«Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մուղնի)»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, replaced: = → = (38), = → = (38), = → = (32), = → = (19), = → = (4), բ: → բ։, է: → է։ (2), ը: → ը։ (13), ի: → ի։ (2), լ: → լ։ (3), մ: oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...
չ (Bot: Migrating 3 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q3056867 (translate me))
չ (clean up, replaced: = → = (38), = → = (38), = → = (32), = → = (19), = → = (4), բ: → բ։, է: → է։ (2), ը: → ը։ (13), ի: → ի։ (2), լ: → լ։ (3), մ: oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...)
| հայերեն անվանում =Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մուղնի)
| տեսակ = Եկեղեցի
| պատկեր =Mughni_Monastery.jpg
| պատկերի չափ = 300px
| նկարագրություն = Եկեղեցին
| երկիր2 = [[Զաքարյան Հայաստան]]
| pushpin map = Հայաստան
| pushpin map2 = Հայաստան Արագածոտնի մարզ
| pushpin label position =
| latd = 40
|latm = 17
|lats = 58.66
|latNS = N
|longd = 44
|longm = 21
|longs =55.5
|longEW = E
| տեղադրություն = {{դրոշավորում|Հայաստան}} [[Արագածոտնի մարզ]], [[Մուղնի]]
| աշխարհ =Այրարատ
| կրոնադավանություն = {{դրոշավորում|Հայ Առաքելական եկեղեցի}}
| հիմնադիր =
|ակտիվություն =
| կարգավիճակ = Կանգուն
| սկիզբ = 14-րդ դար
| ճարտարապետ =
| ոճ = [[Հայկական ճարտարապետություն|Հայկական]]
| ավարտ =
| ավերում =
| տիպ=
| ընդունակություն =
| երկարություն =
| լայնություն =
| նավի լայնություն =
| բարձրություն =
| գմբեթների թիվ = 1
| արտաքին գմբեթի բարձրություն =
| ներքին գմբեթի բարձրություն =
| արտաքին գմբեթի տրամագիծ =
| ներքին գմբեթի տրամագիծ =
| երկիր = Հայաստան
| ծայրաձողերի թվաքանակ =
| ծայրաձողի բարձրություն =
| շինանյութ =
| Վիքիպահեստում =Mughni
}}
 
'''Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մուղնի)''', եկեղեցի:եկեղեցի։ Գտնվում է [[ՀՀ]] [[Արագածոտնի մարզ]]ի [[Մուղնի]] գյուղի հարավային ծայրին: ծայրին։
 
