«Սամուրայ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 64 բայտ ,  7 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
[[Պատկեր:Samurai with sword.jpg|thumb|Սպառազինված սամուրայ՝ թրով ու դաշույնով։ Լուսանկարել է Ֆելիքս Բեատոն 1860-ականների սկզբներին Ճապոնիայում]]
[[Պատկեր:Mōko Shūrai Ekotoba 2.jpg|thumb|Հեծյալ սամուարայը ճակամարտում է Ճապոնիա ներխուժած մոնղոլների դեմ, մոտ. 1293 թթ.]]
'''Սամուրայ'''` ({{lang-ja|侍}}, '''բու ́շի''' {{lang-ja|武士}}), [[Ճապոնիա|ճապոնական]] [[ավատատիրություն|ավատատիրության]] ժամանակ՝ժամանակների ազնվական-ռազմական խավ է, սկսած մեծ իշխաններից ([[դայմյո]]) և մինչև մանր ազնվականություն: Իմաստաբանական առումով, «սամուրայ» բառըբառին մոտ է «բուշի» բառինբառը. վերջինս գործածվում է ավելի լայն իմաստով և նշանակումնկատի էունի ցանկացած զինվորի, մինչդեռ սամուրայը ազնվական զինվոր է: Հետազոտողները հաճախ զուգահեռներ են անցկացնում ճապոնական սամուրայների և եվրոպական ասպետների միչևմիջև, ինչը իմաստ ունի միայն որոշ չափով, է,քանի քանզիոր տարբերություններըտարբերություններն ակնհայտ են:
 
Բուն «սամուրայ» բառըբառն առաջացել է ''saberu'' բայից, որը նշանակում է «ծառայել»: Այլ կերպ ասած, «սամուրայը» իր ավատատիրոչավատատիրոջ` [[դայմյո]]յի ռազմական ծառան էր. թիկնապահը, զինվորը, պաշտոնյան: Այդ առումով, սամուրայի ամենապատվավոր պաշտոնն էր համարվում՝ տիրոչտիրոջ թրի պահապանըպահապան լինելը: Սակայն սամուրայները նաև այլ պաշտոններ էին զբաղեցնում, ինչպես օրինակ «տիրոչտիրոջ անձրևանոցի պահապանի» կամ «առավոտյան տիրոչըտիրոջը ջուր մատուցողի» պաշտոնները:
 
 
== Պատմություն ==
=== Սամուրայության ձևավորումը ===
ՍամուրայությունըՍամուրայությունն առաջացել է Թայկայի բարեփոխումների (646 թ.) արդունքում. սա [[Չինաստան|չինական]] [[Թան]] արքայատոհմի քաղաքական, կառավարական և ռազմական վարչակազմի ընդօրինակման փորձ էր : Սամուրայության զարգացման համար կարևորագույն խթան էր ԿամմուԿամու կայսրը (VIII դ. վերջ - IX դ. սկիզբ), ով [[այնու]] ցեղերի դեմ իր պատերազմի համար դիմեց [[Ճապոնիա]]յի գավառական տոհմերի ռազմական ուժին:
 
[[X դար|X]]—[[XII դար|XII]] դդ.,երում` ավատատիրական պատերազմների ընթացքում, վերջնականապես ձևավորվեցին հիմնական ավատատիրական տոհմերը, որոնց տիրույթի տակ էին գտնվում զգալի ռազմական ուժեր. այդ ուժերը ձևականորեն գտնվում էին [[Ճապոնիյա]]յի կայսերիկայսեր ծառայությանըծառայության տակ, սակայսակայն իրականիումիրականում ծառայում էին իրենց մասնավոր իշխանական տոհմերին, որոնց առաջնորդումգլխավորում էին [[դայմյո]]ները (մեծ իշխանները): Նույն ժամանակաշրջանում են առաջանումառաջացել սամուրայների բարոյական կանոնների սկզբունքները, որոնք արտացոլվել ենարտացոլվեցին «Աղեղի և նժույգի արահետում» («Կյուբա-նո միտի»), հետագայում դառնալով սամուրայության պատվիրանները՝ «Ռազմիկի արահետը» ([[Բուշիդո]]): Սամուրայ կարող էր համարվել միայն այն անձը, ով ուներ սամուրայի ոգի («սանայո») և հետևում էր սամուրայության բարոյական կանոնակարգին:
 
