Բացել գլխավոր ցանկը

Սիկտիվկար (ռուս.՝ Сыктывкар; մինչև 1930 թվականը՝ Ուստ Սիկտիվկար), հանրապետական նշանակության քաղաք Ռուսաստանում: Գտնվում է Սիսոլա և Վիչեգդա գետերի միախառնման վայրում։ Համարվում է Կոմի Հանրապետության մայրաքաղաքը և ամենախոշոր քաղաքը։

Քաղաք
Սիկտիվկար
ռուս.՝ Сыктывкар
Դրոշ Զինանշան
Flag of Syktyvkar (Komia).png Coat of Arms of Syktyvkar (Komi) (2005).png

Улица в Сыктывкаре.JPG
Սիկտիվկարի փողոցներից մեկը
Կոորդինատներ: 61°40′0″ հս․ լ. 50°49′0″ ավ. ե. / 61.66667° հս․. լ. 50.81667° ավ. ե. / 61.66667; 50.81667
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
ԵրկրամասԿոմի Հանրապետություն
Օկրուգ Սիկտիվկար
ՄերԻվան Պոզդեեվ
Հիմնադրված է1780 թ.
Առաջին հիշատակում1586
Այլ անվանումներ1930-ից` Усть-Сысольск
Մակերես152 կմ²
ԲԾՄ172 մ
Խոսվող լեզուներռուսերեն
Բնակչություն242 718 մարդ (2015)
Խտություն1596,83 մարդ/կմ²
Ազգային կազմռուսներ – 66,0 %,
կոմիներ – 25,9 %,
ուկրաինացիներ – 2,8 %
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ+7 8212
Փոստային ինդեքս167000
Փոստային ինդեքսներ167000, 167002, 167004, 167005, 167009, 167011, 167014, 167018, 167023, 167026, 167031
Ավտոմոբիլային կոդ11, 111
Պաշտոնական կայքсыктывкар.рф
##Սիկտիվկար (Ռուսաստան)
Red pog.png

ԱնվանումԽմբագրել

Քաղաքի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1586 թվականին՝ որպես առևտրավայր, որը գտնվում է Սիսոլա և Վիչեգդա գետերի միախառնման վայրում։

1780 թվականին Եկատերինա II-ի հրամանով Ուստ Սիսոլան վերաձևավորվում է որպես քաղաք անվանվում Ուստ Սիսոլսկ։ Տեղի բնակիչներն անվան բաղադրիչները թարգմանեցին իրենց լեզվով և քաղաքը կոչեցին Սիկտիվդին, որտեղ Սիկտիվը կոմիների կողմից Սիսոլա գետին տրված անվանումն է, իսկ դին նշանակում է մոտ, այսինքն վայրը՝ Սիսոլայի մոտ։

1930 թվականին քաղաքի հիմնադրման 150-ամյա տարեդարձի կապակցությամբ քաղաքը ևս մեկ անգամ վերանվանվում է և ստանում ներկայիս անվանումը՝ Սիկտիվկար (կոմիների լեզվով՝ Սիկտիվ՝ Սիսոլա գետի անունից, կար՝ քաղաք), որը նշանակում է քաղաք՝ Սիսոլայի վրա։

ՊատմությունԽմբագրել

 
Պիտիրիմ Սորոկինի արձանը Սիկտիվկարում

Սիկտիվկարի պատմությունն սկսվում է 16-րդ դարից, երբ այս տարածքներում հաստատվեցին կոմիները, ովքեր եկել էին Սիսոլայի վերևում գտնվող բնակավայրերից։ 1570 թվականի Theatrum Orbis Terrarum ատլասում[1] ներկայիս Սիկտիվկարի տարածքում գտնվել է Պերմևելիսկ բնակավայրը։

1586 թվականի մի գրքում Սիսոլայի գետաբերանին հիշատակվում է մի առևտրավայր։ Այստեղ է տեղակայված Սբ. Գեորգիի փայտե եկեղեցին։

Եկատերինա II-ի միջնորդությամբ 1780 թվականի հունվարի 25-ին (Հին տոմարով՝ փետրվարի 5-ին) բնակավայրը մտել է Վոլգոգրադի փոխարքայության կազմի մեջ և վերանվանվել՝ ստանալով Ուստ Սիսոլսկի անունը։ Բացի այդ նա գյուղից վերաճելով ստացավ հանրապետական նշանակության քաղաք։

