Սամուել Կոմսաձագ

Բուլղարիայի կայսր

Սամուել Կոմսաձագ (958, Դերջան - հոկտեմբերի 6, 1014), Հայ զորավար Բյուզանդիայում, Բուլղարիայի թագավոր (997 - հոկտեմբերի 6, 1014), Մանուել Կոմսաձագի և Դավիթ Կոմսաձագի եղբայրը, Կոմսաձագերի թագավորական տոհմի հիմնադիրը:

Սամուել Կոմսաձագ
Սամուէլ Կոմսաձագ
Monument to Samuil, Sofia 2015-06-30.jpg
 
Մասնագիտություն՝ գերիշխան
Ազգություն բուլղարացի
Ծննդյան օր անհայտ
Վախճանի օր հոկտեմբերի 6, 1014
Վախճանի վայր Prespa, Բուլղարական առաջին կայսրություն[1]
Գերեզման Agios Achilleios basilica
Թաղված Agios Achilleios basilica
Դինաստիա Կոմսաձագեր
Քաղաքացիություն Բուլղարական առաջին կայսրություն
Հայր Նիկոլա կոմս[2]
Մայր Հռիփսիմե[2]
Ամուսին Ագաթա
Զավակներ Միրոսլավա, Գաբրիել Ռադոմիր[2] և Katua of Bulgaria?[2]

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ստեփանոս Ասողիկը հայտնում է, որ Սամուել Կոմսաձագը Հայաստանի Դերջան գավառից էր: Ծնվել է 958 թվականին: Սկզբում նա եղբոր՝ Մանուելի հետ ծառայում էր բյուզանդական բանակում, հայկական մի զորամասում, Բարսեղ Բ Բուլղարասպան (976-1025) կայսրի հրամանով տեղափոխվում է Թրակիա՝ բուլղարների դեմ կռվելու համար: Տեսնելով տեղացիների հանդեպ իրագործվող գազանությունները` նա եղբոր՝ Մանուելի հետ ապստամբելով կայսեր դեմ, անցնում է բուլղարների կողմը: Ծառայելով բուլղարական բանակում՝ Սամուելը շահում է ազնվականության ու բնակչության վստահությունը եւ դառնում Բուլղարիայի թագավոր, դիմադրում Բարսեղ Բ-ին: Այնուհետև արշավում է Թրակիա, Մակեդոնիա, Թեսալիա և հասնում մինչև Պելոպոնես: Մի քանի պատերազմներից հետո, հույները վերջապես 996 թվականին կարողանում են հաղթել Սամուելին և գրավել Փիլիպպուպոլիսը: 1014 թվականին Սամուելը պարտվում է և սրտի ցավից մահանում:

Ծագումը և ընտանիքըԽմբագրել

Մակեդոնիայի Բրեստա շրջանի Կերման գյուղում գտնվել է Սամուելի գերեզմանաքարը, որի վրա հունարեն արձանագրությունից երևում է, որ նրա հոր անունը Նիկողայոս է եղել, մոր անունը՝ Հռիփսիմե, իսկ եղբայրներինը՝ Մանուել և Դավիթ: Սամուելի հայ լինելու մասին է վկայում նաև բուլղար պատմաբան, պրոֆեսոր Կ. Քացարովը[3]: Բուլղարահայ պատմաբան Ներսես Գասապյանը գրում է, որ Սամուելի գրեթե ամբողջ սպայակույտն ու զինվորականները հայեր էին:

Հայտնի է նաև, որ արքան աղջկան ամուսնացրել է հայ իշխան Գրիգոր Տարոնեցու որդու՝ Աշոտի հետ և նրան տվել զինվորական բարձր պաշտոն: Սամուելի թոռան՝ Պետրու Դիլյանոսի, Բյուզանդիայի դեմ գլխավորած ապստամբությունը՝ բուլղար ժողովրդի ազատագրական պայքարի փայլուն էջերից մեկն է:

Ժամանակագիրները Սամուելին անվանել են «անհաղթ եւ արդար տիրակալ», «հայրենիքի ու ժողովրդի անմնացորդ նվիրյալ»:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_6_3.html
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Lundy D. R. The Peerage
  3. Կ. Քացարով, Պատմական կապեր Պուլկարիո եւ Հայաստանի միջեւ, «Մասիս» տարեգիրք, 1934թ., էջ 243

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԱղբյուրներԽմբագրել