«Քրդերեն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 70 բայտ ,  8 տարի առաջ
չ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ
 
Ժամանակակից քրդերենը ունի մի շարք բարբառներ, որոնցից հիմնականները երկուսն են՝ հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան: Ամենատարածված բարբառը, որով խոսում է [[քրդեր]]ի մեծամասնությունը, հանդիսանում է հյուսիս-արևմտյանը (կուրմանջի): Կուրմանջի բարբառով խոսում են Թուրքիայի, Հայաստանի, Իրանի որոշ շրջանների, հյուսիսային Իրաքի և ԱՊՀ երկրների քրդերը: Երկրորդ բարբառը՝ հարավ-արևելյան կամ քուրդի բարբառը, որով խոսում են Իրանի ՝ Մեհաբադի, Սանհենդեջի և Քերմանշահի, նաև Իրաքի՝ Ռևանդուզի, Էրբիլիայի, Քիրքիքի և Սուլեյմանի քրդերը:
 
Քրդերենը ինքնատիպ լեզու է:Ինչպես բոլոր ժողովուրդներինը,այնպես էլ քուրդ ժողովուրդի լեզվի ծագումը սերտ կերպով զուգակցվում է նրա պատմական զարգացման հետ: Պատմության ընթացքում շատ նվաճողներ՝ հույները, հռոմեացիները, արաբները, սելջուկ թուրքերը,մոնղոլները և ուրիշներ,ամեն կերպ ձգտել են ասիմիլյացիայի ենթարկել քրդերին և վերացնել քրդերի լեզուն,սակայն այդ բանը նրանց չի հաջողվել: Քրդերը կարողացել են պահպանել ո՛չ միայն իրենց գոյությունը,այլ նաև իրենց լեզուն ու կուլտուրան:Քրդերենը պատկանում է հնդեվորոպական լեզվախմբի իրանական ճյուղին:Նա իր մեջ ունի նաև հնագույն միդիական լեզվի էլեմենտներ:Գտնվելով մոտ հարաբերությունների մեջ հարևան այնպիսի ժողովուրդների հետ,ինչպիսին են հայերը,պարսիկները,թուրքերը և արաբները,քրդական լեզուն որոշ ազդեցություն է կրել նրանցից և ինքն էլ իր հերթին ազդել է նրանց վրա:Չնայած այդ բոլորին նա պահպանել է իր ինքնուրունությունը: Քրդերենը արևելյան հարուստ,արտահայտիչ¬¬ գեխեցիկ լեզուներից մեկն է,ոգտագործելի գիտության,գրականության և այլ ասպարեզներում:Քրդերենը,սկսած Քրդստանի հյուսիսից մինչև հարավ ինքնուրույն և միասնական լեզու է եղել:Սակայն միասնությունը խախտվեց արաբական Խալիֆաթի տիրապետության ժամանակաշրջանում,այսինքն մեր թվարկության VII դարից,իսլամի հանդես գալուց հետո:Արաբները և ընդհանրապես մուսուլմանական աշխարհը քրդերենը խիստ ենթարկեցին ղուրանի լեզվին մի կողմից,մյուս կողմից Քրդստանի միասնության խախտումը պատճառ դարձավ քրդական միասնության խախտմանը:Չնայած դրան քուրդ ժողովուրդը չմոռացավ իր մայրենի լեզուն:Բազմաթիվ քուրդ գրողներ և բանաստեղծներ իրենց աշխատությունները գրում էին արաբական շրիֆտով,բայց լեզուն քրդերենն էր:Ժամանակակից քրդերենը ունի մի շարք բարբառներ,որոնցից հիմնականները երկուսն են՝հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան:Ամենատարածված բարբառը,որով խոսում են մոտ 24 միլիոն քրդեր,հանդիսանում է հյուսիս-արևմտյանը(Կուրմանջի):Կուրմանջի բարբառով խոսում են Թուրքիայի,Հայաստանի,Իրանի որոշ շրջանների,հյուսիսային Իրաքի և ԱՊՀ երկրների քրդերը:Երկրորդ բարբառը՝հարավ-արևելյան կամ քուրդի բարբառը որով խոսում են Իրանի ՝Մեհաբադի,Սանհենդեջի և Քերմանշահի,նաև Իրաքի՝Ռևանդուզի,Էրբիլիայի,Քիրքիքի և Սուլեյմանի քրդերը:
==Բնութագիր==
 