1780 թվականի փետրվարի 10-ից մինչև 1780 թվականի հոկտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում տարված աշխատանքների շնորհիվ ստեղծվեց քաղաքի զինանշանը, որը հետագայում նորացվել է։ 1784 թվականի հունվարի 16-ին ներկայացվեց Ուստ Սիսոլսկայի վերակառուցման գլխավոր ծրագիրը ներկայացվեց Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանը։

19-րդ դարում այս բնակավայրը համարվում էր գլխավոր առևտրային գոտին Հյուսիսային Կովկասում և Ռուսաստանում։ 20-րդ դարի դարասկզբին Ուստ Սոսոլսկը խոշոր բնակավայր էր, որի բնակչությունը կազմում էր 6,5 հազար մարդ։ Այդ բնակիչների 95 %-ը՝ ճնշող մեծամասնությունը եղել են կոմիները։ Ինչպես նաև քաղաքում գործում էր ձեռքի աշխատանքի 14 մանր և միջին ձեռնարկություններ։

Համաձայն 1921 թվականի օգոստոսի 11-ին հրապարակված կենտրոնական գործադիր կոմիտեի համաձայնագրի, այս քաղաքը հռչակվում էր Ռուսաստանի Դաշնության նորաստեղծ Կոմի Հանրապետության վարչական կենտրոնը։

Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կենտրոնական գործադիր կոմիտեի 1930 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ, ի պատիվ քաղաքի 150 ամյակի, քաղաքի անվանումը հերթական անգամ ենթարկվում է փոփոխության և այն ստանում է ներկայիս անվանումը, որն է Սիկտիվկար։ 1930-ական թվականները համարվում են քաղաքի բարգավաճման տարիները։

Այստեղ սկսվեցին կառուցվել թաղամասային գրասենյակներ, տպագրատներ, էլեկտրակայաններ, կրթական հաստատություններ, բուհեր, հիվանդանոցներ ինչպես նաև 17 առևտրային հաստատություններ։

1936 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Սիկտիվկարը դարձավ Կոմի Հանրապետության մայրաքաղաքը։

Ֆիզիկա-աշխարհագրական նկարագիրԽմբագրել

 
Սիկտիվկարի արվեստի տունը

Աշխարհագրական դիրքԽմբագրել

Քաղաքը գտնվում է Սիսոլա գետի ձախ ափին՝ Մոսկվայից 1003 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Այստեղ կառուցվել է ճանապարհ դեպի Մոսկվա, որի երկարությունը կազմում է մոտ 1331 կմ։

Սիկտիվկար քաղաքը գտնվում է գրեթե նույն ժամային գոտում, ինչ մայրաքաղաք Մոսկվան։ Մոսկվայի ժամային գոտին՝ UTC +3:00:

ԿլիմաԽմբագրել

  • Տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ +1,3 °C
  • Տարեկան միջին քամու արագությունը՝ 2,6 մ/վ
  • Տարեկան միջին օդի խոնավությունը՝ 77 %
  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Սիկտիվկարում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
միջին առավելագույնը (°C) -14,2 -12,4 -5,1 1,8 8,5 14,8 17,5 13,7 4,7 -0,6 -9,5 -15 2,7
միջին ջերմաստիճանը (°C) 3,8 3,8 13,2 26,7 31,8 35,3 34,4 34,6 27,5 20,4 10,6 5 35,3
միջին նվազագույնը (°C) -10,8 -8,6 -0,5 7,1 14,6 20,6 23,2 18,8 8,1 1,7 -6,8 -11,7 1,3
տեղումների քանակը (մմ) 41 31 31 33 49 74 73 75 57 59 52 46 621
Աղբյուր՝ Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպություն

Վարչական բաժանումԽմբագրել

 
Հուշարձան Սիկտիվկարում

Սիկտիվկար քաղաքը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կոմի Հանրապետության Սիկտիկվար ինքնավար քաղաքային օկրուգում։ Պաշտոնապես այս քաղաքը ներառում է մեկ անջատ, կիսաինքնավար շրջան՝ Եժվինյան շրջանը, որը իր հերթին զբաղեցնում է 23,2 կմ² տարածք։ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն շրջանի բնակչությունը կազմում է 59 324 մարդ։

