«Արճեշ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 2825 բայտ ,  8 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Bot: Migrating 23 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q695365 (translate me))
{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
'''Արճեշ''', պատմական հայկական քաղաք Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Աղիովիտ գավառում, Վանա լճի հյուսիսային ափին: Արճեշը միջին դարերում գավառի կենտրոն էր։ Պատկանում էր [[Գնունիներ]]ի նախարարական տանը, իսկ 1000 թվականից՝ [[Արծրունիներ]]ին։ Երբեմն Վանա լիճը կոչվել է Արճեշի անունով։ Հայ մատենագրության մեջ Արճեշը հիշատակվում է VII դարից։ XVIII դարի երկրորդ կեսից, Վանա լճի մակարդակի բարձրացման հետևանքով հին Արճեշն աստիճանաբար անցնում է ջրի տակ և XIX դարի երկրորդ կեսից այլևս չէին երևում նրա շենքերը, եկեղեցիները, բնակելի տները և մյուս կառույցները։ Միայն խիստ ալեկոծությունների ժամանակ, երբ լճի ալիքները նահանջում էին դեպի խորքերը, հազիվ նշմարվում էին նրա պաշտպանական պարիսպների ու դրանց աշտարակների մնացորդները։
| կարգավիճակ = Քաղաք
| հայերեն անվանում = Արճեշ
| բնօրինակ անվանում = {{lang-tr|Erciş}}
| ենթարկում =
| երկիր = Թուրքիա
| պատկեր = Erciş, Van.jpg
| պատկերի նկարագրում =
| զինանշան =
| զինանշանի լայնություն =
| զինանշանի նկարագրում =
| դրոշ =
| դրոշի լայնություն =
| դրոշի նկարագրում =
|lat_dir = |lat_deg = 39|lat_min = 1|lat_sec = 52
|lon_dir = |lon_deg = 43|lon_min = 21|lon_sec = 35
|CoordAddon = type:city(80000)_region:TR
| CoordScale =
| երկրի քարտեզի չափ = 250
| երկրամասի քարտեզի չափ =
| շրջանի քարտեզի չափ =
| երկրամասի տեսակ = Թուրքիայի վարչական բաժանում{{!}}Տարածաշրջան
| երկրամաս = Արևմտյան Հայաստան
| երկրամասը աղյուսակում = Արևելյան Անատոլիա
| շրջանի տեսակ = Թուրքիայի վարչական բաժանում{{!}}Նահանգ (իլ)
| շրջան = Վան (նահանգ){{!}}Վան
| շրջանը աղյուսկաում =
| համայնքի տեսակ =
| համայնք =
| համայնքը աղյուսակում =
| երկրի քարտեզ =
| երկրամասի քարտեզ =
| շրջանի քարտեզ =
| ներքին բաժանում =
| ղեկավարի պաշտոն =
| ղեկավար =
| հիմնադրման թվական =
| տվյալ կարգավիճակում =
| առաջին հիշատակում =
| այլ անվանումներ =
| տարածք = 2.115 կմ2
| բարձրության տեսակ = ԲԾՄ
| կենտրոնի բարձրություն =
| կլիմա =
| պաշտոնական լեզու = [[թուրքերեն]]
| բնակչություն = շրջան 165,953<br />քաղաք 81,212<br />գյուղեր 84,741
| մարդահամարի թվական = 2012
| խտություն =
| ագլոմերացիա =
| ազգային կազմ = [[Թուրքեր]], [[Քրդեր]]
| կրոնական կազմ =
| էթնոհորոնիմ =
| ժամային գոտի = +2
| DST = +3
| հեռախոսային կոդ = <small>(+90)</small> 432
| փոստային ինդեքս = 65400
| փոստային ինդեքսներ =
| ավտոմոբիլային կոդ = 65
| հոլովված անվանում =
| Վիքիպահեստում =
| կայք = http://www.ercis.bel.tr/
}}
 
'''Արճեշ''', պատմական({{lang-tr|Erciş}}) ,հայկական քաղաք Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Աղիովիտ գավառում, Վանա լճի հյուսիսային ափին: Արճեշը միջին դարերում գավառի կենտրոն էր։ Պատկանում էր [[Գնունիներ]]ի նախարարական տանը, իսկ 1000 թվականից՝ [[Արծրունիներ]]ին։ Երբեմն Վանա լիճը կոչվել է Արճեշի անունով։ Հայ մատենագրության մեջ Արճեշը հիշատակվում է VII դարից։ XVIII դարի երկրորդ կեսից, Վանա լճի մակարդակի բարձրացման հետևանքով հին Արճեշն աստիճանաբար անցնում է ջրի տակ և XIX դարի երկրորդ կեսից այլևս չէին երևում նրա շենքերը, եկեղեցիները, բնակելի տները և մյուս կառույցները։ Միայն խիստ ալեկոծությունների ժամանակ, երբ լճի ալիքները նահանջում էին դեպի խորքերը, հազիվ նշմարվում էին նրա պաշտպանական պարիսպների ու դրանց աշտարակների մնացորդները։
Պատմական Արճեշը ջրի տակ թաղվելուց հետո, դրանից մի փոքր հյուսիս, ավելի բարձրադիր վայրում կառուցել են Ականց անունը կրող (Նոր Արճեշ, թուրքերեն՝ Էրջիշ) քաղաքը, որը XIX դարի սկզբին ուներ 1500 տուն բնակիչ, մեծ մասը` հայեր։ Իսկ XX դարի սկզբներին՝ ընդամենը 260 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։
Քաղաքն ունեցել է երկու եկեղեցի։ Նրա մոտ էր գտնվում [[Մեծոբա]] հայտնի վանքը, XV դարի պատմագիր [[Թովմա Մեծոբեցի|Թովմա Մեծոբեցու]] կրթարանը և գործավայրը։ Արճեշը XV դարում հայկական մշակույթի կենտրոններից էր` գրչության կարևոր օջախ, որի հետ է կապված մի ամբողջ շարք ձեռագրեր ընդօրինակած գրիչներ [[Ազարիա]]յի, [[Ստեփանոս]]ի, [[Սիմեոն Արճիշեցի|Սիմեոն Արճիշեցու]], [[Գրիգոր Տաուշեցի|Գրիգոր Տաուշեցու]] և ուրիշների գործունեությունը։
Ականց–Արճեշ քաղաքում է ծնվել հայ ականավոր զորավար, 1941—1945 թթ Հայրենական պատերազմում փառաբանված գեներալ-մայոր [[Նվեր Սաֆարյան]]ը։
 
Ներկայում քաղաքը գտնվում է Թոուրքիայում, Վանի նահանգի Էրջիշ շրջանի կենտրոնն է: Բնակչությունը` 81,212 մարդ, հիմնականում քրդեր:
 
== Աղբյուրներ ==
9604

edits