«Մեծ պանդա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 51 բայտ ,  7 տարի առաջ
clean up, replaced: : → ։ (52) oգտվելով ԱՎԲ
չ (Bot: Migrating 97 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q33602 (translate me))
(clean up, replaced: : → ։ (52) oգտվելով ԱՎԲ)
}}
[[Պատկեր:Chengdu-pandas-d18.jpg|thumb| Պանդայի մեկ շաբաթական ձագը]]
'''Մեծ պանդա''' կամ '''բամբուկե արջ''' ({{lang-la|Ailuropoda melanoleuca}}), «սև-սպիտակ կատվաթաթ»), [[կաթնասուն]], որի հայրենիքը հանդիսանում է կենտրոնական [[Չինաստան]]ը:ը։ Մեծ պանդան ապրում է լեռնային շրջաններում, ինչպիսիք են [[Սիչուան]]ը և [[Տիբեթ]]ը:ը։ [[20-րդ դար]]ի երկրորդ կեսից սկսած պանդան դարձել է Չինաստանի ազգային խորհրդանիշը:խորհրդանիշը։
Չինարեն անվանումը նշանակում է «[[արջ]]- [[կատու]]», և անգամ հակառակ կողմից կարդալիս այն դարձյալ նույնն է նշանակում:նշանակում։ Նրա արևմտյան անվանումը ծագել է [[փոքր պանդա]] տեսակի անվանումից:անվանումից։ Նախկինում նրան անվանել են նաև '''բծավոր արջ''' ({{lang-la|Ailuropus melanoleucus}}): ։
 
==Արտաքին տեսքը==
""[[Մեծ պանդան]] ունի 1.2-1.5 մ երկարություն"" և 30-160 կգ քաշ: Ի տարբերություն այլ [[արջեր]]ի ունի բավականին երկար պոչ (մինչև 12սմ): Մարմինը մեծ է, ծածկված խիտ սպիտակ մորթիով, աչքերի շուրջ սև բծերով և սև թաթերով: Հետևի կարճ, հաստ թաթերը ունեն սուր եղունգներ: Ներբաններին և յուրաքանչյուր մատի հիմքում լավ զարգացած են մերկ բարձիկները, որոնք հեշտացնում են բամբուկի հարթ ցողուններ բռնելը:
Անունը չինարեն նշանակում է «Սև-սպիտակ կատու-արջ»:։
 
• Մարմնի չափերը:չափերը։ 1,5-1,8 մ
 
• Մարմնի զանգածը:զանգածը։ 80-125 կգ
 
• Էգերը հիմնականում ավելի փոքր են:են։
 
• Մորթին սև ու սպիտակ է:է։
 
• Չորսոտանի կենդանի է:է։
 
• Ամեն մի ոտք ունի 6 մատ:մատ։
 
• Ունի 42 հզոր ատամներ:ատամներ։
 
• Լսողությունը և հոտառությունը գերզարգացած են :։
 
• Տեսողությունը քիչ է զարգացած:զարգացած։
 
• Շնչում է թոքերով:թոքերով։
 
• Կաթնասուն է:է։
 
• Ընտելացվածները ապրում են մոտ 26-30 տարի, վայրիների կյանքի տևողությունը հայտնի չէ:չէ։
 
== Կենսաձևը==
Թեպետ պանդաները պատկանում են գիշատիչ կենդանիների շարքին, սակայն նրանց սննդակարգը ճնշող մեծամասնությամբ կազմված է բուսական սնունդից:սնունդից։ Գործնականում նրանք ուտում են միայն [[բամբուկ]]:։ Մեծ պանդան օրական ուտում է մինչև 30 կգ բամբուկ և ընձյուղներ:ընձյուղներ։ Իսկ տեխնիկապես, ինչպես շատ կենդանիներ, պանդաները ամենակեր են:են։ Հայտնի է, որ պանդաները իրենց բամբուկային դիետայի հետ մեկտեղ ուտում են նաև ձու, ինչպես նաև որոշ միջատների:միջատների։ Կենդանական կերը պանդաների համար հանդիսանում է [[սպիտակուց]]ի անհրաժեշտ աղբյուր:աղբյուր։
 
==Դասակարգում==
Երկար տարիներ պանդաների ճշգրիտ տակսոնոմական դասակարգումը եղել է գիտնականների վիճաբանության առարկա. ինչպես մեծ, այնպես էլ փոքր պանդաները ունեն և արջերին, և ջրարջերին բնորոշ գծեր:գծեր։ Վերջապես գենետիկական տեստերը ապացուցեցին, որ մեծ պանդաները իրականում [[արջ]]եր են, իսկ նրանց մերձավոր բարեկամ հանդիսանում է [[Հարավային Ամերիկա]]յում ապրող ակնոցավոր արջը:արջը։ [[Փոքր պանդա]]ն ձևավորում է իր սեփական ընտանիքը (Ailuridae), որը ջրարջերի, սկունսերի և կզաքիսների հետ ձևավորում է կզաքիսանմանների (Musteloidea) վերընտանիքը:վերընտանիքը։
Մեծ պանդաները ունեն անսովոր թաթեր` «մեծ մատով» և հինգ սովորական մատներով. «մեծ մատը» իրականում հանդիսանում է [[դաստակ]]ի վերափոխված ոսկոր:ոսկոր։
 
