Սեմ (եբրայերեն Sem անուն), հրեական Թորա և քրիստոնեական Աստվածաշունչ գրքերում նկարագրված Նոյի ավագ որդին, սեմական լեզուներով խոսող մի շարք ցեղերի ու ժողովուրդների նախնին։ Ավանդազրույցներում ներկայացվում է որպես մարգարե ու քահանա, որը համաշխարհային ջրհեղեղից հետո հոր հետ վիրավոր առյուծին զոհաբերել է աստծուն։ Մեծ հրեշտակապետ Ռաֆայելը Սեմին իբր պարգևել է «Ապաքինման գիրքը», որով հետագայում առաջնորդվել են բոլոր ժողովուրդների բժիշկները։ Ըստ այլ ավանդազրույցի՝ Սեմի սերնդից պիտի ծնվեր մեսիան և փառավորեր Աստծո անունը։

Սեմ
Դիմանկար
Ծնվել էմ. թ. ա. 2568 կամ մ. թ. ա. 2203[1]
Մահացել էմ. թ. ա. 1603[2]
Ծնողներհայր՝ Նոյ[3]
ԵրեխաներԵղամ[4], Ասուր[4], Արփաքսադ[4], Ղուդ[4] և Արամ[4]
Shem Վիքիպահեստում
Սեմը, Քամը և Հաբեթը

Սեմի սերունդները ըստ ԱստվածաշնչիԽմբագրել

Սեմը (Զրվան) իր, և իր եղբոր որդու՝ Քուշի (Քիշի) աղխի հետ գնաց դեպի հարավ-արևելք։ Ճանապարհին նրանցից անջատվեցին և դեպի հարավ գնացին Սեմի որդիներից Ղուդը, Արամը և Քուշի որդին՝ Եվիլան, որոնք բնակվեցին Արաբական թերակղզում և նրա հարակից շրջաններում, իսկ Եվիլան անցնելով Կարմիր ծովը՝ բնակվեց Աֆրիկայի արևելյան ափին։ Արամի որդիներից՝ Հուսից, Հուլից, Գաթերից, Մաշից, և նրա եղբայր Ղուդից. առաջացան Արաբական ցեղերը, որոնց Արամի անունով նաև կոչեցին Արամացիներ, իսկ երկիրը՝ Արաբիա, նրանք վրանաբնակներ էին և քոչվոր, խաշնարած կյանք էին վարում։ Իսկ Եվիլայից առաջացան հաբեշները, որոնց երկիրը Եվիլայի անունով կոչեցին՝ Եթովպիա։

Միջագետքի կենտրոնական մասում Սեմը Քուշի հետ խփեց իր վրանը և այդ տեղում հիմնեց մի քաղաք, որը Քուշի (Քիշի) անունով կոչեց Քուշի քաղաք (Քիշի քաղաք)։ Միջագետքի հարավում՝ Պարսից ծոցի հյուսիսային ափերին բնակվում էին նախաջրհեղեղյան Սեթյան ժողովուրդներ, որոնք փրկվել էին ջրհեղեղից՝ ապաստանելով Զագրոսի լեռներում և իրենց սևագլուխ ժողովուրդ էին կոչում, իրենց լեզվով Շումերներ (նրանց գլխավոր քաղաքը Ուրուկն էր)։ Սեմը Քիշ քաղաքը թողնելով Քուշին, իր որդու՝ Արփաքսաթի հետ գնաց հարավ և բնակվեց Պարսից ծոցի ափին գտնվող՝ Շումերների Ուր քաղաքում։ Սեմի մեծ որդին՝ Եղամը իր աղխով Քիշից քոչում է դեպի արևելք և Պարսից ծոցից հյուսիս՝ Կերքա և Կարուն գետերի ավազանում, որտեղ բնակվում էին Շումերներին ազգակից թխամորթ ժողովուրդներ, խփում է իր վրանները։ Այդ տեղի ժողովուրդը քաջ նետածիգներ էին և թշնամաբար են դիմավորում Եղամի աղխին, սակայն Եղամին հաջողվում է գրավել նրանց գլխավոր Անշան կոչվող քաղաքը և իրեն ենթարկել այդ թխամորթ ժողովրդին։ Նրանց երկիրը Եղամի անունով կոչվում է Ելամի երկիր, իսկ Եղամի սերունդը խառնվելով տեղաբնիկ Ելամացիների հետ՝ ձուլվում է նրանց մեջ։

