«Քոչարի»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 15 բայտ ,  8 տարի առաջ
չ
clean up, replaced: → (4), է: → է։ (2), ը: → ը։ (4), լ: → լ։, խ: → խ։, մ: → մ։ (2), ն: → ն։ (4), ջ: → ջ։, վ: → վ։, տ: → տ։ (2), ր: → ր։, ք: → ք։, oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...
չ (Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q4236634 (translate me))
չ (clean up, replaced: → (4), է: → է։ (2), ը: → ը։ (4), լ: → լ։, խ: → խ։, մ: → մ։ (2), ն: → ն։ (4), ջ: → ջ։, վ: → վ։, տ: → տ։ (2), ր: → ր։, ք: → ք։, oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...)
{{unreferenced}}
{{wikify}}
'''Քոչարին''' [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում ամենատարածված և ներկայումս ամենապահպանված հայկական [[պար]]ն է:է։
''Քոչ'' արմատը ըստ երևույթին կապ ունի չամորձատված` չկրտած ոչխարի-խոյի- գոչ, ղոչ և խոչ անվանումների հետ:հետ։ Ղոչ գոյական անունից առաջանում է ''ղոչաղ'' ածականը` համարձակ, խիզախ, քաջ: քաջ։
 
Խոյի անվանն են վերաբերվում նաև խոյին որպես [[տոտեմ]]ի պաշտամունքի երկրպագության հետ կապված հետևյալ տերմինները.
 
''Խոյակ'' -սյունագլուխը սյան վրա:վրա։ Այդպիսի սյունագլուխը ուներ ոլորուն եղջյուրով (պոզով) խոյի գլխի ձև:ձև։ Ավելի ուշ խոյակում` սյունագլխում թողվեց միայն աստիճանաբար ոճավորված ոլորուն ձև ստացած եղջյուրները:եղջյուրները։
 
Տոտեմական սյունագլուխ – խոյակի պատկերացումից առաջացել է խոյակապ ածականը – խոյով կապված (խոյի կողմից կապված), վերածված հոյակապ շքեղ, պերճ, հրաշալի, (ինչպես ուժով` հզորությունով սրբազան, նաև նախնի – խոյի հզորությանը պատկանող):։ Ամենայն հավանականությամբ Հոյ – Հայ, հայ ժողովրդի հիմնադիր` նախահայր, առասպելական առաջնորդներից մեկի անունը, կապված է տոտեմ Խոյի կենդանական պատկերի անվան հետ, ճիշտ այնպես, ինչպես նրա հոր Բազուկի անվան հիմքում ընկած բուսական պատկերը(կերպարը) կապված է տոտեմ ճյուղի- Բազուկի հետ:հետ։ Հոյ անունը դրա հետ նշանակում է տիրակալ, գլխավոր ղեկավար , ինչը որ համընկնում է հոտում Խոյ տոտեմի դերի հետ որպես առաջնորդ, որպես պարագլուխ:պարագլուխ։
 
Խոյ – հոյ (խոյ) - ամրոցների պատերը ծակելու համար (խոյահարել), յուրատեսակ "պոզահարող խոյ":
 
Խոյ – խոյի համաստեղություն:համաստեղություն։
 
Խոյ – քաղաք:քաղաք։
 
Չամորձատված ոչխարը, խոյը – ղոչ, ինչպես և չամորձատված այծը – մաղ, քոշ, քաղ, նոխազ, իրենց հոտերի առաջնորդներն ու պարագլուխներն են:են։ Այծի մաղ անունից առաջանում է մաղել բայը, համապատասխան շորորալ բային - ազդրերով և դմակով ճոճել:ճոճել։
 
Անասնապահական կենցաղի տոները չէին կարող օտար լինել հայերի նախնիներին, որոնց մոտ անասունների բուծումը վաղուց տնտեսական - արտադրական նշանակալի դեր էր խաղում:խաղում։
Այդ նախնիների ոչ բավականաչափ ուսումնասիրված լեզուներում այդ տոնակատարությունների (տոների) հին անվանումները դեռևս բացահայտված չեն:չեն։ Իսկ հայերի մոտ հնում գոյություն ունեին հետևյալ տերմինները.
 
ա) քաղենվագ (քաղ - այծ, նվագ ի սկզբանե նշանակում է երգել, և ապա հետո նվագ երաժշտական գործիքների վրա), ինչը նշանակում է այծի երգ (հունարեն տրագեդիա - տրագ - այծ) – ողբերգություն իր առաջնային իմաստով:իմաստով։ Պարերը կատարվել են հայկական ու փոքրասիական աստվածներª Սպանդարամետի ու Սարագիոսի, հունական աստվածª Դիոնիսի պատվին:պատվին։ Բերքատվություն գինեգործություն խորհրդանշող Դիոնիսի տոնակատարությունում զոհաբերում էին այծին` խաղողը ավերողին, ընդ որում երգչախումբը խորանի շուրջ երգում էր իրենց երգերը` տրագեդիա - ողբերգությունները:ողբերգությունները։
 
բ) Նոխազերգություն (նոխազ - այծ, երգ) – ինչը նույնպես նշանակում էր այծի երգեցողություն – տրագեդիա իր սկզբնական իմաստով, և ոչ թատերական, գրական;
 
Այս ամենը իհարկե կապ ունի տոտեմիզմի հետ, ինչի վերապրուքները պահպանվել են որոշ հայկական բառերում:բառերում։
 
Այժմ հայ ժողովրդի ամենասիրած պարատեսակներից մեկը կարելի է համարել Քոչարին, հրապուրիչ իր պատկերավոր գունագեղությամբ և առնական դինամիկայով…
 
Թեկուզև պարողները չեն այլևս հիշում իրենց ամենասիրելի պարատեսակներից մեկի նախկին "Խոյ - այծային" բովանդակության մասին, ինչպիսին որ Քոչարին է:է։ Ժամանակն ու հետագա շերտավորումը չկարողացան ամբողջովին համահարթել նրա նախասկզբնական (վաղնջական) ձևը: ձևը։
 
Քոչարի պարատեսակի ճիշտ ձևի մեջ հստակ պահպանվել` կոնսերվացվել են հնագույն շարժումների շարժական արմատները, երբեմնի վարքագիծը, ցատկոտումն ու թռչկոտումը, մարտը , խոյերի ու այծերի, պոզահարման, այծամարդու շարժումները, ինչպես մինչ այժմ պահպանվել է հայոց լեզվի հնագույն արմատները:արմատները։ Շարժումների նմանակումը առավել վառ արտահայտված է առաջ սրընթաց հարձակողական շարժումների և ծանրության հենարանի տեղաշարժերի մեջ, ասես կտրուկ թափ առնելու և ծնկները կտրուկ շտկելու, իրանը առաջ թեքելով, ասես ախոյանին(ոսոխին) պոզահարելու համար: համար։
 
== Աղբյուրներ ==
1 105 242

edits