==Էկոլոգիա==
Ապրում է միայն Չինաստանի կենտրոնական մասերում, բամբուկի անտառներով ծածկված 1800-3400 մ-ի վրա գտնվող լեռներում:լեռներում։
Մեծ պանդան հանդիսանում է [[անհետացող տեսակ]], որը բնութագրվում է պոպուլացիայի անընդհատ նվազմամբ և ծնելիության ցածր մակարդակով, ինչպես վայրի բնությունում, այնպես էլ անազատության մեջ:մեջ։ Գիտնականները ենթադրում են, որ վայրի բնության մեջ մնացել է մոտավորապես 1600 պանդա:պանդա։ Մեծ պանդան հանդիսանում է [[Վայրի Բնության Համաշխարհային Հիմնադրամ]]ի (WWF) խորհրդանիշը:խորհրդանիշը։
[[Պատկեր:Lightmatter panda.jpg|thumb|left|250px| Մեծահասակ մեծ պանդան Սան-Դիեգոյի կենդանաբանական այգում]]
Առաջին անգամ մեծ պանդան արևմուտքում հայտնի է դարձել [[1869]] թվականին [[ֆրանսիա]]ցի միսսիոներ [[Առմանդ Դավիդի]] ([[1826]]—[[1900]]) շնորհիվ:շնորհիվ։ Մեծ պանդաները շուտով դարձան հասարակության սիրելիները, քանի որ նրանք նման էին թավշե արջուկներին:արջուկներին։ Բացի այդ կենդանի փափուկ խաղալիքի կերպարի ձևավորման մեջ իր լուման է ունեցել այն փաստը, որ պանդաները համարյա թե բուսակեր են և հիմնականում սնվում են բամբուկով:բամբուկով։
[[Մարդ]]ու և պանդայի գեները 68%-ով համընկնում են:են։
[[ԱՄՆ]]-ի և [[Ճապոնիա]]յի կենդանաբանական այգիներին մեծ պանդաների վաճառքը 1970-ական թվականների չինական քաղաքականության կարևոր մասն էր կազմում. այն հանդիսանում էր Չինաստանի և Արևմուտքի միջև մշակութային փոխանակության առաջին դրսևորումներից:դրսևորումներից։
Սակայն, [[1984]] թվականից սկսած պանդաներին դադարեցին օգտագործել դիվանագիտական նպատակներով:նպատակներով։ Դրա փոխարեն Չինաստանը այլ երկրներին առաջարկում է պանդաների վարձակալություն տասնամյա ժամկետով:ժամկետով։ Վարձակալության պայմանները ներառում են տարեկան մեկ միլիոն [[ԱՄՆ դոլար]] վարձակալական վճար և երաշխիքների տրամադրում, որ վարձակալության ընթացքում ծնված քոթոթները հանդիսանում են [[ՉԺՀ]] սեփականություն:սեփականություն։
Պետք է նշել, որ Չինաստանում պանդայի սպնության համար [[մահապատիժ]] է սահմանված, ինչը ևս իր դերն է խաղում այս տեսակի պահպանության հարցում:հարցում։
 
==Արվեստ և մշակույթ==
* Պանդան պատկերված է վայրի բնության պահպանության Համաշխարհային հիմնադրամի խորհրդանշանի վրա (WWF)
* Պանդալիսիմո-իսպանական Panda Software (նախքան ռեբրենդինգը, որից հետո այն վերածվեց Panda Security) ընկերության լոգոտիպի վրա պատկերված պանդան
* Գեմմա Սաոտոմե-Ռունիկո Տակախասիի «Ռանմա1/2» ֆիլմի հերոսներից:հերոսներից։ Թեպետ նա մարդ է, բայց սերիաների մեծ մասում հանդես է գալիս պանդայի կերպարով (կախարդանքի պատճառով):։
* Փոթորկի հոգին (Storm Spirit), Warcraft III համակարգչային խաղի հերոսներից մեկը:մեկը։ Ներկայացված է ոչ ավանդական կապույտ գույնի պանդայի տեսքով
* Պանդառեն գարեջրագործ (Pandaren brewmaster), Warcraft III համակարգչային խաղի չեզոք հերոսներից մեկը:մեկը։
* «Մեծ պանդա և փոքր պանդա» անիմացիոն ֆիլմ, 1972թ., ռեժիսոր Տակախատա Իսաո, Միյա-ձակի Խայաոյի հետ համահեղինակությամբ:համահեղինակությամբ։
* «Մեծ պանդա», ռեժիսոր Մացո Խիկայամի:Խիկայամի։
* Panda —Tekken խաղի մարտիկներից մեկը:մեկը։
* Քունգ-Ֆու Պանդա-անիմացիոն ֆիլմ (2008):։
* Մեծ պանդան հանդիսանում է [[2008 թվական]]ին [[Պեկին]]ում անցկացված 29-րդ [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի թալիսմաններից մեկը:մեկը։
* Սեռական ոտնձգությունների պանդա-«Հարավային պարկ» մուլտֆիլմի դրվագներից մեկը և նույնանուն կերպար:կերպար։
 
==Հղումներ ==
274 658

edits