«Պաուլ Ցելան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 43 բայտ ,  7 տարի առաջ
չ
clean up, replaced: դ: → դ։, է: → է։ (2), ը: → ը։ (5), ի: → ի։ (2), լ: → լ։ (3), կ: → կ։, ն: → ն։ (9), ո: → ո։, չ: → չ։, ջ: → ջ։ (4), ս: → ս։, վ: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...
չ (Bot: Migrating 36 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q153905 (translate me))
չ (clean up, replaced: դ: → դ։, է: → է։ (2), ը: → ը։ (5), ի: → ի։ (2), լ: → լ։ (3), կ: → կ։, ն: → ն։ (9), ո: → ո։, չ: → չ։, ջ: → ջ։ (4), ս: → ս։, վ: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...)
}}
 
'''Պաուլ Ցելան''' ({{lang-de|Paul Celan}} [{{IPA|paʊl ˈtselan}}], (* [[1920]] թ. [[նոյեմբերի 23]] [[Չերնովից]] (այն ժամանակ՝ [[Ռումինիա]], այժմ` [[Ուկրաինա]]), † հավանաբար [[1970]] թ. [[ապրիլի 20]], [[Փարիզ]]):։ (Բուն անունը` Պաուլ Անցել, որը գրաշրջությամբ (անագրամա) դարձել է Ցելան) 20-րդ դարի գերմանալեզու նշանավոր բանաստեղծներից է, ում ստեղծագործությունը թարգմանված է աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով:լեզուներով։ Սկսելով հիմնականում ֆրանսիական սյուրռեալիզմի ավանդներով` Պ. Ցելանը վերջին ժողովածուներում մխրճվում է գերմաներենի հերմենևտիկական նրբությունների մեջ` հասնելով բառի էկզիստենցիալիստական արմատներին:արմատներին։ Ավելացրած նրա պոեզիայի գրաֆիկական նրբագիծը, արտակարգ երաժշտականությունը, հրեական և համաշխարհային մշակույթի հետ բազմաթիվ զոգորդությունները, աղերսները և առնչությունները, որոնք այդ բանաստեղծությունը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի համաեվրոպական պոեզիայի մեջ եզակի, գրեթե անձեռակերտ մի ձեռագիր են դարձնում:դարձնում։ Մեծ է Ցելանի ավանդը նաև թարգմանության ասպարեզում:ասպարեզում։
 
==ԿՅԱՆՔԸ==
 
Պաուլ Ցելանը ծնվել է Ռումինիայում, Բուկովինայի կենտրոն Չերնովիցում, գերմանախոս հրեական ընտանիքում: ընտանիքում։
 
Սկզբում այցելել է գերմանական, իսկ այնուհետև եբրայական դպրոց:դպրոց։ Հինգ տարի սովորել է ռումինական, իսկ ապա ուկրաինական գիմազիաներում:գիմազիաներում։ 1938 թ.-ին սկսել է բժկություն սովորել Տուրսում, սակայն մի տարի անց վերադարձել է Ռումինիա` ռոմանիստիկա ուսանելու համար: 1940 թ.-ին Բուկովինան և նրա հետ միասին նաև Ցելանի հայրենի քաղաքը` Չերնովիցը, անցնում են ՍՍՀՄ տիրապետության տակ:տակ։ 1941 թ.-ին, երբ ռումինական և գերմանական զորքերը գրավում են Չերնովիցը, նաև այնտեղ սկսվում է հրեաներին գետտո տեղափոխելու պրոցեսը:պրոցեսը։ Ցելանի ծնողները տեղահանվել են 1942 թ.-ին:ին։ Հայրը մահացել է ճամբարում` տիֆից, իսկ մորը գնդակահարել են:են։ Ծնողների մահը խոր հետք է թողել Ցելանի հոգեաշխարհի վրա: Նա ողջ կյանքում տառապել է այն մտքից, որ ծնողներին թողել է բախտի քմահաճույքին:քմահաճույքին։
 