Այս շրջանը գտնվում է կենտրոնից 14 կմ հեռավորության վրա։ Եժվինյան շրջանը համարվում է Սիկտիվկարի քաղաքային օկրուգի արդյունաբերական և գյուղատնտեսական գլխավոր կենտրոններից մեկը, որը կարևոր նշանակություն ունի նաև Եվրոպայի և Համաշխարհային տնտեսության մեջ։

Սիկտիվկար քաղաքը իր հերթին բաժանվում է 6 ոչ պաշտոնական ճանաչում ունեցող շրջանների միջև, որոնք չունեն առանձին վարչական միավորի կարգավիճակ։ Դրանք են՝

  • Կենտրոնական շրջան
  • Հոկտեմբերյան շրջան
  • Օրբիտայի շրջան
  • Հարավ-արևմտյան շրջան
  • Դավպոնի շրջան
  • Լեսոզավոդի շրջան

ԲնակչությունԽմբագրել

Բնակչության թվաքանակը
1782[2]1795[2]1825[3]1833[4]1840[5]1847[6]1856[7]
1727175322582393311332123093
1863[8]1867[9]1870[10]1885[11]1897[12]1910[13]1913[14]
3477353935704225446452605600
1920[15]1923[15]1926[16]1931[17]1933[18]1937[19]1939[20]
281342175068769417 20018 26025 281
1959[21]1967[14]1970[22]1973[14]1975[23]1976[24]1979[25]
64 461102 000125 088142 000158 000158 000170 980
1982[26]1985[27]1986[24]1987[28]1989[29]1990[30]1991[27]
186 000205 000205 000224 000232 117222 000224 000
1992[24]1993[24]1994[24]1995[27]1996[27]1997[31]1998[27]
226 000226 000227 000229 000229 000230 000230 000
1999[32]2000[33]2001[27]2002[34]2003[35]2004[36]2005[37]
230 900229 700227 700230 011229 000228 500228 900
2006[38]2007[39]2008[40]2009[41]2010[42]2011[43]2012[44]
229 300229 200231 000232 961235 006240 112238 586
2013[45]2014[46]2015[47]2016[48]2017[49]2018[50]2019[51]
240 111241 982242 718243 536244 646245 083244 797
Բնակչության թվաքանակը
1782[2]1795[2]1825[52]1833[53]1840[54]1847[55]1856[56]
1727175322582393311332123093
1863[57]1867[58]1870[59]1885[60]1897[12]1910[61]1913[14]
3477353935704225446452605600
1920[15]1923[15]1926[62]1931[17]1933[18]1937[63]1939[20]
281342175068769417 20018 26025 281
1959[21]1967[14]1970[22]1973[14]1975[23]1976[24]1979[25]
64 461102 000125 088142 000158 000158 000170 980
1982[26]1985[27]1986[24]1987[28]1989[29]1990[30]1991[27]
186 000205 000205 000224 000232 117222 000224 000
1992[24]1993[24]1994[24]1995[27]1996[27]1997[31]1998[27]
226 000226 000227 000229 000229 000230 000230 000
1999[32]2000[33]2001[27]2002[34]2003[35]2004[36]2005[37]
230 900229 700227 700230 011229 000228 500228 900
2006[38]2007[39]2008[40]2009[41]2010[42]2011[64]2012[44]
229 300229 200231 000232 961235 006240 112238 586
2013[45]2014[46]2015[47]2016[48]2017[49]2018[50]2019[51]
240 111241 982242 718243 536244 646245 083244 797
Ազգային կազմ 1897[65] 1926[66] 1939 1959[67] 1989[68] 2002[68] 2010
թիվ % թիվ % թիվ % թիվ % թիվ % թիվ % թիվ %
Ընդհանուր 4464 100 5068 100 25 281 100 64 461 100 234 903 100 245 768 100 250 900 100
ռուսներ 731 16,4 1511 29,8 7079 28,0 23 186 36,0 127 619 54,3 143 453 58,4 165 594 66,0
կոմիներ 3699 82,9 3486 68,8 17 106 67,7 32 428 50,3 79 011 33,6 75 140 30,6 64 983 25,9
ուկրաինացիներ 5 0,0 89 1,7 520 2,1 2588 4,0 11 213 4,8 9600 3,9 7025 2,8
գերմանացիներ - - 101 0,4 2836 4,4 4089 1,8 3382 1,4 - -
բելառուսներ - - 196 0,8 781 1,2 3551 1,5 2989 1,2 2258 0,9
թաթարներ 2 0,0 48 0,2 1644 0,7 1474 0,6 1505 0,6
այլ 27 0,6 231 0,9 2642 4,1 7779 3,3 9660 3,9 10287 4,1
Բնակչություն
Թվական Ծնելիություն Մահացություն Բնական աճ
թիվ թիվ թիվ
1970 2571 18,2 920 6,5 1651 11,7
1975 3274 19,2 1100 6,4 2174 12,8
1980 3640 18,7 1410 7,2 2230 11,5
1985 4173 19,0 1597 7,3 2576 11,7
1990 3303 13,8 1854 7,8 1449 6,0
1995 2381 9,6 3253 13,2 —872 —3,6
2000 2659 10,7 3079 12,4 —480 —1,7
2001 2617 10,6 3041 12,3 —424 —1,7
2002 2934 11,9 3382 13,8 —448 —1,9
2003 3053 12,5 3547 14,5 —494 —2,0
2004 3104 12,7 3435 14,1 —331 —1,4
2005 2916 11,9 3323 13,6 —407 —1,7
2006 2700 11,0 2953 12,1 —253 —1,1
2008 2873 11,6 2691 10,9 182 0,7
2009 3063 12,3 2713 10,9 350 1,4

