«Խավարում»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 33 բայտ ,  8 տարի առաջ
չ
clean up, replaced: գ: → գ։ , է: → է։ , ը: → ը։ (5), ժ: → ժ։ , ի: → ի։ , լ: → լ։ , կ: → կ։ (2), մ: → մ։ (6), ն: → ն։ , ս: → ս։ , ց: → ց։ , ]]: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...
(Հետ է շրջվում 1223888 խմբագրումը, որի հեղինակն է՝ 212.73.65.135 (քննարկում) մասնակիցը)
չ (clean up, replaced: գ: → գ։ , է: → է։ , ը: → ը։ (5), ժ: → ժ։ , ի: → ի։ , լ: → լ։ , կ: → կ։ (2), մ: → մ։ (6), ն: → ն։ , ս: → ս։ , ց: → ց։ , ]]: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:Ավտո...)
[[Պատկեր:Solar_eclipse_1999_4Solar eclipse 1999 4.jpg|thumb|[[1999]] թվականի Արեգակի խավարումը [[Ֆրանսիա]]յում]]
'''Խավարում''', աստղագիտական երևվույթ, որի դեպքում երկնային մարմինները, մեկը մյուսին ծածկելու պատճառով, երկրային դիտորդին ամբողջությամբ կամ մասամբ որոշ ժամանակ չեն երևում: երևում։
 
Խավարումներին են վերաբերում Արեգակի ծածկումը Լուսնով, Լուսնի ծածկումը Երկրի ստվերով, ինչպես նաև [[աստղ]]երի և [[մոլորակ]]ների ծածկումները Լուսնով, Արեգակի սկավառակով ներքին մոլորակների ([[Մերկուրի (մոլորակ)|Մերկուրիի]] և [[Վեներա (մոլորակ)|Վեներայի]]) անցումները, մոլորակի սկավառակով [[արբանյակ]]ների անցումները: անցումները։
 
[[Երկրի մթնոլորտ]]ի վերին շերտերում Արեգակի ճառագայթների մի մասը (հիմնականում կարճալիքային) կլանվում է, ցրվում, իսկ երկարալիքային մասը բեկվում է և լուսավորում Լուսինը:Լուսինը։ Այդ պատճառով Լուսնի խավարած մասերը ստանում են դեղնակարմրավուն երանգ:երանգ։ Խավարման ընթացքում Լուսնի երանգով ուսումնասիրում են մթնոլորտի վերին շերտերի կառուցվածքը: կառուցվածքը։
 
==Արեգակի խավարում==
{{Հիմնական|Արեգակի խավարում}}
Նորալուսնի ժամանակ (տես [[Լուսնի փուլեր]]), երբ [[Արեգակ]]ը, [[Լուսին]]ը և [[Երկիր]]ը գտնվում են գրեթե մի ուղղի վրա, Լուսնի ստվերն ընկնում է Երկրի վրա և Երկրի մակերևույթի որոշ մասերից դիտելիս Արեգակն ամբողջությամբ կամ մասամբ չի երևում, որն էլ Արեգակի լրիվ կամ մասնակի խավարումն է:է։ Տվյալ վայրում Արեգակի լրիվ խավարումը տևում է 2 - 3 (առավելագույնը՝ 8) ր, իսկ մասնակին՝ 2 - 3 ժ:ժ։ Երբ խավարման ընթացքում Լուսինը գտնվում է իր ուղեծրի [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|երկրահեռ]], իսկ Երկիրը իր ուղեծրի [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|արևամերձ]] մասերում, Լուսնի անկյունային տրամագիծը դառնում է Արեգակինից փոքր և ծածկում է Արեգակի միայն կենտրոնական մասը (օղակաձև խավարում): ։
 
==Լուսնի խավարում==
{{Հիմնական|Լուսնի խավարում}}
Լիալուսնի ժամանակ, երբ Արեգակը, Երկիրը և Լուսինը գտնվում են գրեթե մի ուղղի վրա, Երկրի ստվերն ընկնում է Լուսնի վրա և տեղի է ունենում Լուսնի լրիվ կամ մասնակի խավարում:խավարում։ Լուսնի լրիվ խավարումը առավելագույնը տևում է 1 ժ 45 ր, իսկ մասնակին՝ մի քանի ժամ: ժամ։
 
==Խավարումների պարբերությունները==
{{Հիմնական|Սարոս}}
Լուսնի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները կազմում են 5°9' անկյուն:անկյուն։ Այդ պատճառով նորալուսնի ընթացքում հաճախ Լուսնի ստվերը Երկրի վրա չի ընկնում, իսկ լիալուսնի ժամանակ Լուսինը գտնվում է Երկրի ստվերից վերև կամ ներքև, այսինքն խավարումներ տեղի չեն ունենում:ունենում։ Մեկ տարում տեղի է ունենում Արեգակի առնվազն 2 և ամենաշատը՝ 4 խավարում:խավարում։ Լուսնի խավարում այդ տարում կարող է ընդհանրապես չլինել:չլինել։ Մեկ տարում կարող է լինել Լուսնի ամենաշատը 2 խավարում:խավարում։ Խավարումների կրկնվելը կախված է Արեգակի նկատմամբ Լուսնի դիրքի վերականգնման ([[սինոդական ամիս]]), ինչպես նաև լուսնահանգույցներով հաջորդաբար անցումների միջև եղած ժամանակամիջոցից ([[դրակոնյան ամիս]]):։ Արեգակի և Լուսնի խավարումները միևնույն հաջորդականությամբ կրկնվում են յուրաքանչյուր 18 տարի 11⅓ (կամ 10⅓, հազվադեպ էլ՝ 12⅓, կախված այդ ժամանակամիջոցում եղած [[նահանջ տարի]]ների քանակից) օրը մեկ:մեկ։ Խավարումների կրկնման պարբերության ընթացքում՝ 6585,32 օրում, լինում է 223 սինոդական և 242 դրակոնյան ամիս:ամիս։ Այդ պարբերությունը հայտնի է եղել դեռևս հնում և անվանվել է [[սարոս]]:։ Մեկ սարոսի ընթացքում տեղի է ունենում 70 խավարում, որոնցից 41-ը՝ Արեգակի, իսկ 29-ը՝ Լուսնի:Լուսնի։ Երկրի տվյալ վայրից Արեգակի լրիվ խավարում դիտվում է 300 - 400 տարին մեկ: մեկ։
 
==Խավարումները հին Հայաստանում==
Հայ մատենագրությունում պահպանվել են խավարումների դիտման բազմաթիվ վկայություններ, որոնցից մեզ հասած ամենահինը վերաբերում է [[XV-րդ դար]]ի Արեգակի խավարմանը:խավարմանը։ [[Անանիա Շիրակացի]]ն ([[VII-րդ դար]]) ճիշտ է բացատրել Արեգակի և Լուսնի խավարումների պատճառները:պատճառները։ Բացի սարոսից, միջնադարյան Հայաստանում օգտվել են խավարումների 613 տարի 5 ամիս, ինչպես նաև հաճախ տեղի ունեցող 177 օր պարբերություններից:պարբերություններից։
 
== Տես նաև ==
281 878

edits