1942-1943 թթ. Ցելանը անցկացրել է ռումինական տարբեր աշխատանքային ճամբարներում, ծանր աշխատանքներ է կատարել մոլդավական ճանապարհաշինարարական խմբերում:խմբերում։ Սովետական զորքերի կողմից Չերնովիցի ազատագրումից հետո Ցելանը 1944 թ.-ին վերադարձել է այնտեղ:այնտեղ։ Շարունակել է ուսումը, աշխատել է իբրև թարգմանիչ:թարգմանիչ։ 1947 թ.-ին Հունգարիայով փախել է Վիեննա և 1948 թ.-ին հաստատվել Փարիզում:Փարիզում։ Նույն թվականին Վիեննայում լույս է տեսել ''Աճյունասափորների ավազը'' բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն, որը ուշադրության չի արժանացել:արժանացել։
 
1948 թ.-ին Ցելանը հանդիպում է Ինգեբորգ Բախմանին. նրանց սիրո պատմությունը վկայված է հետմահու հրատարակված օրագրերով և նամակագրությամբ (վերջինս հրատարակվեց 2008 թ.-ին, ''Սրտի ժամանակ'' վերնագրով):։
 
Փարիզում Ցելանը 1951 թ.-ին ծանոթանում է արվեստագիտուհի Գիզելե Լեստրանժի հետ, որի հետ ամուսնանում է:է։ 1952 թ.-ին Շտուտգարտում լույս է տեսնում երկրորդ ժողովածուն` ''Կակաչ և հիշողություն'' վերնագրով, որտեղ զետեղված էր միանգամից հռչակավոր դարձած ''Մահվան Ֆուգա'' բանաստեղծությունը:բանաստեղծությունը։ 1955 թ.-ին ֆրանսիական հպատակություն է ընդունում:ընդունում։ Ծնվում է միակ որդին:որդին։
 
1960 թ.-ին հրեա բանաստեղծ Իվ Գոլլի այրին` Կլարա Գոլլը, նրան անհիմն մեղադրում է ամուսնու բանաստեղծությունների գրագողության մեջ:մեջ։ Այն շարունակվում է մինչև բանաստեղծի կյանքի վերջը` հոգեկան մեծ ընկճվածության մեջ գցելով բանաստեղծին:բանաստեղծին։
 
Ցելանը բազմիցս հայտնվում է հոգեբուժական կլինիկաներում:կլինիկաներում։ Դեպրեսիվ վիճակներից մեկի ժամանակ փորձում է դանակահարել կնոջը:կնոջը։ 1967 թ.-ին նրանք որոշում են առանձին ապրել:ապրել։ Գերմանիայում արժանանում է ամենահեղինակավոր գրական պարգևներին: պարգևներին։
 
Կյանքի վերջին շրջանում հրատարակած ժողովածուները ավելի ու ավելի են քաշվում լեզվական-հերմենևտիկական խորությունների մեջ:մեջ։ Բանաստեղծը ասես հետևում է իր մեծ ժամանակակցի` Մարտին Հայդեգերի «die Sprache spricht» - «լեզուն խոսում է» սկզբունքին, ինչը թե' անասելին ասացման դաշտ բերելու նորանոր հնարավորություններ է տալիս և թե' ապահովում է նրա բանաստեղծման կարևորագույն մի սկզբունքը` «բանաստեղծությամբ հայտնաբերել այն վայրը, որտեղ ինչ-որ մեկը ազատվում է իրենից` իր` իբրև-ինքն-իրեն-օտարի զգացողությամբ»:
 
1969 թ.-ին, մահից մի քանի ամիս առաջ, առաջին և վերջին անգամ մեկնում է Երուսաղեմ:Երուսաղեմ։ Շփվում է հրեա բանաստեղծների հետ:հետ։ Ամբողջ կյանքի ընթացքում ջերմ հարաբերություններ է պահպանում բանաստեղծուհի Նելլի Զախսի հետ:հետ։
 