ՏնտեսությունԽմբագրել

Սիկտիվկարը համարվում է Կոմի Հանրապետության գլխավոր տնտեսական կենտրոնը։ Այս քաղաքը հանդիսանում է նաև Հյուսիսային Ռուսաստանի գլխավոր արդյունաբերական կենտրոնը։

Քաղաքն ունի ավելի քան 40 խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Քաղաքում զարգացած են արդյունաբերության տարբեր ճյուղերը՝ ծանր արդյունաբերություն, թեթև արդյունաբերություն, սննդի արդյունաբերություն և այլն։ Գյուղատնտեսությունը ևս զարգացած է։ Քաղաքի գյուղատնտեսության ամենազարգացած ճյուղը գինեգործությունն է։

Քաղաքի գլխավոր արտադրական կենտրոններն են՝

  • ԲԲԸ «Монди Сыктывкарский ЛПК» — Ռուսաստանի Դաշնության խոշորագույն թղթի գործարաններից մեկը.
  • ԲԲԸ «Сыктывкар Тиссью Групп» — Սանիտարական ապրանքների առաջատար արտադրության ընկերություններից մեկը.
  • ԲԲԸ «Комитекс» — Կոմի Հանրապետության առաջին տեքսստիլ գործարանը.
  • Сыктывкарский ЛДК — Փայտամշակման ձեռնարկություն.
  • ԲԲԸ «Сыктывкарский ликёро-водочный завод» — Ալկոհոլային խմիչքների արտադրության գլխավոր կենտրոններից մեկը.
  • ООО «ЮТэйр-Экспресс» — Ավիաընկերություն.

Կրթություն և գիտությունԽմբագրել

 
Պ. Սորոկինի անվան Սիկտիվկարի պետական համալսարանը

Սիկտիվկար քաղաքը համարվում է Հյուսիսային Ռուսաստանի և Եվրոպական Ռուսաստանի գլխավոր գիտահետազոտական կենտրոններից մեկը։ Այս քաղաքում կա ավելի քան 30 մասնագիտացված գիտակրթական հասարակական գործակալություններ, որոնք կատարում են հետազոտություններ տարբեր գիտությունների զարգացման համար։

Բացի Ուրալի ռուսական գիտությունների ակադեմիայից, այս քաղաքում կան տարբեր մասնագիտացված ինստիտուտներ և համալսարաններ՝ քիմիայի, աշխարհագրության, մաթեմատիկայի, կենսաբանության, լեզվաբանական, գրականագիտության, պատմության, ֆիզիկայի, տնտեսագիտության և սոցիալական խնդիրների ուսումնասիրությունների համար։

Այստեղ գործող կրթական հաստատություններն են.