Սեմի տղան, Եղամի փոքր եղբայրը՝ Ասուրը, իր հոր և եղբայրների օրինակին հետևելով, անջատվում է Քամյան Քուշի աղխից ու իր ազգականներով հեռանում Քիշ քաղաքից, դեպի Միջագետքի հյուսիս։ Չհասած Արարատի լեռնային երկիր, Տիգրիս գետի ձախ վտակի ափին շինում է մի քաղաք ու իր անունով կոչում Ասուրի քաղաք(Աշուրի), որից հետագայում առաջանում է Ասորեստանի հզոր պետությունը։

Քամի մեծ որդին՝ Քուշը, Քիշ քաղաքից Սեմի և նրա որդիների հեռանալուց հետո, իր ձեռքն է վերցնում Քիշ քաղաքի իշխանությունը, և հզորանալով իրեն ենթարկում Միջագետքի մնացած տարածքները՝ Շումերական և Սեմական քաղաք բնակավայրերը։ Քուշը ստեղծում է Միջագետքյան քաղաք պետությունների առաջին միավորումը՝ իրեն հայտարարելով գլխավոր քուրմ (Քիշի I-ին)։ Քուշի որդիներն են լինում՝ Սաբա, Եվիլա, Ռիգմա և Սեբեթաքա (վերջինս հիմնում է Սիպպար քաղաքը)։ Ռիգմայի որդիներն էին Սաբան և Պիթան։ Քուշի սերունդներից է լինում Բելը (Նեբրովթ, Էնլիլ), որը հանդիսանում է Քուշի ցեղի ամենահզոր իշխանավորը (ՙԱստվածաշնչում՚ նրա համար ասվում է՝ Նեբրովթը զորավոր որսորդ եղավ Ահուրայի առաջին)։ Բելը հիմնովին իրեն է ենթարկում ամբողջ Միջագետքը, իր նստավայրը տեղափոխելով Շումերների Ուրուկի (Արեք) քաղաքը։ Նա հիմնում է  Աքքադ և Քաղանեն քաղաքները, իրեն ենթարկում Միջագետքի շրջակա ազգերին ու ցեղերին՝ Սեմական Արամաներին և Աշուրներին, Հաբեթյան Մոքսիաներին և Մադայամագովգյան Լուլումբիացիներին, Զագրոսյան Շումերներին, Ելամացիներին ու Կուտիներին (լեռնական կորդվացիներին)։ Նրա օրոք Քիշ քաղաքի հարևանությամբ սկսվում է հին Բաբելական աշտարակի (ի տարբերություն մ.թ.ա. 900-ին Նաբուգոդոնոսորի կողմից, քանդված հին  աշտարակի տեղում վերականգնված՝ նոր Բաբելական աշտարակի) շինությունը։ Բաբելոնի աշտարակը (որը բառացի նշանակում է ՙԲելի փառքի դարպաս՚) շինարարության ժամանակ քանդվում, և իր տակ է թողնում բազմահազար շինականների ու ստրուկների, դառնալով նրանց մահվան պատճառ։ Այս միջադեպը առաջ է բերում ժողովրդական հուզումների ալիք, որը վեր է ածվում ապստամբությունների ու քաոսային խժդժությունների։ Բելը դաժանորեն ճնշում է այդ ապստամբությունները, և հաշվեհարդար տեսնում նրանց ղեկավարների հետ, իսկ հետագայում քանդված աշտարակի վայրում կառուցվում է աշխարհակալ Բաբելոն քաղաքը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Kantor M. The Jewish Time Line Encyclopedia, New Updated Edition — 2004. — P. 9. — ISBN 978-0-87668-229-6
  2. Kantor M. The Jewish Time Line Encyclopedia, New Updated Edition — 2004. — P. 18. — ISBN 978-0-87668-229-6
  3. 3,0 3,1 32 // Ծննդոց
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 22 // Ծննդոց
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։