Ցելանի մահվան հանգամանքները մինչև օրս քննարկումների առարկա են:են։ Հավանաբար 1970 թ.-ի ապրիլի 20-ին նա Փարիզում, Միրաբոյի կամրջից նետվում է Սենան:Սենան։ Այսօր բանաստեղծի ժառանգությունը քննարկումների և մեկնաբանությունների կենտրոնում է: է։
 
«Ես տարբերություն չեմ տեսնում սեղմված բռունցքի և բանաստեղծության միջև» - այս սկզբունքը, չնայած ցելանյան բանաստեղծության հերմետիկ բնույթին, դրան միաժամանակ խորունկ ապրումայնություն է հաղորդում` մեջտեղ հանելով բանաստեղծման մյուս սկզբունքը, որը գոյաբանական ընդգրկման է. «Բանաստեղծությունը - զուտ մահկանացուության և մեռած տառի փոխակերպումն է անսահմանության»: Հայդեգերյան «գոյության տան» իր անկյունում այն լուսավորում է հիշողությունն ու ցավը, վախն ու հուսացումը, սերն ու տագնապը:տագնապը։ Այդ լուսավորման ներքո, ինչպես նա ինքն է գրում իր մի բանաստեղծության մեջ, «Ամեն ինչ ավելի քիչ է, / քան կա, / ամեն ինչ ավելին է»:
«Բանաստեղծությունը - ժամանակակից բանաստեղծությունը - անկասկած ավելի ու ավելի է ձգտում համրության, և դա, ինձ թվում է, միայն անուղղակիորեն է կապված բառապաշարի ընտրության դժվարություններին, շարահյուսության կտրուկ անկումներին և էլլիպսիզմների հակմանը:հակմանը։ Բանաստեղծությունը...հաստատվում է ինքն իր եզրին, եզրին կանգնելու համար այն իրեն իր Արդեն-Ոչ-ից անդադար հետ է կանչում և մղում է իր Դեռ-Եվս-ի մեջ:մեջ։ ... Դա ակտուալիզացված լեզու է, որը ազատված է ինչ-որ արմատական անհատականացման նշանով և ըստ այդմ հիշողության մեջ պահել է լեզվով հատկացված սահմանները և նրանով ներկայացված հնարավորությունները»:
 