  • Պ. Սորոկինի անվան Սիկտիվկարի պետական համալսարան
  • Սիկտիվկարի բուսաբանական համալսարան
  • Կոմի Հանրապետության հանրային կառավարման ակադեմիա
  • Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մասնաճյուղ
  • Պետական բժշկական համալսարան
  • Ժամանակակից հումանիտար գիտությունների ակադեմիա
  • Հումանիտար գիտությունների պետական համալսարան

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ԿառույցներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Атлас Ортелиуса (1570) Европа»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-17-ին 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Жеребцов И. Л. Населённые пункты Республики Коми: Историко-демографический справочник. М.: Наука, 2001, 579 с.
  3. Статистическое изображение городов и посадов Российской империи по 1825 год. Сост. из офиц. сведений по руководством директора Департамента полиции исполнительной Штера. Спб., 1829
  4. Обозрение состояния городов российской империи в 1833 году / Изд. при министерстве внутренних дел. — Спб., 1834
  5. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. — Спб., 1840
  6. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи [по 1 мая 1847 года]. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. Спб., 1852
  7. Статистические таблицы Российской империи, составленные и изданные по распоряжению министра внутренних дел Стат. отделом Центрального статистического комитета. [Вып. 1]. За 1856-й год. Спб., 1858
  8. Статистический временник Российской империи. Серия 1. Вып. 1. Спб., 1866
  9. Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 1. Спб., 1871, с. 162
  10. Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 10. Спб., 1875, с. 88
  11. Статистика Российской империи. 1: Сборник сведений по России за 1884—1885 гг. Спб., 1887, с. 2
  12. 12,0 12,1 «Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Вологодская губерния»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-26-ին։ Վերցված է 2013-10-26 
  13. Города России в 1910 году. — Спб., 1914
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 «Народная энциклопедия «Мой город». Сыктывкар»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-06-21-ին։ Վերցված է 2014-06-21 
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Города Союза ССР / НКВД РСФСР, Стат. отдел. — М., 1927.
  16. Центральное статистическое управление СССР; Отд. переписи. Северный район. Ленинградско-Карельский район: народность, родной язык, возраст, грамотность. — М.: Изд. ЦСУ СССР, 1928, с. 10
  17. 17,0 17,1 Административно-территориальное деление Союза ССР : [Районы и города СССР на 1931 год]. — Москва: Власть советов, 1931. — XXX, 311 с.
  18. 18,0 18,1 Административно-территориальное деление Союза ССР. На 15 июля 1934 года.
  19. Всесоюзная перепись населения 1937 года: Общие итоги. Сборник документов и материалов. — М.: РОССПЭН, 2007, с. 68
  20. 20,0 20,1 Կաղապար:Население/1939AH
  21. 21,0 21,1 Կաղապար:Население/1959C
  22. 22,0 22,1 Կաղապար:Население/1970E
  23. 23,0 23,1 Российский статистический ежегодник, 1998 год
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 24,5 24,6 24,7 24,8 24,9 «Российский статистический ежегодник. 1994»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-18-ին։ Վերցված է 2016-05-18 
  25. 25,0 25,1 Կաղապար:Население/1979D
  26. 26,0 26,1 Народное хозяйство СССР 1922-1982 (Юбилейный статистический ежегодник)
  27. 27,00 27,01 27,02 27,03 27,04 27,05 27,06 27,07 27,08 27,09 27,10 27,11 «Российский статистический ежегодник. Госкомстат, Москва, 2001»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-05-12-ին։ Վերցված է 2015-05-12 
  28. 28,0 28,1 Կաղապար:Население/1987A
  29. 29,0 29,1 Կաղապար:Население/1989C
  30. 30,0 30,1 Российский статистический ежегодник.2002 : Стат.сб. / Госкомстат России. – М. : Госкомстат России, 2002. – 690 с. – На рус. яз. – ISBN 5-89476-123-9 : 539.00.
  31. 31,0 31,1 «Российский статистический ежегодник. 1997 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-22-ին։ Վերցված է 2016-05-22 
  32. 32,0 32,1 «Российский статистический ежегодник. 1999 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-14-ին։ Վերցված է 2016-06-14 
