«Գլոսարիում»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, replaced: → (19) oգտվելով ԱՎԲ
չ (Bot: Migrating 17 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q859161 (translate me))
չ (clean up, replaced: → (19) oգտվելով ԱՎԲ)
{{Այլ կիրառումներ|Գլոսարիում (այլ կիրառումներ)}}
 
'''Գլոսարիումը''' [[գիտելիքների ոլորտի|գիտելիքների որոշակի ոլորտի]] պատկանող եզրերի այբբենական ցանկ է, որտեղ կան նաև այդ եզրերի [[սահմանում]]ները։ Բառը ծագել է 1350–1400 թվականներին լատիներեն glōssarium և ավելի վաղ հունարեն glōssárion բառերից, (glôssa նշանակում է լեզու, որին միացվել է լատինական -ārium - վերջածանցը և բառը նոր իմաստ է ստացել որպես ''բառերի հավաքածու''
<ref>http://dictionary.reference.com/browse/glossary վերցված է 2010-06-04</ref>։ Ավանդաբար գլոսարիումները տեղադրվում են [[գիրք|գրքի]] վերջում և ներառնում են այդ գրքում պարունակվող բոլոր այն եզրերը, որոնք կամ նոր են մտել օգտագործման մեջ, կամ շատ տեխնիկական բնույթ ունեն, կամ օգտագործվում են միայն նեղ մասնագիտական բնագավառներում։
 
'''Երկլեզու գլոսարիումը''' որևէ մեկ լեզվով գրված եզրերի զանկ է, որոնց սահմանումները շարադրված են որևէ երկրորդ լեզվով կամ տրված են մեկ այլ լեզվի [[հոմանիշ]]ներով (կամ առնվազն մոտ-հոմանիշներով)։
 
Ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ գլոսարիումը բառարան է, որը բացատրություններ է տալիս որևէ որոշակի ուսումնասիրության կամ գործողության հետ առնչվող [[հասկացություն]]ների մասին։ Այս առումով ''գլոսարիում'' եզրը շատ համահունչ է համակարգչային [[օնթոլոգիա]] գաղափարին։ Ներկայումս համակարգչային ծրագրավորման հնարավորությունների շնորհիվ կան նաև գլոսարիումները ինքնաշխատ եղանակով օնթոլոգիաների <ref>R. Navigli, P. Velardi. [http://www.dsi.uniroma1.it/~navigli/pubs/Navigli_Velardi_IOS_2008.pdf From Glossaries to Ontologies: Extracting Semantic Structure from Textual Definitions], Ontology Learning and Population: Bridging the Gap between Text and Knowledge (P. Buitelaar and P. Cimiano, Eds.), Series information for Frontiers in Artificial Intelligence and Applications, IOS Press, 2008, pp. 71-87.</ref> կամ համակարգչային ծրագրային բառապաշարի <ref>R. Navigli. [http://www.dsi.uniroma1.it/~navigli/pubs/EACL_2009_Navigli.pdf Using Cycles and Quasi-Cycles to Disambiguate Dictionary Glosses], Proc. of 12th Conference of the European Association for Computational Linguistics (EACL 2009), Athens, Greece, March 30-April 3rd, 2009, pp. 594-602.</ref> վերածելու մեթոդներ։
 
== Հիմնական գլոսարիումները ==
'''Հիմնական ''' կամ առանցքային կոչվող գլոսարիումները նույն հասարակ գլոսարիումներն են կամ [[բացատրական բառարան]]ները, որոնք տալիս են այն հասկացությունների բացատրությունները, որոնք պետք են ընթերցողին կամ բնագավառի հետ նոր ծանոթացողին՝ այդ բնագավառի կամ իմացության ճյուղի կամ գրքի ուսումնասիրության համար։ Դրանք իրենցից ներկայացնում են փոքր աշխատանքային բառացանկեր, որտեղ տրված են ամենակարևոր կամ ամենահաճախ հանդիպող հասկացությունների բացատրությունները։ Լեզվաբանական գրքերում դրանք կարող են ներառնել որևէ լեզվին կամ մշակույթին բնորոշ դարձվածքները կամ ասացվածքները։
Համակարգչային գիտության մեջ, հիմնական գլոսարիումի առկայությունը պարտադիր նախապայման է [[հիմնական օնթոլոգիա]]յի համար։
 
