and loneliness of postmodern culture... | url = http://www.equip.org/free/DP321.htm}}</ref> և մոդերնիզմի շատ տեսակետներ<ref name=phillips/> բացառում են [[թեիզմ]]ը, որն իրեն հերթին առաջ է բերում նիհիլիզմ:
== Նիհիլիզմի տեսակները ==
Նիհիլիզմը ունի տարբեր իմաստներ և օգտագործվում է տարբեր փիլիսոփայական տեսակետներ բացատրելու նպատակով: Տարբերում են նիհիլիզմի հետևյալ տեսակները՝
*''Մետաֆիզիկական նիհիլիզմը'' փիլիսոփայական տեսություն է, համաձայն որի իրականության մեջ օբյեկտների գոյությունը անհրաժեշտ չէ:
*''Իմացաբանական (էպիստոմոլոգիական) նիհիլիզմը'' կարող է ընդունվել, որպես [[սկեպտիցիզմ]]ի ծայրահեղ ձև, որը ընդհանրապես բացառում է իմացության գոյությունը<ref>Alan Pratt defines nihilism as "the belief that all values are baseless and that nothing can be known or communicated." [http://www.utm.edu/research/iep/n/nihilism.htm Internet Encyclopedia of Philosophy]</ref>:
*''Մերեոլոգիական նիհիլիզմը'' տեսակետ է, որի համաձայն մասերից կազմված օբյեկտները (ինչպես տարածական, այնպես էլ ժամանակի մեջ գոյություն ունեցող [[օբյեկտ]]ները) գոյություն չունեն:
*''Էքզիստենցիալ նիհիլիզմը'' տեսակետ է, որի համաձայն կյանքը չունի որևէ իմաստ և արժեք: Էքզիստենցիալ նիհիլիզմը պնդում է, որ մարդը կամ նույնիսկ բոլոր մարդիկ միասին [[տիեզերք]]ի համեմատ որևէ նշանակություն չունեն: Կյանքի անիմաստության գաղափարը շատ հաճախ է հանդիպում էքզիստենցիալիստական դպրոցներում:
*''Բարոյական նիհիլիզմը'' բացառում է բարոյականության գոյությունը, գոյություն չունեն բարոյական և ոչ բարոյական արժեքներ:
*''Քաղաքական նիհիլիզմը'' անհրաժեշտ չի համարում քաղաքական և հասարակական շատ կառույցների գոյությունը, ինչպիսիք են [[կառավարություն]]ը, [[ընտանիք]]ը, [[օրենք]]ը<ref>L. Strauss, “German Nihilism”, ''Interpretation'' 26 (3) (1999): pp. 353-378.</ref>:
 
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{reflist|2}}
 
 
== Տես նաև ==
* [[Էքզիստենցիալիզմ]]
* [[Աթեիզմ]]
* [[Ագնոստիցիզմ]]
* [[Աշխարհայացք]]
* [[Տեսակետ]]
* [[Անարխիզմ]]
* [[Լիբերալիզմ]]
 
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն]]
[[Կատեգորիա:Պոստմոդերնիզմ]]
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուսմունքներ]]
[[Կատեգորիա:Էքզիստենցիալիզմ]]
24 967

edits