«Օորտի ամպ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, replaced: → (210), → (109), → (51), → (26) oգտվելով ԱՎԲ
չ (Bot: Migrating 74 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q40864 (translate me))
չ (clean up, replaced: → (210), → (109), → (51), → (26) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Արեգակ]]ից մինչև Օորտի ամպը ընկած ենթադրյալ հեռավորությունը կազմում է 50.000 մինչև 100.000 [[աստղագիտական միավոր|ա.&nbsp;մ.]]<ref name="Morbidelli2006">
{{cite web
| author = Alessandro Morbidelli.
| date = 02.03.2008
| url = http://arxiv.org/abs/astro-ph/0512256
| title = Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs
| format = PDF
| publisher = arxiv
| accessdate = 2009-02-28
| lang = en
}}
</ref>&nbsp;— մոտ մեկ [[լուսային տարի]]. Դա կազմում է մինչև [[Կենտավրոսի Պրոքսիմա]] (Արեգակին ամենամոտ աստղը) ընկած հեռավորության մոտ քառորդ մասը։ [[Կոյպերի գոտի]]ն և [[ցրված սկավառակ]]ը, երկու այլ հայտնի [[տրանսնեպտունային մարմիններ]]ի տարածքները, հազարավոր անգամներ փոքր են Օորտի ամպից։ Օորտի ամպի արտաքին սահմանը հանդիսանում է Արեգակնային համակարգի ձգողության ուժի սահմանը<ref name="NASA_SSE_oort">
{{cite web
| publisher = NASA Solar System Exploration
| url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=OortCloud&Display=OverviewLong
| title = Oort Cloud
| accessdate = 2009-02-28
| lang = en
}}
</ref> — [[Հիլլի գունդ]]ը, որը հաշվարկվել է մոտ 2,0 [[լուսային տարի]] Արեգակնային համակարգի համար։
Չնայած այն բանին, որ Օորտի ամպի հավաստի դիտարկումենրի մասին չկան տեղեկություններ, աստղագետները գտնում են, որ այն հանդիսանում է Արեգակնային համակարգ ներխուժող բոլոր երկարաժամկետ գիսաստղերի և Հալլեյան տիպի գիսաստղերի, ինչպես նաև [[կենտավրոսներ]]ից և շատ [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտեր]]ի ընտանիքի գիսաստղների աղբյուր<ref name="emel2007">
{{cite web
| author = V. V. Emelyanenko, D. J. Asher, M. E. Bailey.
| title = The fundamental role of the Oort cloud in determining the flux of comets through the planetary system
| url = http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1365-2966.2007.12269.x
| publisher = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
| year = 2007
}} [[DOI]]:[http://dx.doi.org/10.1111/j.1365-2966.2007.12269.x 10.1111/j.1365-2966.2007.12269.x]{{ref-en}}
</ref>։ Օորտի ամպի արտաքին սահմանը ընդամենը համարվում է Արեգակնային համակարգի մոտավոր սահման, և այսպիսով, այն հեշտությամբ կարող է ընկնել ինչպես մոտ գտնվող աստղերի ձգողության ազդեցության տակ, այնպես էլ [[Ծիր Կաթին|Գալակտիկա]]յի ազդեցության տակ։ Այդ ուժերը երբեմն ստիպում են գիսաստղներին ուղղվել Արեգակնային համակարգի կենտրոնական մաս<ref name="Morbidelli2006" />։ Ելնելով նրանց ուղեծրերից, կարճաժամկետ գիսաստղերը կարող առաջանալ նաև [[ցրված սկավառակ]]ում, իսկ նրանցից որոշներն էլ Օորտի ամպում<ref name="Morbidelli2006" /><ref name="emel2007" />։ Չնայած այն հանգամանքին, որ [[Կոյպերի գոտի]]ն և ավելի հեռու ընկած ցրված սկավառակը բազմաթիվ անգամ դիտվել և չափվել են, Օորտի ամպի մարմիններ, այս պահին կարող են ենթադրաբար համարվել միայն չորս մարմիններ՝ [[(90377) Սեդնա|Սեդնան]], [[(148209) 2000 CR105|(148209) 2000 CR<sub>105</sub>]], [[(2006) SQ372|(2006) SQ<sub>372</sub>]] և [[(2008) KV42|(2008) KV<sub>42</sub>]]<ref name="morbidelli04">
{{cite web
| author = Alessandro Morbidelli, Harold Levison.
