«Էներգիա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 16 բայտ ,  8 տարի առաջ
չ
clean up, replaced: է: → է։ (4), բ: → բ։, ը: → ը։ (3), ի: → ի։ (2), լ: → լ։, մ: → մ։ (3), ո: → ո։, ց: → ց։, ): → )։, ա: → ա։ oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: է: → է։ (4), բ: → բ։, ը: → ը։ (3), ի: → ի։ (2), լ: → լ։, մ: → մ։ (3), ո: → ո։, ց: → ց։, ): → )։, ա: → ա։ oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Lightning over Oradea Romania zoom.jpg|thumb|right|350px|[[Կայծակ]]ը ուժեղ էլեկտրական դաշտերից առաջացած օդի էլեկտրական ճեղքումն է, և էներգիայի հոսք է ցուցադրում: Մթնոլորտի էլեկտրական պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է ջերմության, լույսի և ձայնի, որոնք էներգիայի այլ ձևեր են:]]
 
Էներգիան ֆիզիկական մեխություն է, որը բնորթագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը:ունակությունը։ [[Ֆիզիկա]]յի մեջ, '''էներգիա''' (հունարեն՝ ''ἐνέργεια'', ''գործունեություն'', ''աշխատանք'', հունարեն ''ἐνεργός'' (''էներգոս'') բառից, ''գործունյա'', ''աշխատող''<ref>{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=energy |title=Էներգիա |work=Online Etymology Dictionary (անգլերեն)|last=Հարպեր |first=Դուգլաս |dateformat=mdy|accessdate=մայիսի 1 2007}}</ref>) [[սկալյար]] [[ֆիզիկական մեծություն]] է:է։ Էներգիան առարկաների և համակարգերի մի որոշիչ է, որ մի [[պահպանման օրենք]]ի ենթակա է:է։ Էներգիայի տարբեր ձևերից են [[կինետիկ էներգիա|կինետիկ]], [[պոտենցիալ էներգիա|պոտենցիալ]], [[ջերմային էներգիա|ջերմային]], [[գրավիտացիոն էներգիա|գրավիտացիոն]], [[ձայնային էներգիա|ձայնային]], [[առաձգական էներգիա|առաձգական]], [[էլեկտրամագնիսական ճառագայթում|էլեկտրամագնիսական]] էներգիաները:էներգիաները։ Էներգիայի ձևերը հաճախ անվանվում են վերաբերվող ուժից հետո:հետո։
 
Որևէ էներգիայի ձև կարելի է [[էներգիայի փոխակերպում|փոխակերպվի]] այլ ձևի, սակայն ընդհանուր էներգիայի չափը միշտ նույնն է մնում:մնում։ Այս սկզբունքը, [[էներգիայի պահպանման օրենքը]]ը, առաջին անգամ կանխադրվել է վաղ 19-րդ դարում, և վերաբերվում է որևէ [[մեկուսացված համակարգ]]ի: [[Նյոտերի թեորեմ]]ի համաձայն, էներգիայի պահպանման օրենքը այն փաստի հետևանքն է, որ ֆիզիկայի օրենքները ժամանակի ընթացքում չեն փոխվում:փոխվում։<ref name="jphysics">{{cite book | last =Լոֆտզ| first =Գ.| coauthors =ՕԿիՖ Դ. և այլն| title=Ջակարանդայի Ֆիզիկա 1 (Jacaranda Physics 1) (անգլերեն)| publisher =John Willey & Sons Australia Ltd. | year =2004| location = Միլտոն, Քուինզլանդ, Ավստրալիա| pages = 286| chapter=11 — Mechanical Interactions| edition=2| isbn=0 7016 3777 3}}</ref>
 
Թեև որևէ համակարգի ընդհանուր էներգիան ժամանակի ընթացքում չի փոփոխվում, իր չափը կարելի է [[տեղեկանքի կոորդինատային համակարգ]]ից կախված լինի:լինի։ Օրինակ՝ շաժվող օդանավի մեջ նստած ուղևորը օդանավի հարաբերմամբ զրո կինետիկ էներգիա ունի, սակայն նրա կինետիկ էներգիան [[Երկիր|Երկրի]] հարաբերմամբ ոչ-զրո է:է։
 
== Պատմություն ==
Էներգիա բառը գալիս է հունարեն ''ἐνέργεια'' (''էներգեյա'') բառից, որն առաջին անգամ հանդիպվում է արիստոտելի «Նիկոմաքեական Էթիկա» գործում<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3aabo%3atlg%2c0086%2c010%3a1098b%3a33&vers=original&word=e%29ne%2frgeia#word1 Aristotle, "Nicomachean Ethics", 1098b33, at Perseus]</ref>, մ.թ.ա. 4-րդ դարում: դարում։
 
== Չափում ==
[[Պատկեր:X-ray microcalorimeter diagram.jpg|thumb|right|270px|Կալորիմետր -- մի գործիք, որն օգտագործվում է ֆիզիկոսների կողմից էներգիան չափելու համար]]
 
Էներգիայի բացարձակ չափելու ձև չկա, որովհետև էներգիան բացատրվում է որպես այն աշխատանքը, որ մի համակարգ անում է (կամ կարող է անել) մյուսի վրա:վրա։ Այսպիսով, միայն մի համակարգի փոխակերպվումը մի համակարգից մյուս կարող է բացատրվել և չափվել:չափվել։
 
=== Մեթոդներ ===
Էներգիայի չափման մեթոդները հաճախ այլ մեթոդների են ծավալվում նույնիսկ ավելի հիմնական գիտական հասկացություններ չափելու համար, օրինակ [[նյութ]], [[հեռավորություն]], [[ճառագայթում]], [[ջերմություն]], [[ժամանակ]], [[էլեկտրական լիցք]] և [[էլեկտրական հոսանք]]:
 
Սովորաբար ամենահաճախ գործածվող տեխնիկան [[կալորիմետրի]]ն է, մի ջերմուժականությունջերմուժականական տեխնիկա, որում չափվում է ջերմությունը՝ [[ջերմաչափ]]ի կամ ճառագայթման պայծառությունը՝ [[բոլոմետր]]ի օգնությամբ:օգնությամբ։
 
=== Միավորներ ===
Գիտության պատմության մեջ, էներգիան տարբեր միավորներով է արտահայտվել, ինչպիսին են էրգերը և կալորիները:կալորիները։ Ներկայում, էներգիայի չափման ընդունված միավորը Ստանդարտների ԻնստիտուտՍԻ-ի էներգիայի միվոր՝ ջոուլն է:է։ Բացի ջոուլ, էներգիայի մյուս միավորներից են կիլովատ.ժամը (կՎժ) և բրիտանական ջերմային միավորը (British thermal unit կամ Btu):։ Սրանք երկուսն էլ ավելի մեծ միավորներ են ջոուլից:ջոուլից։ Մեկ կՎժ-ը հավասար է 3.6 միլիոն ջոուլի, իսկ մեկ Btu-ն հավասար է 1055 ջոուլի:ջոուլի։<ref>Ristinen, Robert A., and Kraushaar, Jack J. Էներգիան և Միջավայրը (անգլերեն՝ Energy and the Environment): New York: John Wiley & Sons, Inc., 2006.</ref>
 
== Աղբյուրներ ==
1 105 242

edits