Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցի (Ծինուբան)

եկեղեցի Ծինուբան գյուղում

Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցի, Հայ Կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալցխայի շրջանի Ծինուբան գյուղում[1]։

Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցի (Ծինուբան)
ՏեղադրությունՎրաստան Վրաստան Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Ախալցխայի շրջան, Ծինուբան
ԱշխարհԳուգարք
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
Պատմական երկիրՄեծ Հայք Մեծ Հայք
ԿրոնադավանանքՀայ կաթողիկե եկեղեցի Հայ կաթողիկե եկեղեցի
Ճարտարապետություն
Կարգավիճակկանգուն
Ճարտարապ. ոճՀայկական
Կառուցման սկիզբ1869
##Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցի (Ծինուբան) (Վրաստան)
Set01-church1.svg
##Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցի (Ծինուբան) (Սամցխե-Ջավախեթի մարզ)
Set01-church1.svg
41°35′51″ հս․ լ. 42°53′00″ ավ. ե.HGЯO

ՊատմությունԽմբագրել

Սուրբ Աստվածամայր եկեղեցու կառուցման և անվանակոչման մասին հայտնի է. «...յանուն Աստուածամօր, քարաշէն, 1869 թ....»[2]: Ըստ մեկ այլ վկայության՝ եկեղեցին կառուցվել է 1879 թվականին. «...ժողովրդապետական քարաշէն եկեղեցի, յանուն ս. Աստուածածնին, 1879 ամի, ծախիւք ծխականաց, վերանորոգ. յամի 1908»[3]։ Բայց, հաջորդ տարի՝ 1909 թվականին շարունակված դրամահավաքը փաստում է, որ շինարարական աշխատանքները դեռ չեին ավարտվել. «Թիֆլիսի նահանգի Ախալքալաք գաւառի Ծինուբան գիւղում հայ կաթոլիկ համայնքի նորակառոյց եկեղեցու համար ժողովարարութիւն անելու համար Թիֆլիզ է եկել նոյն գիւղի հայ կաթոլիկ համայնքի ծխատէր արժ. Յակոբ քահ. Սահարեանը»[4]։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1936 թվականը։ 1937 թվականին վերածվել է հացահատիկի պահեստի, սակայն մի քանի օր անց կրկին շարունակել է օգտագործվել իր նախնական նշանակությամբ։ Գյուղացիները կոտրել են եկեղեցու դուռը և ողջ հացահատիկը տեղափոխել Պողոս Գրիգորյանի տան վերնահարկը՝ այն դարձնելով որպես հացահատիկի պահեստ[5]։ 1969 թվականին վերանորոգվել է եկեղեցու տանիքը, գմբեթի խաչն էլ վերազոդել է Խաչատուր Գրիգորյանը[6]։ Ըստ ծինուբանցի Խաչատուր Սերոբյանի` եկեղեցու առաջին զանգը, որը 1908 թվականին նվիրել են Տեփանանց տոհմի ներկայացուցիչները, բերվել է Կարսից[1][6]։

ՃարտարապետությունԽմբագրել

Եկեղեցին ուղղանկյուն հատակագծով, խորանից հյուսիս և հարավ զույգ ավանդատներով, երկթեք տանիքի տակ առնված փայտամած տանիքով, սրբատաշ և կիսամշակ քարով, կրաշաղախով կառույց է։ Ներքուստ արևմտյան կողմում փայտաշեն կրկնահարկ կանանց դասն է` կանգնած նույնպես փայտե 4 զույգ սյուների վրա։ Մուտքերը երկուսն են` բացված հյուսիսային և արևմտյան ճակատներից։ Վերջինիս առջև կից է եռահարկ զանգակատունը, որի առաջին երկու հարկերը քառասյուն են, իսկ երրորդը կազմված է սրածայր վեղարով ավարտվող վեց բոլորաձև սյուներից։ Արտաքին հարդարանքում աչքի է ընկնում եկեղեցու երեք ճակատներով ձգվող (բացառությամբ արևելյանի) ընդհանուր շարվածքից սրբատաշ քարով առանձնացած որմնակամարաշարը։ Արտաքին չափերն են` 16,63 x 10,18 մ[1]։

ԱրձանագրություններԽմբագրել

# Պատկեր Արձանագրության գտնվելու հատված Արձանագրություն
1 Եկեղեցու փայտաշեն խաչկալի արևելահայաց երեսին` 6 տող.
  1. Յիշատակ է Ախալցխայ բնա
  2. կիչ Յովսէփ Յա­կո­­բովի եւ
  3. ամուսնոյ Հռեփսիմէ
  4. Բազրկիանօվի Ծի­­նի­բան
  5. գիղի Ս(ուր)բ Ա(ստուածա)ծնի եկեղեց­նա,
  6. 1882 ամի, 18-ն դեկտեմբերի։
2 Զանգ. մեկ տողով բոլորում է.
  1. Յիշատակ է տէր Սարգսի կնոջ` Թէրեզիայի, 7.3.1901:
3 Եկեղեցու մուտքից վեր կարմիր ներկով ար­ձա­նա­գրված է.
  1. Սկի(զբ) 1900 թ. վերջ 1908։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 «Ախալցխա (Սամցխե նահանգ)», Սամվել Կարապետյան, ՀՃՈւԿ, Երևան, 2008, էջ 201
  2. «Արձագանք», 1885, No 26, էջ 368.
  3. Օրացոյց եւ պատկեր տօնից, Թիֆլիզ, 1916, էջ 79.
  4. «Հովիւ», 1909, No 17, էջ 271.
  5. «Ախալցխա. Էրզրումյան գաղթից մինչև մեր օրերը», Հ. Հակոբյան, Երևան, 2002, էջ 237 (ըստ ծինուբանցի Խաչատուր Սերոբյանի).
  6. 6,0 6,1 «Ախալցխա. Էրզրումյան գաղթից մինչև մեր օրերը», Հ. Հակոբյան, Երևան, 2002, էջ 237.