==ԵՐԿԵՐԸ==
 
<!--nach Erscheinungsjahr-->
* [[Peter Horst Neumann]]:։ ''Zur Lyrik Paul Celans. Eine Einführung''. [[V&R]], Göttingen 1968; 2. Auflage 1990, ISBN 3-525-33567-9
* dsb.: ''Wort-Konkordanz zur Lyrik Paul Celans bis 1967''. W. Fink, München 1969
* [[Peter Szondi]]:։ ''Celan-Studien''. Hg. Jean Bollack mit Henriette Beese, Wolfgang Fietkau, Hans-Hagen Hildebrandt, Gert Mattenklott, Senta Metz, Helen Stierlin. Suhrkamp, Frankfurt 1972
* Dietlind Meinecke (Hrsg.):։ ''Über Paul Celan''. Suhrkamp, Frankfurt 1973
* Marlies Janz: ''Vom Engagement absoluter Poesie. Zur Lyrik und Ästhetik Paul Celans''. Athenäum, Königstein 1976
* ''Paul Celan'' Schwerpunktheft von ''[[Text und Kritik]].'' Heft 53/54, München 1977
* Winfried Menninghaus: ''Paul Celan. Magie der Form''. Suhrkamp, Frankfurt 1980
* Karsten Hvidfelt Nielsen & Harald Pors: ''Index zur Lyrik Paul Celans''. Fink, München 1981
* [[Gerhart Baumann]]:։ ''Erinnerungen an Paul Celan''. Suhrkamp, Frankfurt 1986
* [[Hans-Georg Gadamer]]:։ ''Wer bin Ich und wer bist Du? Ein Kommentar zu Paul Celans Gedichtfolge 'Atemkristall<nowiki>'</nowiki>'', Suhrkamp, Frankfurt 1986
* [[Otto Pöggeler]]:։ ''Spur des Worts. Zur Lyrik Paul Celans''. Alber, Freiburg 1986, ISBN 3-495-47607-5
* [[Werner Hamacher]] & Winfried Menninghaus Hgg.: ''Paul Celan''. Suhrkamp, Frankfurt 1988 (Reihe: Materialien)
* Harald Pors: ''Rückläufiges Wortregister zur Lyrik Paul Celans''. W. Fink, München 1989
* Edith Silbermann: ''Begegnung mit Paul Celan. Erinnerung und Interpretation''. 2. Auflage. Rimbaud, Aachen 1995, ISBN 3-89086-884-3
* John Felstiner: ''Paul Celan. Eine Biographie'' Beck, München 1997, ISBN 3-406-42285-3
* [[Stéphane Mosès]]:։ ''P. Celans Inskription der Vernichtung'' in: ''Der Exodus aus Nazideutschland und die Folgen. Jüdische Wissenschaftler im Exil.'' Hg. Marianne Hassler, Attempto, Tübingen 1997, ISBN 3-89308-265-4
* Oliver Wieters: ''Der Traum vom Schweigen. Paul Celans frühe Arbeit (1948) über den surrealistischen Maler Edgar Jené''. Tübingen 1997 [http://www.oliverwieters.de/artikel-73.html]
* [[Bernhard Böschenstein]] & Sigrid Weigel (Hgg.):։ ''Ingeborg Bachmann und Paul Celan. Poetische Korrespondenzen. Vierzehn Beiträge'' Suhrkamp, Frankfurt 1997; wieder 2000
* Thomas Schestag: ''[[Mantis religiosa|Mantisrelikte]]. [[Blanchot]], [[Jean-Henri Fabre|Fabre]], Celan'' Urs Engeler, Basel 1998, ISBN 3-905591-06-5 (über Celan ''Lichtzwang'', in Auswahl)
* Wolfgang Emmerich: ''Paul Celan'' Rowohlt, Reinbek 1999, ISBN 3-499-50397-2
* [[Jean Firges]]:։ ''"Den [[Acheron]] durchquert ich." Einführung in die Lyrik Paul Celans. Vier Motivkreise: Die Reise, der Tod, der Traum, die Melancholie.'' 2. Auflage. Stauffenburg, Tübingen 1999, ISBN 3-86057-067-6 (siehe dsb., 2001 sowie seinen Namensartikel, mit dem Forschungsschwerpunkt Celan)
* Jean Bollack: ''Paul Celan. Poetik der Fremdheit''. Übers. Werner Wögerbauer. Zsolnay, Wien 2000, ISBN 3-552-04976-2
* Andrei Corbea-Hosie Hg.: ''Paul Celan. Biographie und Interpretation'' Bukarest & Konstanz 2000, ISBN 3-89649-578-X
* Barbara Wiedemann: ''Paul Celan. Die Goll-Affäre. Dokumente zu einer "Infamie"''. Suhrkamp, Frankfurt 2000, ISBN 3-518-41178-0
* [[Albrecht Schöne]]:։''Dichtung als verborgene Theologie : Versuch einer Exegese von Paul Celans: "Einem, der vor der Tür stand"''. Göttinger Sudelblätter, [[Wallstein Verlag]], Göttingen 2000, ISBN 3-89244-431-5
* Jean Firges: ''Paul Celan: Die beiden Türen der Welt. Gedichtinterpretationen''. Sonnenberg, Annweiler 2001, ISBN 978-3-933264-06-0 (siehe dsb., 1999 & 2010)
* [[Roland Reuß]]:։ ''Im Zeithof. Celan-Provokationen''. Stroemfeld/Roter Stern, Frankfurt 2001, ISBN 3-87877-777-9
* Marie-Hélène Quéval u.a. Hgg.: ''Paul Celan "Die Niemandsrose". Lectures d'une Œuvre''. Éd. du Temps, Paris 2002 ISBN 2842742052 (in frz. Sprache)
* [[Jacques Derrida]]:։ ''Schibboleth. Für Paul Celan'' Übers. Wolfgang Sebastian Baur. Passagen, Wien 2002
* Anja Lemke: Konstellation ohne Sterne. Zur poetischen und geschichtlichen Zäsur bei Martin Heidegger und Paul Celan. Wilhelm Fink, München 2002 ISBN 3-7705-3755-6
* Hans-Michael Speier Hg.: ''Gedichte von Paul Celan. Interpretationen'' Reclam, Stuttgart 2002
* [[Martin A. Hainz]]:։ ''Masken der Mehrdeutigkeit. Celan-Lektüren mit [[Adorno]], Szondi und Derrida.'' (Reihe: Untersuchungen zur österreichischen Literatur des 20. Jahrhunderts 15) Braumüller, 2. Auflage. Wien 2003
* [[Theo Buck]]:։ ''Celan schreibt an Jünger'' Rimbaud, Aachen 2005, ISBN 3-89086-634-4 (Reihe: Celan-Studien, 7)
*Jürgen Lehmann Hg.: ''Kommentar zu Paul Celans 'Sprachgitter'''. Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2005, ISBN 3-8253-5136-X. ([http://www.literaturkritik.de/public/rezension.php?rez_id=9570&ausgabe=200606 Rezension])
*[[Robert Kleindienst]]:։ ''Beim Tode! Lebendig! Paul Celan im Kontext von Roland Barthes' Autorkonzept. Eine poetologische Konfrontation''. [[Königshausen & Neumann]], Würzburg 2006, ISBN 3-8260-3329-9
* Sandro Zanetti: ''„zeitoffen“. Zur Chronographie Paul Celans''. Wilhelm Fink, München 2006, ISBN 3-7705-4300-9
* ''"Wer auf dem Kopf geht, hat den Himmel als Abgrund unter sich." Résonances, Paul Celan, Poesie, Rütjer, Malerei''. Eine Ausstellung des [[Heinrich-Heine-Institut]]s und des [[Institut Français]], 2001; ISBN 3-9807575-3-6
քո մոխրե մազերը Սուլամիթ
|align="right"|
 