==Պատմություն==
 
Ըստ [[17-րդ դար]]ի պատմագիր [[Զաքարիա Սարկավագ]]ի, վանքը հիմնադրել է [[Հովհաննավանք]]ի միաբանությունը` այնտեղ տեղափոխելով [[Սուրբ Գևորգ]]ի մասունքները:մասունքները։ Հավանաբար դա տեղի է ունեցել [[13-րդ դար]]ի առաջին կեսին, որովհետև արդեն [[1278]] թ. Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքում ձեռագրեր է ընդօրինակվել:ընդօրինակվել։ Սբ. Գևորգ վանքից Սբ. Գևորգի մասունքների մի մասը տարվել է [[Վրաստան]]` վրաց արքայազնի բուժման համար: Այդ մասունքները պահելու համար հետագայում կառուցվել է [[Թիֆլիս]]ի Մողնու Սբ. Գևորգ եկեղեցին:եկեղեցին։ 13-15-րդ դդ այստեղ ձեռագրեր են գրվել, վանքը դարձել է հռչակավոր ուխտատեղի:ուխտատեղի։ [[1580]] թվականին վանքի առաջնորդ Ոսկան վարդապետը Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքում եպիսկոպոսական աթոռ է հաստատել:հաստատել։ Վանքը ծաղկում է ապրել [[17-րդ դար]]ում, երբ համալիրը երկու անգամ հիմնովին վերակառուցվել է:է։ [[1632]]-[[1655]] թթ. վանքի առաջնորդ Մարտիրոս եպիսկոպոսը քանդել է արդեն խարխուլ եկեղեցին ու մյուս շինությունները և կառուցել նորը` երկու զույգ մույթերով եռանավ բազիլիկը, պարիսպներ, խցեր: Սակայն [[17-րդ դար]]ի երկրորդ կեսին անմշակ քարով շինված այս եկեղեցին չէր համապատասխանում համահայկական ուխտատեղիի պահանջներին, որի պատճառով Հովհաննես վարդապետը, ստանալով պարսից շահի թույլտվությունը, հիմնովին քանդել է այն և սրբատաշ տուֆ քարերով [[1664]]-[[1669]] թթ. կառուցել նորը:նորը։ Հովհաննես վարդապետը [[1669]] թ., մինչև շինարարության ավարտը, վախճանվել է [[Ագուլիս]]ում (նա գնացել էր Ագուլիս եկեղեցու կառուցման համար դրամ հանգանակելու): Շինարարությունը ավարտել է Դավիթ վարդապետը:վարդապետը։ Վանքի Սբ. Գևորգ եկեղեցու ճարտարապետն էր Սահակ Հիզանեցին, որի մահից հետո ([[1666]] թ.) նրան փոխարինել է իր փեսա և աշակերտ ուստա Մուրադը:Մուրադը։ [[1734]] թ. Մուղնու Սբ. Գևորգ վանք ուխտի է եկել կաթողիկոս [[Աբրահամ Բ Խոշաբեցի]]ն:ն։ [[1811]] թ. առևտրական Հովհաննեսը և նրա կին Թամարը վանքին վարագույր են նվիրել` խաչելության և վիշապին նիզակահարող հեծյալ Սբ. Գևորգի պատկերով. այն այժմ գտնվում է ՀՊՊԹ-ում:ում։ [[19-րդ դար]]ում Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքը ուխտավայր է եղել նաև վրացիների և պարսիկների համար: Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքը մասնակի վերանորոգվել է [[19-րդ դար]]ում:ում։ Վանքի առաջնորդ Ստեփանոս արքեպիսկոպոսը [[1830]] թ. նորոգել է եկեղեցու տանիքը, [[1839]] թվականին` կայծակից փշրված գմբեթի ծայրը:ծայրը։ Մարտիրոս արքեպիսկոպոս Կեսարացին վերանորոգել է վանքի պարիսպը, բնակելի և տնտեսական շինությունները:շինությունները։ [[1863]] թ. վանահայր է դարձել Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցը:Սմբատյանցը։ Աբել եպիսկոպոս Մխիթարյանը, դառնալով վանքի առաջնորդ, [[1870]]-ին այնտեղ դպրոց է հիմնել:հիմնել։ [[1889]]-ին շարադրել է վանքի պատմությունը:պատմությունը։ [[1895]] թվականին երևանցի Աղամալ Մելիք-Աղամալյանի ծախսերով կառուցել է հյուսիս-արևելյան կողմի բնակելի սենյակների երկրորդ հարկը:հարկը։ Համալիրի հյուսիս-արևմտյան կողմում է աղբյուրի փոքրիկ շենքը` զուգակցված ջրամբարի հետ:հետ։ Արևելյան պարսպապատին կից են թաղածածկ սեղանատունը, մթերանոցը:մթերանոցը։ [[2000]] թ. վանքը նորոգվել է և տարածքը բարեկարգվել է Մեսրոպ արք. Աշճյանի հոգածությամբ:հոգածությամբ։ [[2000]] թ. [[հոկտեմբերի 8]]-ին [[Գարեգին Բ]] Ներսիսյան կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվել է Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքի եկեղեցին:եկեղեցին։
 
==Ճարտարապետություն==
 
Սև և կարմիր տուֆի սրբատաշ քարերով շինված քառամույթ գմբեթավոր բազիլիկի հորինվածքով եկեղեցուն արևմտյան կողմից կից է եռակամար բաց սրահ, որի միջին հատվածի վրա բարձրանում է զանգակատան 12-սյունանի ռոտոնդան:ռոտոնդան։ Ընդարձակ և բարձր աղոթասրահի կենտրոնում խաչաձև մույթերի վրա բարձրանում է գլանաձև թմբուկով և հովանոցաձև վեղարով գմբեթը:գմբեթը։ Աբսիդի և դահլիճի հյուսիսարևելյան անկյան վրա Գրիգոր Ա Լուսավորչի կողմից [[Տրդատ Գ]] Մեծի մկրտության, Սբ. Գևորգի` Գաբրիել հրեշտակապետից սուր ստանալու, Աստվածածնի վերափոխման, Ստեփանոս Նախավկային, Սբ. Նիկողայոս Հայրապետին և Համբարձման տեսարանը պատկերող [[19-րդ դար]]ի որմնանկարներ են:են։ Եկեղեցու արտաքին հարդարանքում մեծ դեր է խաղում բազմագունությունը` սև և դեղնակարմրավուն տուֆի օգտագործումով:օգտագործումով։ Գմբեթի թմբուկին չորս ավետարանիչների խորհրդանշանների հարթաքանդակներն են:են։ Հարավային մուտքը ուշագրավ է բացառիկ հարուստ և բարձրարվեստ ձևավորումով:ձևավորումով։ Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքի եկեղեցին ճարտարապետական ձևերի գեղագիտական բարձր հատկանիշներով ուշ միջնադարի Հայաստանի լավագույն կառույցներից է:է։
 
==Պահվող մասունքներ==
 
Մուղնու վանքում պահվող սրբություններից են եղել Սբ. Գևորգի Աջը, [[Թադեոս առաքյալ]]ի և [[Մատթեոս առաքյալ|Մատթեոս ավետարանչի]] մասունքները:մասունքները։ Մուղնու Սբ. Գևորգ վանքի ուխտի օրն է [[սեպտեմբերի վերջի շաբաթ օրը]]-ը:ը։
 
{{Հայկական եկեղեցիներ}}
274 658

edits