Քրդերենը ինքնատիպ լեզու է: Ինչպես բոլոր ժողովուրդներինը, այնպես էլ քուրդ ժողովուրդի լեզվի ծագումը սերտ կերպով զուգակցվում է նրա պատմական զարգացման հետ: Պատմության ընթացքում շատ նվաճողներ՝ հույները, հռոմեացիները, արաբները, սելջուկ թուրքերը, մոնղոլները և ուրիշներ, ամեն կերպ ձգտել են ասիմիլյացիայի ենթարկել քրդերին և վերացնել քրդերի լեզուն, սակայն այդ բանը նրանց չի հաջողվել: Քրդերը կարողացել են պահպանել ո՛չ միայն իրենց գոյությունը, այլ նաև իրենց լեզուն ու կուլտուրան: Քրդերենը պատկանում է հնդեվորոպական լեզվախմբի իրանական ճյուղին: Նա իր մեջ ունի նաև հնագույն միդիական լեզվի էլեմենտներ: Գտնվելով մոտ հարաբերությունների մեջ հարևան այնպիսի ժողովուրդների հետ, ինչպիսին են հայերը, պարսիկները, թուրքերը և արաբները, քրդական լեզուն որոշ ազդեցություն է կրել նրանցից և ինքն էլ իր հերթին ազդել է նրանց վրա: Չնայած այդ բոլորին նա պահպանել է իր ինքնուրունությունը: Քրդերենը արևելյան հարուստ,արտահայտիչ¬¬ գեխեցիկ լեզուներից մեկն է,ոգտագործելի գիտության,գրականության և այլ ասպարեզներում:Քրդերենը,սկսած Քրդստանի հյուսիսից մինչև հարավ ինքնուրույն և միասնական լեզու է եղել:Սակայն միասնությունը խախտվեց արաբական Խալիֆաթի տիրապետության ժամանակաշրջանում,այսինքն մեր թվարկության VII դարից,իսլամի հանդես գալուց հետո:Արաբները և ընդհանրապես մուսուլմանական աշխարհը քրդերենը խիստ ենթարկեցին ղուրանի լեզվին մի կողմից,մյուս կողմից Քրդստանի միասնության խախտումը պատճառ դարձավ քրդական միասնության խախտմանը:Չնայած դրան քուրդ ժողովուրդը չմոռացավ իր մայրենի լեզուն:Բազմաթիվ քուրդ գրողներ և բանաստեղծներ իրենց աշխատությունները գրում էին արաբական շրիֆտով,բայց լեզուն քրդերենն էր:Ժամանակակից քրդերենը ունի մի շարք բարբառներ,որոնցից հիմնականները երկուսն են՝հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան:Ամենատարածված բարբառը,որով խոսում են մոտ 24 միլիոն քրդեր,հանդիսանում է հյուսիս-արևմտյանը(Կուրմանջի):Կուրմանջի բարբառով խոսում են Թուրքիայի,Հայաստանի,Իրանի որոշ շրջանների,հյուսիսային Իրաքի և ԱՊՀ երկրների քրդերը:Երկրորդ բարբառը՝հարավ-արևելյան կամ քուրդի բարբառը որով խոսում են Իրանի ՝Մեհաբադի,Սանհենդեջի և Քերմանշահի,նաև Իրաքի՝Ռևանդուզի,Էրբիլիայի,Քիրքիքի և Սուլեյմանի քրդերը:
 
Քրդերենը արևելյան հարուստ, արտահայտիչ-գեղեցիկ լեզուներից մեկն է, օգտագործելի գիտության, գրականության և այլ ասպարեզներում: Քրդերենը, սկսած Քրդստանի հյուսիսից մինչև հարավ ինքնուրույն և միասնական լեզու է եղել: Սակայն միասնությունը խախտվեց արաբական Խալիֆաթի տիրապետության ժամանակաշրջանում, այսինքն մեր թվարկության VII դարից, իսլամի հանդես գալուց հետո: Արաբները և ընդհանրապես մուսուլմանական աշխարհը քրդերենը խիստ ենթարկեցին ղուրանի լեզվին մի կողմից, մյուս կողմից Քրդստանի միասնության խախտումը պատճառ դարձավ քրդական միասնության խախտմանը: Չնայած դրան քուրդ ժողովուրդը չմոռացավ իր մայրենի լեզուն: Բազմաթիվ քուրդ գրողներ և բանաստեղծներ իրենց աշխատությունները գրում էին արաբական շրիֆտով, բայց լեզուն քրդերենն էր:
 
Ժամանակակից քրդերենը ունի մի շարք բարբառներ,որոնցից հիմնականները երկուսն են՝ հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան: Ամենատարածված բարբառը, որով խոսում են մոտ 24 միլիոն քրդեր, հանդիսանում է հյուսիս-արևմտյանը (Կուրմանջի): Կուրմանջի բարբառով խոսում են Թուրքիայի, Հայաստանի, Իրանի որոշ շրջանների, հյուսիսային Իրաքի և ԱՊՀ երկրների քրդերը: Երկրորդ բարբառը՝ հարավ-արևելյան կամ քուրդի բարբառը որով խոսում են Իրանի՝ Մեհաբադի, Սանհենդեջի և Քերմանշահի, նաև Իրաքի՝ Ռևանդուզի, Էրբիլիայի, Քիրքիքի և Սուլեյմանի քրդերը:
 
== Գրադարձություն ==
{| class="wikitable"
26 700

edits