Սամուրայության ինքնուրույն հասարակական խավ դառնալու ժամանակաշրջանը սովորաբար վերագրվում է [[Ճապոնիա]]յում [[Մինամոտո]] տոհմի իշխանության դարաշրջանին ([[1192]]—[[1333]] թթ.): Դրան նախորդած [[Թայրա]] և [[Մինամոտո]] իշխանատների միջև ծագած երկարատև և արյունալի [[Գեմպեյ]] քաղաքացիական պատերազմը հիմք հանդիսացավ [[շյոգունատի]] ստեղծման համար. վերջինս սամուրայական վարչակազմ էր, որը ղեկավարվում էր գերագույն հրամանատարի ([[շյուգունիշյոգունի]]) կողմից:
 
=== Սամուրայության ոսկե դարը ===
Սամուրայության [[ոսկե դար]] է համարվում առաջին շյոգունից սկսած մինչև Օնին պատերազմըպատերազմն ընկած ժամանակաշրջանը: Թեև դա հիմնականում հանդարտ դարաշրջան էր (չհաշված [[Ճապոնիա]]յի վրա մոնղոլների հարձակման անհաջող փորձը), այն ու ամենայնիվ սամուրայների թվաքանակաըթվաքանակակն այնքան էլ շատմեծ չէր (համեմատած Թոկուգավայի օրոք եղածի հետ, երբ ամեն հինգերորդ [[ճապոնացիներ|ճապոնացին]] սամուրայ էր), ինչը ապահովումպայմանավորված էր սամուրայների բարձր կենսամակարդակըկենսամակարդակով:
 
Նույն դարաշրջանում ծաղկում են ապրում սամուրայական արվեստները՝ գրականությունը, պատմական վիպասանությունը, երաժշտությունը: Խոշոր և երկարատև պատերազմների բացակայության պայմաններում, սամուրայներըսամուրայներն իրենց ազատ ժամանակը տրամադրում էին բանահյուսությանը, գրելով բազմաթիվ բանաստեղծություններ և փիլիսոփայական աշխատություններ: Արդյունքում, սամուրայները դարձան ժամանակի ամենազարգացած հասարակական խավը: Հիշյալ դարաշրջանում է տարածում ստանում հետևյալ ասացվածքը. «Սարերի մեջ առանձնանում է ՖուձիյամանՖուջիյաման, մարդկանց մեջ՝ սամուրայը»:
 
[[Թայրա]] տան հանդեպ կրած հաղթանակից հետո, [[Մինամոտո-նո Յորիտոմո]]ն ստիպեց կայսերինկայսրին, որ իրեն շնորհելշնորհի [[շյոգուն]]ի տիտղոս, իսկ նախկինում աննշան [[Կամակուրա]] ձկնորսական ավանը , որտեղ ժամանակին գտնվում էր իր սղնախը (ռազմական շտաբը), դարցրեցդարձրեց իր համար [[նստավայր]]ը: Այսուհետև, [[շյուգունշյոգուն]]ը դարցավ [[Ճապոնիա]]յում դարձավ ամենաազդեցիկ անձնավորությունը՝ լինելով միաժամանակ առաջին սամուրայը և վարչապետը: Թեև պաշտոնապես երկրի գերագույն իշխանությունը շարունակվում էր գտնվել կայսերիկայսրի ձերքումձեռքերում և արքունիքը պահպանում էր իր ազդեցությունը, սակայն հենց [[շյոգուն]]ն էր հանդիսանում երկրի իրական տիրակալը: ԿայսերըԿայսրը ստիպված էր համաձայնվել [[շյոգուն]]ի որոշումների հետ, հակառակ դեպքում «հոժարակամ» կզրկվեր գահից:
 
[[Մինամոտո-նո Յորիտոմո]]ն ստեղծեց երկրի ղեկավարման նոր մարմին՝ [[բակուֆու]] (բառացիորեն՝ «դաշտային նստակայան»: Ինչպես և [[շյոգունը]], այնպես էլ իր կառավարության նախարարների և նրանց օգնականների մեծ մասը սամուրայներ էին: Դրա շնորհիվ սամուրայության ոգին ներթափանցեց պետական և հասարակական կյանքի բոլոր բրագավառներեը: [[Ճապոնիա]]յի բոլոր գավառներում նշանակվեցին ռազմական մարզպետներ, որոնք հաշվետու էին [[բակուֆու]]ին [[շյոգունի]] ղեկավարությամբ: Այսպիսով, [[շյոգուն]]ը և իր նախարարները լավատեղյակ էին երկրումերկրի անցուդարցինանցուդարձին և, անհրաժեշտության դեպքում, կարող էին արագ արձագանքել իրադարցություններինիրադարձություններին:
 
{{ՎՊԵ|Samurai}}
Անանուն մասնակից