<br /><br />
''' ՍԱՓՈՐՆԵՐԸ'''
<br />Ժամանակի երկար սեղաններին
<br />խնջույքի են նստած սափորները Աստծո:Աստծո։
<br />Նրանք ցմրուր խմում են աչքերը ապրողների և աչքերը կույրերի,
<br />սրտերը տիրական ստվերների,
<br />սմքած այտերը երեկոյի:երեկոյի։
<br />Նրանք ամենաուժեղ հարբեցողներն են.
<br />նրանք տանում են դատարկությունը բերաններին, իբրև լիությունը,
<br />և փրփրելով պռունկներից չեն թափվում, ինչպես դու կամ ես: ես։
 
''' ԱԱՂՄՈՍ'''
<br />Ոչ ոք դարձյալ մեզ չի հունցի հող ու կավից,
<br />ոչ ոք չի արթնացնի մոխիրը մեր:
<br />Ոչ ոք:ոք։
<br />Օրհնյալ լինես, ոչ ոք:ոք։
<br />Քեզ ի սեր ենք մենք
<br />ուզում ծաղկել:ծաղկել։
<br />Քեզ
<br />ընդառաջ:ընդառաջ։
<br />Ոչինչ
<br />կմնանք, փթթելով,
<br />Ոչնչի վարդ,
<br />Ոչ ոքի վարդ:վարդ։
<br />Վարսանդով`
<br />պուրպուր բառից, որը մենք երգեցինք
<br />վերևում, ախ, վերևում
<br />փշի:փշի։
 
{{DEFAULTSORT:Ցելան, Պաուլ}}
274 658

edits