«Համատարած Աշխարհացույց»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, replaced: → (2), է: → է։, ը: → ը։ (6), մ: → մ։, ն: → ն։ (2), վ: → վ։ (3), ր: → ր։ (3), ց: → ց։, ա: → ա։ oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: ''' — → ''', using AWB (7852))
չ (clean up, replaced: → (2), է: → է։, ը: → ը։ (6), մ: → մ։, ն: → ն։ (2), վ: → վ։ (3), ր: → ր։ (3), ց: → ց։, ա: → ա։ oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Askharhatsuits.jpg|300px|thumb|Համատարած Աշխարհացույց]]
'''Համատարած Աշխարհացույց''', առաջին հայատառ կիսագնդերի քարտեզը, որը պարունակում է թե երկրի և թե աստղային երկնքի մասին տեղեկություններ։<ref name=astgh>{{cite book|title=Աստղագիտության դասավանդման մեթոդիկայի հիմունքները. Տեսական և մասնավոր մասեր|author=Վանիկ Աթոյան|publisher=«Դիզակ պլյուս» հրատարակչություն|location=Ստեփանակերտ|year= 2009|isbn= 9789939800677}}</ref> Տպագրվել է [[Հոլանդիա]]յի [[Ամստերդամ]] քաղաքում [[1695]] թվականին<ref name=astgh /> [[Թովմաս Վանանդեցի|Թովմաս Վանանդեցու]] կողմից։ Այն [[Եվրոպա]]յում տպագրված առաջին [[քարտեզ]]ներից է, որն ունի աշխարհագրական աստիճանացույց։
 
== Ստեղծումը ==
 
Տպագրվել է [[1695]] թվականին:թվականին։ Նրա տպագրման մասնակցել են [[Գողթան]] գավառի [[Վանանդա]] գյուղից չորս հայ բնակիչներ, և այն տպագրվել է Ամստերդամի հայկական տպարանում:տպարանում։<ref name=astgh /> Կազմել և հայերեն գրությունները կատարել են Մաթևոս Հովհաննիսյանը, Թովմաս Եպիսկոպոսը ([[Թովմաս Վանանդեցի]]), Ղուկաս և Միքայել Նուրիջանյան եղբայրները:եղբայրները։ [[Քարտեզ]]ը պղնձի վրա փորագրել են Ադրիանուս և Պետեր Շխոենբեկ Եղբայրները:Եղբայրները։ Նրանք մինչև այդ փորագրել էին Եվրոպական լեզուներով հրատարակված կիսագնդերի քարտեզներ:քարտեզներ։
 
== Կազմությունը ==
 
«Համատարած Աշխարհացույց»-ը կազմված է [[ազիմուտ]]ային [[հասարակած]] շոշափող կամ նրան մոտիկ պրոեկցիայով:պրոեկցիայով։ Աստիճանացանցի բաժանման ձևով այն տարբերվում է այժմյան կիսագնդերի [[քարտեզ]]ներից: Արևմտյան և Արևելյան կիսագնդերի հասկացություն գոյություն չունի, [[միջօրեական]]ների բաժանումը սկսվում է 0°-ից, վերջանում՝ 360°-ով:ով։ 0°-ի [[միջօրեական]]ն անցնում է [[Աֆրիկա]]յի ամենաարևմտյան կետից: կետից։
 
«Համատարած Աշխարհացույց»-ը պատկերում է այդ ժամանակվա հայտնի աշխարհը:աշխարհը։ [[երկրագունդ|Երկրագնդի]] չուսումնասիրված մասերը՝ [[Հյուսիային Ամերիկա]]յի հյուսիս-արևմտյան հատվածը, [[Ասիա]]յի հյուսիս-արևելյան և [[Ավստրալիա]]յի արևելյան մասերը, [[Նոր Զելանդիա]]ն, [[Գրենլանդիա]]յի մի մասը պատկերված չեն:չեն։
 
Համեմատաբար ճիշտ են պատկերված եվրոպական երկրները:երկրները։ Կարևոր նշանակություն ունի «Համատարած Աշխարհացույց»-ի անունների [[հայերեն]] տառադարձությունը, որը հիմք է հանդիսացել հետագայում հրատարակված [[քարտեզ]]ներում օտար անունների տառադարձության համար:համար։ «Համատարած Աշխարհացույց»-ի հետ են կապվում առաջին [[հայերեն]] [[քարտեզագրություն|քարտեզագրական]] տառատեսակները:տառատեսակները։ «Համատարած Աշխարհացույց»-ը հայկական [[Վերածնունդ|Վերածննդի]] գիտության և արվեստի լավագույն նմուշն է:է։ [[Վերածնունդ|Վերածննդի]] ժամանակաշրջանի արվեստին բնորոշ է շրջանակից դուրս տարվա չորս եղանակների պատկերումը, որտեղ արտացոլվել է հին հունական դիցաբանութունը:դիցաբանութունը։ «Համատարած Աշխարհացույց»-ի շրջանակից դուրս պատկերված են նաև այդ ժամանակ ընդունված դիցաբանական բազմաթիվ նկարներ:նկարներ։
 
Տիեզերագիտական տեսակետից «Համատարած Աշխարհացույց»-ը դեռևս գտնվում է նախակոպեռնիկոսյան շրջանի երկրակենտրոն սիստեմի վրա:վրա։ Երկու կիսագնդերի միջև շրջանաձև ուղեծրերով ցույց է տրված մեր համակարգությունը երկրակենտրոն սիստեմով:սիստեմով։ Ընդ որում, [[Արեգակ]]ը պատկերված է որպես չորրորդ [[մոլորակ]]: Նրա մեջ ընդգրկված են 57 [[համաստեղություն]]ների նկարները իրենց անվանման հետ միասին<ref name=astgh />:
 
==Աղբյուրներ==
1 105 242

edits