== Համացանցում գլոսարիումների որոնումը ==
Համացանցում գործող [[որոնման համակարգ]]երը (оրինակ Գուգլի որոնման համակարգը) կարող է որոնել և ներկայացնել բոլոր այն էջերի ցանկը, որոնք գլոսարիումներ են ներկայացնում կամ պարունակում՝ ինքն էլ կարծես ստեղծելով յուրահատուկ ''գլոսարիում''։
 
== Գլոսարիումների ինքնաշխատ կառուցումը ==
 
[[Ալգորիթմ|Համակարգչային մոտեցումներով]] հիմնական տեքստերից ընտրված եզրերի <ref>J. Klavans and S. Muresan. [http://www.cs.columbia.edu/~smara/publications/klavans-amia01.pdf Evaluation of the Definder System for Fully Automatic Glossary Construction]. In ''Proc. of American Medical Informatics Association Symp.'', 2001, pp. 324–328.</ref> կամ համացանցից ընտրված եզրերի <ref>A. Fujii, T. Ishikawa. [http://www.aclweb.org/anthology/P00-1062 Utilizing the World Wide Web as an Encyclopedia: Extracting Term Descriptions from Semi-Structured Texts] In ''Proc. 38th Ann. Meeting Assoc. for Computational Linguistics'', 2000, pp. 488–495.</ref><ref>P. Velardi, R. Navigli, P. D'Amadio. [http://ieeexplore.ieee.org/xpl/freeabs_all.jsp?arnumber=4629722 Mining the Web to Create Specialized Glossaries], IEEE Intelligent Systems, 23(5), IEEE Press, 2008, pp. 18-25.</ref> համար գլոսարիումներ ստեղծելու ինքնաշխատ եղանակները մշակվել են հիմնականում վերջերս։ Այդ մեթոդները սովորաբար սկսվում են տվյալ բնագավառի կամ տիրույթի [[եզրաբանություն]]ից և յուրաքանչյուր հետաքրքրող եզրի համար համապատասխան տեքստերից վերցնում են մեկ կամ ավելի բառեր։ Հետո այդ բառերը վերլուծվում են՝ դրանց [[հիպերնիմ]]ները և այլ բառային կամ իմաստային կապերն առանձնացնելու համար։
 
==Տես նաև==
*[[Բացատրական բառարան]]
*[[Հիպերնիմ]]
*[[Գլոսարիումների ցանկ]] [[:en:List of glossaries|en]]
 
== Հղումներ ==
 
==Արտաքին հղումներ==
*[http://www.maxprograms.com/articles/glossml.html Introduction to GlossML] - այս հոդվածը ներակայացնում է [http://www.maxprograms.com/glossml/glossml.pdf Glossary Markup Language] (GlossML), բաց XML բառարան, որը հատուկ մշակված է գլոսարիումների փոխանակումը և փախկապակցումը հեշտացնելու նպատակով։
 
*[http://www.maxprograms.com/articles/glossml.html Introduction to GlossML] - այս հոդվածը ներակայացնում է [http://www.maxprograms.com/glossml/glossml.pdf Glossary Markup Language] (GlossML), բաց XML բառարան, որը հատուկ մշակված է գլոսարիումների փոխանակումը և փախկապակցումը հեշտացնելու նպատակով։
*[http://glossarist.com The Glossarist] - գլոսարիումների բավականին մեծ ցանկ
*[http://www.babel-linguistics.com/glossaries.htm Babel Linguistics Glossaries] ըստ արդյունաբերության և գիտության տարբեր ճյուղերի ընտրված գլոսարիումների հավաքածու։
1 105 242

edits