Բացել գլխավոր ցանկը


Սարդինիայի թագավորություն (իտալ.՝ Regno di Sardegna, սարդին․՝ Regnu de Sardigna, պյեմ․՝ Regn ëd Sardëgna), պետություն Իտալիայում 1720-1861 թվականներին։

Սարդինիայի թագավորություն
իտալ.՝ Regno di Sardegna
 Սավոյայի դքսություն
 Սարդինիայի թագավորություն
 Պյեմոնտի իշխանություն
1720 - 1861 Իտալիայի թագավորություն (1861–1946) 
Երկրորդ կայսրություն 
Flag of Kingdom of Sardinia (1848).svg Armoiries Sardaigne 1831.svg
Քարտեզ

Ita-sardinia.png

Ընդհանուր տեղեկանք
Մայրաքաղաք Կալյարի (դե յուրե)
Թուրին (դե ֆակտո)
Լեզու իտալերեն, ֆրանսերեն (գրավոր)
պյեմոնտերեն, սարդիներեն, օքսիտաներեն, ֆրանկոպրովանսալերեն (բանավոր)
Իշխանություն
Պետական կարգ սահմանադրական միապետություն

ՊատմությունԽմբագրել

Կազմավորվել է Սարդինիա կղզին Սավոյայի դքսությանը միացնելուց հետո։ Միջուկը Պիեմոնան էր, որը 18-րդ դարի սկզբին եղել է գյուղատնտեսական հետամնաց շրջան։ Սարդինիայի թագավորությունը մասնակցել է հեղափոխական Ֆրանսիայի դեմ պատերազմին, որի հետևանքով կորցրել է (1792) Սավոյան և Նիցցան։ Նապոլեոնյան կայսրության անկումից հետո, 1814-1815 թվականների Վիեննայի կոնգրեսի որոշմամբ, Սարդինիայի թագավորությունը վերականգնվել է նախկին սահմաններում, նրան տրվել է նաև Լիգուրիան։

Միությունում շարունակել է կառավարել Սավոյական դինաստիան, որի հետադիմական քաղաքականությունն առաջ է բերել 1821 թվականի Պիեմոնտի հեղափոխությունը։ 19-րդ դարի 40-ական թվականներին Պիեմոնտում սկսվել է արդյունաբերական հեղաշրջում։

Սարդինիայի թագավորությունը դարձել է իտալական տնտեսապես զարգացած պետություններից մեկը, որն ուներ համեմատաբար ուժեղ բանակ և վարում էր արտաքին անկախ քաղաքականություն։ 1848 թվականի հեղափոխությունը թագավոր Կառլոս Ալբերտին հարկադրել է սահմանադրություն հրապարակել և գլխավորել համաիտալական ազգային ազատագրական պայքարը ավստրիական Հաբսբուրգների դեմ։ Սակայն հեղափոխության հանդեպ խոշոր բուրժուազիայի ունեցած վախը և Կառլոս Ալբերտի դավաճանական տակտիկան հասցրել են իտալական զորքերի պարտությանը։ Թագավորը հարկադրված հրաժարվել է գահից։

Նրա որդին՝ Վիկտոր էմաուել II և Կ․ Բ․ Կավուրի կառավարությունը ծրագրում էին ընդարձակել Սարդինիայի թագավորությունը։ 1855 թվականից Սարդինիայի թագավորությունը մասնակցել է 1853-1856 թվականների Ղրիմի պատերազմին (Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի կողմում)։ 1859 թվականին Ֆրանսիայի հետ պատերազմել է Ավստրիայի դեմ։ 1859 թվականի Ցյուրիխի պայմանագրերով Միությանը միացվել է Լոմբարդիան։ 1859-1860 թվականների իտալական հեղափոխության հետևանքով միությանը միացվել են համարյա բոլոր իտալական պետություններն ու մարզերը։ 1861 թվականի մարտի 17-ին Սարդինիայի թագավորությունը պաշտոնապես անվանվել է Իտալական թագավորություն։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Manno, «Storia della Sardegna»
  • Mimant, «Hist. de Sardaigne»
  • Brofferio, «Storia di Piemonte»
  • его же, «Storia del parlamento subalpino»
  • Cesare di Saluzzo, «Hist. militaire de Piémomt»
  • Pinelli, «Storia militare de Piemonte»
  • Ricotti, «Storia della monarchia piemontese»
  • Bianchi, «Storia della monarcһіа piemontese 1773-1861»
  • «Relazioni diplomatiche della monarchia di Savoia 1554-1814»
  • Beauchamp, «Hist. de la révolution de Piémont»
  • Santa Rosa, «De la révolution piémontaise»
  • Boggio, «La chiesa e lo stato in Piemonte» (Турин, 1854);
  • Manno e Promis, «Bibliografia storica degli stati della monarchia di Savoia»