«Պրագմատիզմ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «'''Պրագմատիզմը''' (հունարեն`πράγμα պրագմա – գործ, գործողություն) Փիլիսոփայական ուղղություններ և ...»:)
 
չ
'''Պրագմատիզմը''' (հունարեն`{{lang-grc|πράγμα պրագմա}}՝պրագմա – գործ, գործողություն) [[Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ|փիլիսոփայական ուղղություն]] է , որը որպես [[ճշմարտություն|ճշմարտության]] չափանիշ համարում է [[պրակտիկա|պրակտիկան]]: Այն համարվում է [[ամերիկյան փիլիսոփայություն|ամերիկյան փիլիսոփայության]] ամենագլխավոր ուղղությունը: Հիմնադիրներն են [[Չարլզ Պիրս|Չարլզ Պիրսը]], [[Վիլյամ Ջեյմս|Վիլյամ Ջեյմսը]] և [[Ջոն Դյուի|Ջոն Դյուին]]: Պրագմատիզմի ձևավորման վրա իրենց ազդեցությունն են թողել [[պոզիտիվիզմ|պոզիտիվիզմի]] և [[կյանքի փիլիսոփայություն|կյանքի փիլիսոփայության]] մի շարք գաղափարներ:
==Ճշմարտության պրագմատիստական ընկալումը==
Ըստ պրագմատիստական փիլիսոփայության ներկայացուցիչների`կարևորը ոչ թե [[ճշմարտություն|ճշմարտությունն]] է , այլ ամուր [[հավատ|հավատն]] ու համոզմունքներն են: Երբ մենք ինչ որ բանի նկատմամբ ունենում ենք ամուր , անքակտելի կարծիք, ապա մենք այլևս չենք հետաքրքրվում դա ճշմարիտ է արդյոք, թե ոչ: Այսինքն , պրագմատիզմը պնդում է, որ [[ճշմարտություն|ճշմարտությունը]] հատկանիշ է , որը ոչինչ չի ավելացնում տվյալ առարկան նկարագրելիս, քանի որ յուրաքանչյուրս ունենք սեփական համոզմունքներ տվյալ առարկայի նկատմամբ: Այս առումով [[ճշմարտություն|ճշմարտությունը]] ճանաչելու համար մեծ դեր ունի կասկածը: Իսկ ինքը ճշմարտությունը կարող է լինել ` ա) [[համոզմունք]] , որը բերում է համապատասխան վարքի, գործողությունների, որոնք օգտակար են մարդու գոյատևման համար, բ) մեծամասնության վերջնական համոզմունք` որպես երկար ուսումնասիրության օրինաչափ և անհրաժեշտ արդյունք: «Համոզված եմ, հետևաբար` ճշմարիտ եմ”եմ»- ահա պրագմատիզմի վերաբերմունքը ճշմարտության վերաբերյալ:
==Դեդուկցիա, ինդուկցիա և աբդուկցիա==
Ցանկացած իմցությունիմացություն ծնվում է փաստերից, որոնք ի հայտ են գալիս ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների ժամանակ: Իսկ դատողությունները, որոնք հետազոտությունը հասցնում են դրական արդյունքի , լինում են երեք տեսակի` [[դեդուկցիա]], [[ինդուկցիա]] և [[աբդուկցիա]]: Ըստ [[Չարլզ Պիրս|Պիրսի]]` կենտրոնական դերը այսեղայստեղ պատկանում է [[աբդուկցիա|աբդուկցիային]], սակայն այս դատողությունների միջև եղած սահմանները շատ դժվար է գծել: [[Աբդուկցիա|Աբդուկցիան]] [[դեդուկցիա|դեդուկցիայի]] և [[ինդուկցիա|ինդուկցիայի]] լրացումն է: Այն , որ [[Ռենե Դեկարտ|Դեկարտը]] առավելությունը տալիս էր [[դեդուկցիա|դեդուկցիային]], իսկ [[Ֆրենսիս Բեկոն|Բեկոնը]]` [[ինդուկցիա|ինդուկցիային]], չի խանգարում, որպեսզի երկու կողմի ներկայացուցիչնեչններկայացուցիչներն էլ ընդունեն, որ մարդկային իմացությունը կարող է ընթանալ կամ ընդհանուրից դեպի մասնավորը, կամ հակառակ` մասնավորից դեպի ընդհանուրը:
[[Հիպոթեզ|Հիպոթեզները]] պետք է ձևակերպվեն հարցական եղանակով, և պետք է ստուգվեն փորձով : Դեդուկցիայի և ինդուկցիայի համար կենտրոնական հասկացությունը հիպոթեզն է: [[Աբդուկցիա|Աբդուկցիայի]] մեթոդով ծնվում են [[Հիպոթեզ|հիպոթեզները]]:
==Ինստրումենտալիզմ==
[[Ջոն Դյուի|Ջոն Դյուին]] իր պրագմատիստական հայացքներն արտահայտելիս, առաջ է քաշում պրագմատիզմի ավելի օրիգինալ տարբերակ, որը ստացել է “ինստրումենտալիզմ”«ինստրումենտալիզմ» անվանումը: Ըստ Դյուիի` իմացությունը սկսվում է պրոբլեմատիկ իրավիճակներից, որոնց բախվում է մարդը իր կենսագործունեության ընթացքում: Իսկ այդ իրավիճակների վերլուծությունը բերում է [[հիպոթեզ|հիպոթեզների]], որոնք կարող են լինել ինչպես ճիշտ, այնպես էլ սխալ: Դրա համար էլ անհրաժեշտ է հետզոտել յուրաքանչյուր հիպոթեզ:
[[Բանականություն|Բանականությունը]] գոյություն չունի մարդուց անկախ, այն ձևավորվում է մարդու գործունեության ընթացքում: Այսինքն բանականությունը հենց մարդու գործունեության արդյունք է: Այն որպես գործիք է ծառայում մարդու համար` ստեղծված պրոբլեմային իրավիճակներից դուրս գալու և շրջապատին հարմարվելու նպատակով:
 
Академический Проект 2005
# ՍԵՅՐԱՆ ԶԱՔԱՐՅԱՆ, ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ,ԵՐԵՎԱՆ 2005
 
== Արտաքին հղումներ ==
[http://iph.ras.ru/elib/2396.html/ПРАГМАТИЗМ]
 
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ]]
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ]]
35 537

edits