  33. 33,0 33,1 «Российский статистический ежегодник. 2000 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-13-ին։ Վերցված է 2016-06-13 
  34. 34,0 34,1 Կաղապար:Население/2002B
  35. 35,0 35,1 «Российский статистический ежегодник. 2010 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-03-ին։ Վերցված է 2016-06-03 
  36. 36,0 36,1 «Российский статистический ежегодник. 2004 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-09-ին։ Վերցված է 2016-06-09 
  37. 37,0 37,1 «Российский статистический ежегодник, 2005 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-09-ին։ Վերցված է 2016-05-09 
  38. 38,0 38,1 «Российский статистический ежегодник, 2006 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-10-ին։ Վերցված է 2016-05-10 
  39. 39,0 39,1 «Российский статистический ежегодник, 2007 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-11-ին։ Վերցված է 2016-05-11 
  40. 40,0 40,1 «Российский статистический ежегодник, 2008 год»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-12-ին։ Վերցված է 2016-05-12 
  41. 41,0 41,1 Կաղապար:Население/2009D
  42. 42,0 42,1 Կաղապար:Население/2010W
  43. Оценка численности населения по городам, районам, городским населенным пунктам Республики Коми в среднем за 2012 год
  44. 44,0 44,1 Կաղապար:Население/2012A
  45. 45,0 45,1 Կաղապար:Население/2013W
  46. 46,0 46,1 Կաղապար:Население/2014CQ
  47. 47,0 47,1 «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-08-06-ին։ Վերցված է 2015-08-06 
  48. 48,0 48,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  49. 49,0 49,1 «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года»։ 2017-07-31։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-07-31-ին։ Վերցված է 2017-07-31 
  50. 50,0 50,1 «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-07-26-ին։ Վերցված է 2018-07-25 
  51. 51,0 51,1 «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года»։ Վերցված է 2019-07-31 
  52. Статистическое изображение городов и посадов Российской империи по 1825 год. Сост. из офиц. сведений по руководством директора Департамента полиции исполнительной Штера. Спб., 1829
  53. Обозрение состояния городов российской империи в 1833 году / Изд. при министерстве внутренних дел. — Спб., 1834
  54. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. — Спб., 1840
  55. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи [по 1 мая 1847 года]. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. Спб., 1852
  56. Статистические таблицы Российской империи, составленные и изданные по распоряжению министра внутренних дел Стат. отделом Центрального статистического комитета. [Вып. 1]. За 1856-й год. Спб., 1858
  57. Статистический временник Российской империи. Серия 1. Вып. 1. Спб., 1866
  58. Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 1. Спб., 1871, с. 162
  59. Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 10. Спб., 1875, с. 88
  60. Статистика Российской империи. 1: Сборник сведений по России за 1884—1885 гг. Спб., 1887, с. 2
  61. Города России в 1910 году. — Спб., 1914
  62. Центральное статистическое управление СССР; Отд. переписи. Северный район. Ленинградско-Карельский район: народность, родной язык, возраст, грамотность. — М.: Изд. ЦСУ СССР, 1928, с. 10
  63. Всесоюзная перепись населения 1937 года: Общие итоги. Сборник документов и материалов. — М.: РОССПЭН, 2007, с. 68
  64. Оценка численности населения по городам, районам, городским населенным пунктам Республики Коми в среднем за 2012 год
  65. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и регионам
  66. Всесоюзная перепись населения 1926 года = Recensement de la population de L’U.R.S.S. 1926 / Центральное статистическое управление СССР; Отд. переписи. Северный район. Ленинградско-Карельский район: народность, родной язык, возраст, грамотность. — М.: Изд. ЦСУ СССР, 1928, с. 58—59.
  67. НА РК, ф. р-140, оп. 2, д. 8663.
  68. 68,0 68,1 Основные итоги Всероссийской переписи населения 2002 года по Республике Коми: Сборник. — Сыктывкар, 2005, с. 61—64.
  69. 69,0 69,1 69,2 69,3 69,4 69,5 Сайт администрация Сыктывкара. Краткая справка