Բացել գլխավոր ցանկը

Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թբիլիսի)

հայկական եկեղեցի Թբիլիսիում
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (վրաց.՝ სურფგევორქი, նաև՝ Կաթողիկե Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Մեյդանի Սուրբ Գևորգ), հայկական[1][2] առաքելական եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի պատմական կենտրոնում։ Կառուցվել է 13-րդ դարում: Հանդիսանում է Հայ առաքելական եկեղեցու Վիրահայոց թեմի առաջնորդի նստավայրը։ Եկեղեցին կրում է Սուրբ Գևորգի անունը։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
Saint Gevorg Armenian Church, Old Tbilisi - Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցի, Հին Թբիլիսի.jpg
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին 2019 թվականին
Հիմնական տվյալներ
Տեսակեկեղեցի
ԵրկիրԹբիլիսի Թբիլիսի
ՏեղագրությունՎրաստան Վրաստան Թբիլիսի
ԴավանանքՀայ Առաքելական Եկեղեցի
ԹեմՀայ Առաքելական եկեղեցի Վիրահայոց
Հոգևոր կարգավիճակԳործող
Ներկա վիճակԳերազանց
ԱռաջնորդՎազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյան
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճՀայկական
Կառուցման ավարտ1251 թ. (վերանորոգվել է 17-րդ դարում 1832 թ., և 1881 թ.)
Հիմնադրված13-րդ դար
Կոորդինատներ: 41°41′21.2712001″ հս․ լ. 44°48′32.032800099997″ ավ. ե. / 41.689242000028° հս․. լ. 44.80889800002777434° ավ. ե. / 41.689242000028; 44.80889800002777434

ՏեղագրությունԽմբագրել

 
Հին Թբիլիսիի համայնապատկեր, լուսանկարի ձախ կողմում երևում է Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։

Գտնվում է Վախթանգ Գորգասալի հրապարակի հարավարևմտյան անկյունում։ Եկեղեցու դիմաց գտնվում է մեծ հայ բանաստեղծ Սայաթ-Նովայի գերեզմանը։

ՊատմությունԽմբագրել

Կառուցվել է 1251 թ-ին մեծահարուստ հայ առևտրական Կարինցի Ումեկի կողմից, ով բնակություն է հաստատել Թիֆլիսում 13-րդ դարի սկզբներին։[1] Հետագայում վերանորոգվել է 17-րդ դարում, 1832 և 1881 թթ.։[1]

1957 թ. 4 անվանի հայազգի զորավարների աճյունները տեղափոխվեցին Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակ։ Այդ աճյունները պատկանում էին զորավարներ Միքայել Լորիս-Մելիքովին, Արշակ Տեր-Ղուկասովին, Իվան Լազարևին և Բեհբութ Շելկովնիկովին[3]։

ՈրմնանկարներԽմբագրել

18-րդ դարի վերջերին Հովնաթան Հովանթավեյանի կողմից արված որմնանկարները զարդարում են եկեղեցին։[1] Եկեղեցու ներսում 1923-24 թվականներին Գևորգ Բաշինջաղյանն ստեղծում է ավետարանական սյուժեներով չորս որմնանկարներ կարծես իր հոգու վերջին պարտքը տալով հավատքի տաճարին։ Դրանք պատկերված են գմբեթը պահող չորս որմնասյուների պատերին՝ հատակից 3 մետր բարձրության վրա և ներկայացնում են հետևյալ սյուժեները՝ ՛՛Քրիստոսը Գեթսեմանիի պարտեզում՛՛, ՛՛Հուդայի զղջումը. Գողգոթա՛՛, ՛՛ՙՀիսուսի հայտնությունը Տիբերիայի ծովեզերքի մոտ՛՛, ՛՛Սերմնացանի առակը՛՛։ Բոլոր չորս որմնանկարներն ունեն հեղինակային մակագրություն։

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Տիերի Ժան-Միշել (1989)։ Հայկական մշակույթ ։ Նյու Յորք: Harry N. Abrams. ։ էջ 317։ ISBN 0-8109-0625-2 
  2. «Բոլոր հայկական եկեղեցիները»։ Հայաստանի դեսպանատունը Վաշինգտոնում 
  3. «Վիրահայոց թեմը»։ Նորաշեն (ռուսերեն) 5 (11): 36 էջ։ 2007