Սամվել Կարապետյան (հուշարձանագետ)

հայ պատմաբան, հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Կարապետյան

Սամվել Գևորգի Կարապետյան (հուլիսի 30, 1961(1961-07-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 27, 2020(2020-02-27)[1], Երևան, Հայաստան), հայ անվանի հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի նախագահն էր։ Հեղինակել և համահեղինակել է հայկական հուշարձանների, հայկական ճարտարապետության և հայոց պատմությանն առնչվող տասնյակ գրքեր։ Իր գործունեության համար Վրաստանում հայտարարված էր անցանկալի անձ[2]։

Սամվել Կարապետյան
հայ․՝ Սամվել Կարապետյան
Samvel Karapetyan 11.jpg
Ծնվել էհուլիսի 30, 1961(1961-07-30)
ԾննդավայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էփետրվարի 27, 2020(2020-02-27)[1] (58 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունպատմաբան
Samvel Karapetyan (historian) Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1961 թվականի հուլիսի 30-ին։ Արմատներով` Տուրուբերան աշխարհի Արճեշ գավառի Բերդաղ գյուղից է։ 1978 թվականին ավարտել է Երևանի Միսաք Մանուշյանի անվան թիվ 48 դպրոցը։

Սկսած 1975 թվականից ճամփորդել է Հայկական ԽՍՀ տարածքով բնությունը ուսումնասիրելու նպատակով, իսկ 1978 թվականից սկսած լուսանկարում, չափում և նկարագրում է հայկական հուշարձանները ամբողջ Պատմական Հայաստանի տարածքով։ Երեք տասնամյակի ընթացքում հետազոտում և ցուցակագրում է Պատմական Հայաստանի հայ ճարտարապետության հազարավոր նմուշներ։[3]

Կարապետյանը հայտնի է որպես հարևան պետություններում հայկական հուշարձանների նկատմամբ վերաբերմունքի քննադատ։ Նա կարծում է, որ Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Վրաստանի իշխանությունները նպատակաուղղված կերպով իրականացնում են հայկական հուշարձանների ոչնչացման քաղաքականություն։[4] Իր փաստերը 2007 թ. ներկայացրել է ԱՄՆ կոնգրեսին[5] և 2008 թ. Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանին։[6]

Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամԽմբագրել

Երկար տարիներ՝ մինչև իր մահը, Սամվել Կարապետյանը հանդիսացել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավարը:

Գիտական աշխատություններ և հրապարակումներԽմբագրել

Հեղինակել է բազմաթիվ արժեքավոր գրքեր և աշխատություններ, այդ թվում՝ ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ, Հայաստանի պատմություն հատորյակներ, առանձին գրքեր և պարբերականներ։

ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ գրքաշարԽմբագրել

Այն Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 1990-2000-ական թվականներին հրատարակված գրքաշար է, որը կազմված է 19 գրքից։ Յուրաքանչյուր գիրք տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն:

Գրքաշարը բաղկացած է հետևյալ գրքերից

Հայաստանի պատմություն գրքաշարԽմբագրել

Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից հրատարակվող գրքաշար։ Կազմված է 36 հատորից[7]: 2019 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ լույս է տեսել գրքաշարի առաջին չորս հատորը (Հատոր Ա, Բ, Գ, Դ): Գրքաշարի բոլոր հատորների հրատարակումը նախատեսված է ավարտել 9-ից 10 տարում[7]:

Գրքաշարը բաղկացած է հետևյալ գրքերից (արդեն տպագրվել է)՝

ՄրցանակներԽմբագրել

  • 2007 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության նախագահի մրցանակին՝ հումանիտար գիտություններում ունեցած ներդրումների համար.[8]
  • 2004 Արցախի Հանրապետության Մեսրոպ Մաշտոց շքանշան
  • 2004 Արցախի Հանրապետության Եղիշեի անվան գրականության մրցանակ

ԸնտանիքԽմբագրել

  • Հայրը՝ Գևորգ Կարապետյան, որդիները՝ Տիրան և Տրդատ (ռեժիսորներ), Անի, թոռը՝ Կարապետ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Մահացել է հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը
  2. «Վրաց իշխանություններն արգելել են հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի մուտքը Վրաստան» (արխիվացված
  3. Armenian intellectuals blast barbaric destruction of Nakhichevan monuments (անգլերեն)
  4. Tapan, Noyan (հուլիսի 1, 2002), «Armenia accuses Turkey, Georgia, Azerbaijan of destroying historical monuments», BBC Monitoring Trans Caucasus Unit, http://www.lexisnexis.com/us/lnacademic/results/docview/docview.do?docLinkInd=true&risb=21_T7864516461&format=GNBFI&sort=RELEVANCE&startDocNo=1&resultsUrlKey=29_T7864516464&cisb=22_T7864516463&treeMax=true&treeWidth=0&csi=10962&docNo=1 
  5. «US Congressmen presented facts of demolition of ancient Armenian khachkars in Old Jugha by Azeri troops», ARMINFO News Agency, նոյեմբերի 28, 2007, http://www.lexisnexis.com/us/lnacademic/results/docview/docview.do?docLinkInd=true&risb=21_T7864516461&format=GNBFI&sort=RELEVANCE&startDocNo=1&resultsUrlKey=29_T7864516464&cisb=22_T7864516463&treeMax=true&treeWidth=0&csi=272947&docNo=7 
  6. «European Court for Human Rights notes a claim for recognizing Azerbaijan guilty in desecration of khachkars in Old Jugha», ARMINFO News Agency, նոյեմբերի 26, 2008, http://www.lexisnexis.com/us/lnacademic/results/docview/docview.do?docLinkInd=true&risb=21_T7864516461&format=GNBFI&sort=RELEVANCE&startDocNo=1&resultsUrlKey=29_T7864516464&cisb=22_T7864516463&treeMax=true&treeWidth=0&csi=272947&docNo=21 
  7. 7,0 7,1 «Հայաստանի պատմություն» գրքաշարի հրատարակման համար պետական աջակցություն չկա
  8. «Annual awarding of Presidential Prize took place in Yerevan today», ARMINFO News Agency, հունիսի 18, 2007, http://www.lexisnexis.com/us/lnacademic/results/docview/docview.do?docLinkInd=true&risb=21_T7864516461&format=GNBFI&sort=RELEVANCE&startDocNo=1&resultsUrlKey=29_T7864516464&cisb=22_T7864516463&treeMax=true&treeWidth=0&csi=272947&docNo=22 

ԱղբյուրներԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել