«Սամուրայ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 18 բայտ ,  6 տարի առաջ
չ
clean up, replaced: → (3), է: → է։ (2), բ: → բ։, ը: → ը։ (8), ն: → ն։ (6), վ: → վ։, ր: → ր։, ց: → ց։ (2), ): → )։ (3) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: → (3), է: → է։ (2), բ: → բ։, ը: → ը։ (8), ն: → ն։ (6), վ: → վ։, ր: → ր։, ց: → ց։ (2), ): → )։ (3) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Samurai with sword.jpg|thumb|Սպառազինված սամուրայ՝ թրով ու դաշույնով։ Լուսանկարել է Ֆելիքս Բեատոն 1860-ականների սկզբներին Ճապոնիայում]]
[[Պատկեր:Mōko Shūrai Ekotoba 2.jpg|thumb|Հեծյալ սամուարայը ճակամարտում է Ճապոնիա ներխուժած մոնղոլների դեմ, մոտ. 1293 թթ.]]
'''Սամուրայ'''` ({{lang-ja|侍}}, '''բու ́շի''' {{lang-ja|武士}}), [[Ճապոնիա|ճապոնական]] [[ավատատիրություն|ավատատիրության]] ժամանակների ռազմականացված ազնվականության խավ է:է։ Իմաստաբանական առումով, «սամուրայ» բառին մոտ է «բուշի» բառը. վերջինս գործածվում է ավելի լայն իմաստով և նկատի ունի ցանկացած զինվորի, մինչդեռ սամուրայը ազնվական զինվոր է:է։ Հետազոտողները հաճախ զուգահեռներ են անցկացնում ճապոնական սամուրայների և եվրոպական ասպետների միջև, ինչը իմաստ ունի միայն որոշ չափով, քանի որ տարբերություններն ակնհայտ են:են։
 
Բուն «սամուրայ» բառն առաջացել է ''saberu'' բայից, որը նշանակում է «ծառայել»: Այլ կերպ ասած, «սամուրայը» իր ավատատիրոջ` [[դայմյո]]յի ռազմական ծառան էր. թիկնապահը, զինվորը, պաշտոնյան: Այդ առումով, սամուրայի ամենապատվավոր պաշտոնն էր համարվում՝ տիրոջ թրի պահապան լինելը: Սակայն սամուրայները նաև այլ պաշտոններ էին զբաղեցնում, ինչպես օրինակ «տիրոջ անձրևանոցի պահապանի» կամ «առավոտյան տիրոջը ջուր մատուցողի» պաշտոնները:
 
Բուն «սամուրայ» բառն առաջացել է ''saberu'' բայից, որը նշանակում է «ծառայել»: Այլ կերպ ասած, «սամուրայը» իր ավատատիրոջ` [[դայմյո]]յի ռազմական ծառան էր. թիկնապահը, զինվորը, պաշտոնյան:պաշտոնյան։ Այդ առումով, սամուրայի ամենապատվավոր պաշտոնն էր համարվում՝ տիրոջ թրի պահապան լինելը:լինելը։ Սակայն սամուրայները նաև այլ պաշտոններ էին զբաղեցնում, ինչպես օրինակ «տիրոջ անձրևանոցի պահապանի» կամ «առավոտյան տիրոջը ջուր մատուցողի» պաշտոնները:պաշտոնները։
 
== Պատմություն ==
=== Սամուրայության ձևավորումը ===
Սամուրայությունն առաջացել է Թայկայի բարեփոխումների (646 թ.) արդունքում. սա [[Չինաստան|չինական]] [[Թան]] արքայատոհմի քաղաքական, կառավարական և ռազմական վարչակազմի ընդօրինակման փորձ էր : Սամուրայության զարգացման համար կարևորագույն խթան էր Կամու կայսրը (VIII դ. վերջ - IX դ. սկիզբ), ով [[այնու]] ցեղերի դեմ իր պատերազմի համար դիմեց [[Ճապոնիա]]յի գավառական տոհմերի ռազմական ուժին: ուժին։
 
[[X դար|X]]—[[XII դար]]երում` ավատատիրական պատերազմների ընթացքում, վերջնականապես ձևավորվեցին հիմնական ավատատիրական տոհմերը, որոնց տիրույթի տակ էին գտնվում զգալի ռազմական ուժեր. այդ ուժերը ձևականորեն գտնվում էին [[Ճապոնիյա]]յի կայսեր ծառայության տակ, սակայն իրականում ծառայում էին իրենց մասնավոր իշխանական տոհմերին, որոնց գլխավորում էին [[դայմյո]]ները (մեծ իշխանները):։ Նույն ժամանակաշրջանում են առաջացել սամուրայների բարոյական կանոնների սկզբունքները, որոնք արտացոլվեցին «Աղեղի և նժույգի արահետում» («Կյուբա-նո միտի»), հետագայում դառնալով սամուրայության պատվիրանները՝ «Ռազմիկի արահետը» ([[Բուշիդո]]):։ Սամուրայ կարող էր համարվել միայն այն անձը, ով ուներ սամուրայի ոգի («սանայո») և հետևում էր սամուրայության բարոյական կանոնակարգին: կանոնակարգին։
 
Սամուրայության ինքնուրույն հասարակական խավ դառնալու ժամանակաշրջանը սովորաբար վերագրվում է [[Ճապոնիա]]յում [[Մինամոտո]] տոհմի իշխանության դարաշրջանին ([[1192]]—[[1333]] թթ.):։ Դրան նախորդած [[Թայրա]] և [[Մինամոտո]] իշխանատների միջև ծագած երկարատև և արյունալի [[Գեմպեյ]] քաղաքացիական պատերազմը հիմք հանդիսացավ [[շյոգունատի]] ստեղծման համար. վերջինս սամուրայական վարչակազմ էր, որը ղեկավարվում էր գերագույն հրամանատարի ([[շյոգունի]]) կողմից:կողմից։
 
=== Սամուրայության ոսկե դարը ===
Սամուրայության [[ոսկե դար]] է համարվում առաջին շյոգունից սկսած մինչև Օնին պատերազմն ընկած ժամանակաշրջանը:ժամանակաշրջանը։ Թեև դա հիմնականում հանդարտ դարաշրջան էր (չհաշված [[Ճապոնիա]]յի վրա մոնղոլների հարձակման անհաջող փորձը), այն ու ամենայնիվ սամուրայների թվաքանակակն այնքան էլ մեծ չէր (համեմատած Թոկուգավայի օրոք եղածի հետ, երբ ամեն հինգերորդ [[ճապոնացիներ|ճապոնացին]] սամուրայ էր), ինչը պայմանավորված էր սամուրայների բարձր կենսամակարդակով: կենսամակարդակով։
 
Նույն դարաշրջանում ծաղկում են ապրում սամուրայական արվեստները՝ գրականությունը, պատմական վիպասանությունը, երաժշտությունը:երաժշտությունը։ Խոշոր և երկարատև պատերազմների բացակայության պայմաններում, սամուրայներն իրենց ազատ ժամանակը տրամադրում էին բանահյուսությանը, գրելով բազմաթիվ բանաստեղծություններ և փիլիսոփայական աշխատություններ:աշխատություններ։ Արդյունքում, սամուրայները դարձան ժամանակի ամենազարգացած հասարակական խավը:խավը։ Հիշյալ դարաշրջանում է տարածում ստանում հետևյալ ասացվածքը. «Սարերի մեջ առանձնանում է Ֆուջիյաման, մարդկանց մեջ՝ սամուրայը»:
 
[[Թայրա]] տան հանդեպ կրած հաղթանակից հետո, [[Մինամոտո-նո Յորիտոմո]]ն ստիպեց կայսրին, որ իրեն շնորհի [[շյոգուն]]ի տիտղոս, իսկ նախկինում աննշան [[Կամակուրա]] ձկնորսական ավանը , որտեղ ժամանակին գտնվում էր իր սղնախը (ռազմական շտաբը), դարձրեց իր համար [[նստավայր]]: Այսուհետև, [[շյոգուն]]ը [[Ճապոնիա]]յում դարձավ ամենաազդեցիկ անձնավորությունը՝ լինելով միաժամանակ առաջին սամուրայը և վարչապետը:վարչապետը։ Թեև պաշտոնապես երկրի գերագույն իշխանությունը շարունակվում էր գտնվել կայսրի ձեռքերում և արքունիքը պահպանում էր իր ազդեցությունը, սակայն հենց [[շյոգուն]]ն էր հանդիսանում երկրի իրական տիրակալը:տիրակալը։ Կայսրը ստիպված էր համաձայնվել [[շյոգուն]]ի որոշումների հետ, հակառակ դեպքում «հոժարակամ» կզրկվեր գահից:գահից։
 
[[Մինամոտո-նո Յորիտոմո]]ն ստեղծեց երկրի ղեկավարման նոր մարմին՝ [[բակուֆու]] (բառացիորեն՝ «դաշտային նստակայան»: Ինչպես և [[շյոգունը]], այնպես էլ իր կառավարության նախարարների և նրանց օգնականների մեծ մասը սամուրայներ էին:էին։ Դրա շնորհիվ սամուրայության ոգին ներթափանցեց պետական և հասարակական կյանքի բոլոր բրագավառներեը:բրագավառներեը։ [[Ճապոնիա]]յի բոլոր գավառներում նշանակվեցին ռազմական մարզպետներ, որոնք հաշվետու էին [[բակուֆու]]ին [[շյոգունի]] ղեկավարությամբ:ղեկավարությամբ։ Այսպիսով, [[շյոգուն]]ը և իր նախարարները լավատեղյակ էին երկրի անցուդարձին և, անհրաժեշտության դեպքում, կարող էին արագ արձագանքել իրադարձություններին:իրադարձություններին։
 
{{ՎՊԵ|Samurai}}
 
[[Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատմություն]]
 
1 105 242

edits