| title = Scenarios for the Origin of the Orbits of the Trans-Neptunian Objects (2000) CR<sub>105</sub> and (2003) VB<sub>12</sub> (Sedna)
| url = http://adsabs.harvard.edu/abs/2004AJ....128.2564M
| publisher = The Astronomical Journal
| year = 2004
}} [[DOI]]:[http://dx.doi.org/10.1086/424617 10.1086/424617]{{ref-en}}
</ref><ref name="herzberg2008">
{{cite web
| title = International Team of Astronomers Finds Missing Link
| url = http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/media/2008-09-04_e.html
| publisher = NRC Herzberg Institute of Astrophysics
| year = 2008
}}{{ref-en}}
</ref>.
Առաջին անգամ այսպիսի ամպի գոյության մասին գաղափարը առաջ է քաշվել էստոնացի աստղագետ [[Էռնստ Էպիկ]]ի կողմից 1932 թվականին<ref>
{{cite journal
| author = Էռնստ Էպիկ
| titel = Note on Stellar Perturbations of Nearby Parabolic Orbits
| publisher = Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences
| year = 1932
| volume = 67
| pages = 169—182
}}
</ref>: Անկախ սրանից 1950-ականներին, այսպիսի գաղափար է առաջ քաշվել նիդերլանդացի աստղաֆիզիկոս [[Յան Օորտ]]ի կողմից, որպես հետևյալ պարադոքսի լուծում<ref name="Oort">
{{cite journal
| author = Յան Օորտ
| title = The structure of the cloud of comets surrounding the Solar System and a hypothesis concerning its origin
| url = http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1950BAN....11...91O&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf
| publisher = Bull. Astron. Inst. Neth
| year = 1950
| volume = 11
| pages = 91—110
}}{{ref-en}}
</ref>` Արեգակնային համակարգի պատմության մեջ գիսաստղերի ուղեծրերը հաստատուն չեն, նրանց շարժման վերլուծությունը հուշում է, որ նրանք վերջին հաշվով պետք է կամ բախվեն Արեգակի հետ, կամ մոլորակներից մեկի, կամ պետք է դուրս մղվեն Արեգակնային համակարգից մոլորակների հետ փոխազդման պատճառով: Բացի այդ, քանի որ նրանք կազմված են ցնդող նյութերից, այս նյութերը անընդհատ ցնդում են գիսաստղի ամեն մոտեցման ժամանակ Արեգակին, կամ նրանց վրա գոյանում է պաշտպանիչ շերտ: Այսպիսով, Օորտի կարծիքով, գիսաստղերը, հավանաբար չեն առաջացել իրենց ասյօրյա ուղեծրերի վրա, և հավանաբար անց են կացրել իրենց գոյության հիմնական մասը արտաքին ամպում<ref name="Oort"/><ref name="dave">
{{cite journal
| author = David C. Jewitt.
| title = From Kuiper Belt Object to Cometary Nucleus: The Missing Ultrared Matter
| url = http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/123/2/1039/
| publisher = The Astronomical Journal
| year = 2002
| volume = 123
| pages = 1039—1049
}} {{ref-en}}
</ref><ref name="book">
{{cite book
|author = Harold F. Levison, Luke Donnes.
|part = Comet Populations and Cometary Dynamics
|title = Encyclopedia of the Solar System
|editor = Edited by Lucy Ann Adams McFadden, Lucy-Ann Adams, Paul Robert Weissman, Torrence V. Johnson
|edition = 2nd ed
|place = Amsterdam; Boston
|publisher = Academic Press
|year = 2007
|pages = 575—588
|isbn = 0120885891
}}
</ref>:
[[Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ]]
[[Կատեգորիա:Տրանսնեպտունային մարմիններ]]
 
{{Link FA|en}}
{{Link FA|es}}
1 105 242

edits